0
./Yonhap

Quyền Ủy viên trưởng Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Yoo Jae-seong đã cúi đầu xin lỗi về việc cảnh sát tham gia vào “Thiết quân luật 12·3”. Đây là lời xin lỗi đầu tiên ở cấp cảnh sát. Ông cũng nhấn mạnh sẽ thiết lập “các cơ chế kiểm soát”, hàm ý định hướng cải cách cảnh sát. Giới chuyên môn cho rằng quan trọng nhất là thực thi các nhiệm vụ như phân tán quyền lực và củng cố thiết chế kiểm soát.

Ông Yoo cho biết tại cuộc họp trực tuyến của ban chỉ huy toàn quốc ngày 1: “Sau khi ban bố thiết quân luật ngày 3/12 năm ngoái, cảnh sát đã kiểm soát lối ra vào của các nghị sĩ xung quanh Quốc hội. Hành vi này là vi hiến và bất hợp pháp, gây rối loạn trật tự dân chủ và hiến pháp, đồng thời đe dọa đời sống thường ngày của người dân”. Ông tiếp tục: “Do phán đoán sai lầm của một số lãnh đạo, lực lượng cảnh sát đáng lẽ phải bảo vệ tự do của người dân và trật tự xã hội đã bị huy động vào thiết quân luật vi hiến, gây thất vọng và tổn thương lớn cho người dân. Danh dự và niềm tự hào của các cảnh sát tuyến đầu, những người thầm lặng bảo vệ người dân, đã bị tổn hại. Tôi thành thật xin lỗi”. Đây là lời thừa nhận sai lầm từ người đứng đầu ngành cảnh sát, một năm sau sự kiện thiết quân luật.

Ông Yoo cũng bày tỏ ý định cải thiện thể chế: “Chúng tôi sẽ ngăn chặn việc các mệnh lệnh bất hợp pháp hoặc không hợp lý của từng chỉ huy được truyền xuống hiện trường mà không qua bất kỳ sự lọc bỏ nào”. Ông đề cập cụ thể đến việc xây dựng “cơ chế kiểm soát bởi người dân”. Đây được hiểu là phát biểu liên quan đến các chính sách đang được Chính phủ thúc đẩy như “tăng cường thực quyền của Ủy ban Cảnh sát Quốc gia (NPSC)” và “triển khai toàn diện hệ thống cảnh sát tự quản”. Trong đó, NPSC được xem là cơ chế kiểm soát quan trọng nhất đối với cảnh sát. Việc nâng cao hiệu lực của ý kiến từ NPSC nhằm hạn chế nguy cơ cảnh sát sử dụng quyền lực tùy tiện.

Vấn đề then chốt là khả năng thực thi thực tế. Việc tăng cường thực quyền cho NPSC đã được nhiều chính phủ trước đây theo đuổi nhưng nhiều lần thất bại, khiến cơ quan này bị chỉ trích là cơ quan “hình thức”. Hệ thống cảnh sát tự quản cũng chỉ là một trong các nhiệm vụ nhằm phân tán quyền lực, nhưng giới chuyên gia cho rằng chỉ tiến hành một phần sẽ không đủ. Cơ cấu tổ chức cảnh sát hiện nay theo mô hình “ba trụ”: quốc gia – điều tra – tự quản, tuy trên danh nghĩa nhưng vẫn tồn tại. Nếu chỉ mở rộng cảnh sát tự quản thì lĩnh vực điều tra sẽ bị bỏ ngỏ. Các chuyên gia cho rằng cần phân định rõ ràng để cảnh sát quốc gia đảm nhiệm hành chính và an ninh, cảnh sát điều tra phụ trách điều tra, còn cảnh sát tự quản lo về an ninh trật tự địa phương.

Về vấn đề này, Giáo sư Lee Geon-su, Khoa Hành chính Cảnh sát, Đại học Baekseok, nhận xét: “Đây là thời điểm nghĩa vụ trung lập chính trị của cảnh sát phải được coi trọng. Những nguyên tắc cơ bản không được tuân thủ đã dẫn đến thực trạng ngày hôm nay”. Giáo sư nói thêm: “Cần phải có các thể chế hỗ trợ để cảnh sát có thể thực hiện đúng chức năng của mình. Đặc biệt, phải thiết kế sao cho lực lượng cảnh sát quốc gia, điều tra và tự quản có thể hoạt động trong từng lĩnh vực riêng biệt”.

Choi In-gyu