0
./Yonhapnews

Thực trạng quan hệ lao động tại hiện trường sản xuất chương trình phát sóng, vốn được che giấu sau chiếc “mặt nạ freelancer”, cuối cùng đã bị phơi bày. Dưới danh nghĩa tính linh hoạt, các thông lệ sử dụng nhân lực nhằm né tránh sự bảo vệ của pháp luật nay đã bị chính phủ mạnh tay chấn chỉnh. Việc đi làm đúng giờ, chịu sự chỉ đạo, nhận lương cố định nhưng vẫn không được coi là người lao động đã không còn có thể biện minh. Kết quả thanh tra lao động cho thấy mô hình “tuyển dụng vô trách nhiệm” mà các đài truyền hình duy trì suốt nhiều thập kỷ đã bị chặn lại.

Ngày 20, Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc công bố kết quả thanh tra lao động được tiến hành từ tháng 7 năm ngoái đến cuối năm đối với các đài truyền hình mặt đất và các kênh truyền hình tổng hợp. Đối tượng thanh tra gồm hai đài truyền hình mặt đất là KBS và SBS, cùng bốn kênh tổng hợp là Channel A, JTBC, TV Chosun và MBN. Trước đó, MBC đã được tiến hành thanh tra lao động đặc biệt.

Cuộc thanh tra lần này được mở rộng nhằm rà soát toàn diện thực trạng lao động trong ngành phát sóng, xuất phát từ vụ việc cố phát thanh viên Oh Yo-anna qua đời. Trước đó, trong đợt thanh tra đặc biệt tại MBC, 25 trong số 35 freelancer thuộc các ban thời sự và tin tức đã được công nhận là người lao động trên thực tế.

Lâu nay, ngành phát sóng vẫn vận hành các vị trí sản xuất chủ chốt như PD, FD, biên tập hình ảnh, CG, VJ, biên kịch… dưới hình thức hợp đồng freelancer. Trên danh nghĩa là hợp đồng tự do, nhưng thực tế tại hiện trường lại hoàn toàn khác. Giờ giấc đi làm và địa điểm làm việc được cố định, việc tham dự các cuộc họp sản xuất là nghĩa vụ thường xuyên, nội dung cũng như tiến độ công việc đều diễn ra dưới sự chỉ đạo, giám sát của PD chính thức và trưởng nhóm.

Lời chứng từ những người làm việc tại hiện trường cũng củng cố điều này. Anh A, từng làm FD tại một đài truyền hình ở Seoul, cho biết: “Trên hợp đồng là freelancer nhưng giờ đi làm giống hệt nhân viên chính thức, làm thêm giờ hay thay đổi lịch phát sóng đều phải theo chỉ đạo của trưởng nhóm. Muốn nghỉ phép cũng phải xin phê duyệt”. Anh B, từng làm VJ, cũng chia sẻ: “Thực chất là làm việc độc quyền, nhưng nếu làm thêm việc khác thì bị coi là vấn đề. Bị ràng buộc thường xuyên với đài truyền hình nhưng lại không có sự bảo vệ nào”.

Kết quả thanh tra cho thấy tại các đài truyền hình mặt đất, tổng cộng 85 freelancer đã được xác định là người lao động trên thực tế. Cụ thể, tại KBS, 58 người thuộc 7 ngành nghề trong tổng số 212 freelancer thuộc 18 ngành đã được công nhận tư cách lao động; tại SBS, 27 người thuộc 2 ngành trong tổng số 175 freelancer thuộc 14 ngành được công nhận. Các vị trí liên quan gồm PD, FD, biên tập hình ảnh, CG, VJ, biên kịch cấp thấp và nhân viên khảo sát tư liệu.

Những người này đều bị đánh giá là khó có thể coi là hộ kinh doanh độc lập, do họ chịu sự chỉ đạo và giám sát cụ thể, liên tục từ các PD chính thức, có thời gian và địa điểm làm việc cố định, đồng thời nhận lương cố định hằng tháng. Đặc biệt, tại KBS còn phát hiện việc một số biên kịch nhỏ từng được yêu cầu chuyển đổi sang tư cách người lao động trong đợt thanh tra năm 2021 vẫn tiếp tục bị tuyển dụng dưới dạng freelancer.

Tại bốn kênh truyền hình tổng hợp, trong số 276 freelancer, có 131 người dự kiến sẽ được chuyển đổi sang tư cách người lao động. Theo từng đài, Channel A có số lượng nhiều nhất với 42 người, tiếp theo là TV Chosun với 23 người và JTBC với 17 người. MBN, theo chính sách “không freelancer”, đã quyết định ký hợp đồng lao động có thời hạn với toàn bộ đối tượng liên quan. Những người này dự kiến sẽ ký hợp đồng lao động trước cuối tháng, tùy theo điều kiện từng đài, dưới các hình thức như tuyển dụng trực tiếp tại trụ sở chính, qua công ty con hoặc hợp đồng phái cử.

Việc đánh giá cũng cho thấy sự khác biệt theo từng vị trí. Đối với nhóm CG, tại KBS tư cách lao động được công nhận, trong khi tại SBS lại bị bác bỏ với lý do trả thù lao theo từng sản phẩm và có tính tự chủ về thời gian làm việc. Bộ Lao động cho biết họ đã căn cứ vào hình thức làm việc thực tế chứ không phải hợp đồng hình thức, với các tiêu chí chính như mức độ chỉ đạo – giám sát, quản lý giờ giấc đi làm, tính độc quyền, việc chi trả lương cố định và khả năng thay thế công việc.

Bên cạnh đó, các vấn đề về nợ lương và văn hóa tổ chức cũng được phát hiện. Tại KBS, 22 lao động hợp đồng có thời hạn làm công việc biên tập hình ảnh và chuẩn bị tin tức đã không được chi trả khoản phúc lợi trị giá 16,7 triệu won, dẫn đến yêu cầu khắc phục. Ở nhiều đài truyền hình lớn, quy trình tiếp nhận và xử lý khiếu nại về quấy rối nơi làm việc và quấy rối tình dục cũng bị đánh giá là chưa đầy đủ, do đó chính phủ khuyến nghị xây dựng các hướng dẫn cải thiện, tập trung vào bảo vệ nạn nhân và tăng cường kỷ luật đối với người vi phạm.

Bộ trưởng Lao động và Việc làm Kim Young-hoon nhấn mạnh: “Dưới danh nghĩa vận hành nhân lực linh hoạt, chế độ freelancer đã bị lạm dụng và sử dụng sai mục đích trong thời gian dài. Thông qua đợt thanh tra lần này, chúng tôi sẽ từng bước cải thiện một cách căn bản cơ cấu nhân sự và văn hóa tổ chức bất hợp lý trong ngành truyền thông”.