0
Ngày 19, tại ga Seoul, người dân theo dõi qua màn hình TV lắp đặt trong phòng chờ phiên tòa tuyên án sơ thẩm đối với cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol về cáo buộc cầm đầu nổi loạn. Ông Yoon bị tuyên án tù chung thân sau 443 ngày kể từ khi ban bố tình trạng thiết quân luật vào ngày 3/12/2024. /Phóng viên Lee Byung-hwa

Sau 443 ngày kể từ khi ban bố tình trạng thiết quân luật khẩn cấp, cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol, người bị xem là “đỉnh điểm của cuộc nổi loạn”, đã bị tuyên án tù chung thân. Tuy nhiên, ông vẫn còn tới 6 phiên tòa sơ thẩm chưa kết thúc.

Trong vụ án nổi loạn, dù phía cựu Tổng thống Yoon tỏ ra hoài nghi, công tố đặc biệt đã báo trước việc kháng cáo, mở ra “vòng hai” của cuộc chiến pháp lý. Nếu phiên phúc thẩm được tiến hành, Ban xét xử chuyên trách tội nổi loạn, dự kiến đi vào hoạt động từ ngày 23, sẽ đảm nhận việc thụ lý. Dư luận đang chú ý liệu cựu Tổng thống Yoon có sử dụng “lá bài” đề nghị xem xét vi hiến đối với ban xét xử chuyên trách này hay không.

Hiện cựu Tổng thống Yoon đang đối mặt với tổng cộng 8 vụ án hình sự. Trong đó, ở cấp sơ thẩm, ông đã bị tuyên tù chung thân với cáo buộc cầm đầu nổi loạn và 5 năm tù vì tội cản trở việc bắt giữ của Cơ quan Điều tra Tội phạm Quan chức cấp cao.

Sáu phiên tòa sơ thẩm còn lại gồm các cáo buộc: △ tội phản quốc thông thường △ khai man △ nhận kết quả thăm dò dư luận bất hợp pháp từ ông Myung Tae-kyun △ công bố thông tin sai sự thật liên quan đến pháp sư Geonjin △ gây áp lực điều tra trong vụ lính thủy quân lục chiến tử nạn △ giúp cựu Bộ trưởng Quốc phòng Lee Jong-sup trốn tránh trách nhiệm. Theo luật về công tố đặc biệt, bản án sơ thẩm phải được tuyên trong vòng 6 tháng kể từ khi truy tố, do đó dự kiến chậm nhất trong nửa đầu năm nay, cả 6 vụ đều sẽ có phán quyết sơ thẩm.

Vụ “nghi án máy bay không người lái Bình Nhưỡng” của cựu Tổng thống Yoon đã chính thức được xét xử từ ngày 12 tại Tòa án Trung tâm Seoul và đang trong quá trình tranh tụng. Nội dung chính của nghi án là vào tháng 10/2024, cựu Tổng thống Yoon đã cho điều máy bay không người lái tới Bình Nhưỡng nhằm gia tăng căng thẳng với Triều Tiên, từ đó tạo cớ cho việc ban bố thiết quân luật.

Vụ khai man liên quan đến cuộc họp nội các về thiết quân luật dự kiến sẽ có phiên chuẩn bị xét xử lần hai vào ngày 26. Cựu Tổng thống Yoon bị cáo buộc đã làm chứng sai sự thật trong phiên tòa của cựu Thủ tướng Han Duck-soo, khai rằng cuộc họp nội các đã được lên kế hoạch từ trước cả khi có đề xuất từ ông Han.

Vụ án liên quan đến việc nhận kết quả thăm dò dư luận trái phép từ ông Myung Tae-kyun hiện do Tòa án Trung tâm Seoul thụ lý, với phiên xét xử đầu tiên dự kiến diễn ra vào ngày 17 tháng tới. Ông Myung trước đó đã được tuyên vô tội trong vụ việc liên quan.

Vụ công bố thông tin sai sự thật liên quan đến pháp sư Jeon Seong-bae (Geonjin) trong thời gian bầu cử tổng thống cũng đã được phân công thụ lý, nhưng chưa ấn định ngày xét xử.

Liên quan đến việc bổ nhiệm cựu Bộ trưởng Quốc phòng Lee Jong-sup làm Đại sứ tại Australia, tạo điều kiện cho ông này xuất cảnh khi đang là nghi phạm chính trong vụ lính thủy quân lục chiến tử nạn, vụ án về tội che giấu tội phạm đã được phân công nhưng chưa chính thức mở phiên tòa. Ngoài ra, vụ nghi gây áp lực điều tra trong cùng sự việc dự kiến sẽ bắt đầu xét xử chính thức từ tháng 4 sau khi kết thúc phiên chuẩn bị vào ngày 18 tháng tới.

Vụ cản trở bắt giữ của Cơ quan điều tra Tội phạm Quan chức Cấp cao hiện đã được chuyển lên Tòa án Cấp cao Seoul do cả hai bên đều kháng cáo. Khi ban xét xử chuyên trách tội nổi loạn bắt đầu hoạt động từ ngày 23, nhiều khả năng vụ án sẽ được phân công lại. Nếu vụ nổi loạn cũng chuyển sang phúc thẩm, khả năng cao sẽ được giao cho ban này. Theo luật công tố đặc biệt về nổi loạn, tòa phúc thẩm và giám đốc thẩm phải tuyên án trong vòng 3 tháng kể từ ngày tuyên án cấp dưới, nên phán quyết phúc thẩm có thể được đưa ra trước tháng 5.

Biến số lớn nhất hiện nay là tính hợp hiến của ban xét xử chuyên trách tội nổi loạn. Khi phiên phúc thẩm bắt đầu, phía cựu Tổng thống Yoon nhiều khả năng sẽ đề nghị tòa án xem xét tính vi hiến của cơ chế này. Nếu yêu cầu được tiếp nhận, thủ tục xét xử có thể bị đình chỉ hoặc trì hoãn. Nếu tòa nhận thấy cần xem xét vấn đề vi hiến, có thể chuyển hồ sơ lên Tòa án Hiến pháp. Tuy nhiên, giới pháp lý nhìn chung cho rằng khả năng được chấp nhận là không cao.

Luật sư chuyên về hiến pháp Lee Heon nhận định: “Khả năng tòa án tự tuyên bố mình vi phạm hiến pháp là rất thấp. Nhiều khả năng tòa sẽ dựa trên nguyên tắc phân công ngẫu nhiên đã được thông qua tại hội nghị thẩm phán để bác đơn đề nghị xem xét vi hiến”.

Kim Chae-yeon