Trump siết chặt thuế quan, cứng rắn với Iran trong Thông điệp Liên bang nhiệm kỳ hai

25/02/2026 14:54Dịch sang：trangamy319@gmail.com
facebook twitter link Font big Font small print
Tổng thống Mỹ Donald Trump./Yonhap

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong Thông điệp Liên bang (State of the Union) đầu tiên của nhiệm kỳ hai tuyên bố sẽ tiếp tục siết chặt chính sách thuế quan, bất chấp việc chính sách này vừa chịu đòn giáng sau phán quyết của Tòa án Tối cao Liên bang cho rằng thuế quan đối ứng là vi phạm pháp luật.

Phát biểu ngày 24 (giờ địa phương) tại tòa nhà Quốc hội ở Washington DC, ông Trump nói về phán quyết của Tòa án Tối cao rằng: “Đây là một phán quyết rất đáng tiếc, nhưng tin tốt là hầu như mọi quốc gia và doanh nghiệp đều muốn duy trì những thỏa thuận mà họ đã ký kết”.

Ông cho biết các nước khác hiểu rằng nếu xét đến thẩm quyền pháp lý mà ông có với tư cách Tổng thống, việc đàm phán một thỏa thuận mới có thể còn bất lợi hơn nhiều cho họ.

Ông khẳng định: “Vì vậy, họ sẽ tiếp tục hợp tác theo con đường thành công mà chúng ta đã đàm phán trước khi có sự can thiệp đáng tiếc của Tòa án Tối cao”.

Nhấn mạnh rằng ông có những “giải pháp thay thế đã được kiểm chứng” để thay thế các mức thuế bị vô hiệu hóa bởi phán quyết của tòa án, ông Trump tuyên bố các mức thuế trong thời gian tới sẽ “mạnh mẽ hơn trước đây”. Ông nói thêm rằng theo thời gian, nguồn thu từ thuế mà các nước khác nộp có thể thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện tại của Mỹ như trước kia.

Trước đó, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng các mức thuế ông Trump áp đặt lên nhiều quốc gia dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái luật.

Sau phán quyết, ông Trump đang tìm cách duy trì mức thuế hiện tại bằng cách viện dẫn các cơ sở pháp lý khác như Điều 122 và Điều 301 của Luật Thương mại, cũng như Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại để áp đặt thuế mới.

Mặc dù ông Trump là Tổng thống đầu tiên sử dụng IEEPA để áp thuế, nhưng các chính quyền trước đây từng sử dụng Điều 301 của Luật Thương mại và Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại để áp thuế, nên các công cụ này được đánh giá có nền tảng pháp lý vững chắc hơn.

Ông Trump cũng phát tín hiệu mạnh mẽ rằng Mỹ có thể sử dụng biện pháp quân sự để buộc Iran từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân.

Trước vòng đàm phán tiếp theo với Iran dự kiến diễn ra tại Geneva vào ngày 26, Mỹ đã triển khai quy mô lớn tàu sân bay và chiến đấu cơ tại Trung Đông, đồng thời gây sức ép rằng nếu đàm phán thất bại, Washington có thể tái tiến hành không kích Iran như vào tháng 6 năm ngoái.

Ông Trump nói: “Chúng tôi đang đàm phán với họ. Họ muốn đạt được thỏa thuận, nhưng chúng tôi vẫn chưa nghe được những ‘từ bí mật’ rằng ‘chúng tôi sẽ tuyệt đối không sở hữu vũ khí hạt nhân’”.

Ông tiếp tục: “Tôi ưu tiên giải quyết vấn đề này bằng con đường ngoại giao. Nhưng có một điều rõ ràng: tôi sẽ không bao giờ cho phép nhà tài trợ khủng bố lớn nhất thế giới sở hữu vũ khí hạt nhân. Không quốc gia nào được nghi ngờ quyết tâm của nước Mỹ”.

Ông cũng cho rằng Iran đã phát triển tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ quân sự Mỹ ở nước ngoài, và đang tìm cách phát triển tên lửa có khả năng vươn tới lãnh thổ Mỹ.

Những phát biểu này được hiểu là liệt kê các lý do cho khả năng hành động quân sự nếu Iran từ chối các yêu cầu như phi hạt nhân hóa.

Ông cảnh báo: “Với tư cách Tổng thống, tôi sẽ theo đuổi hòa bình bất cứ khi nào có thể. Nhưng nếu cần thiết, tôi sẽ không bao giờ do dự đối đầu với các mối đe dọa nhằm vào nước Mỹ”.

Ông Trump cũng tái khẳng định lập trường tăng cường sự thống lĩnh của Mỹ tại Tây Bán cầu, vốn được xác định là ưu tiên trong Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) công bố năm ngoái.

Ông nói: “Chúng ta đang khôi phục an ninh và ưu thế của Mỹ tại Tây Bán cầu, bảo vệ lợi ích quốc gia, và hành động để bảo vệ đất nước khỏi bạo lực, ma túy, khủng bố và sự can thiệp từ nước ngoài”.

Tuy nhiên, ông không đề cập đến vấn đề Trung Quốc hay Triều Tiên – những quốc gia mà ông dự kiến sẽ thăm trực tiếp vào cuối tháng 3 đến đầu tháng 4.

Thông điệp Liên bang là sự kiện có cơ sở hiến định, trong đó Tổng thống báo cáo trước Quốc hội về tình hình đất nước, các vấn đề trọng tâm và định hướng lập pháp, chính sách trong năm tới.

Mặc dù ông Trump từng phát biểu trước phiên họp chung của Thượng viện và Hạ viện vào ngày 4 tháng 3 cùng năm ông nhậm chức (20/1 năm ngoái), nhưng đây là Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ hai, vốn theo truyền thống được tổ chức vào tháng 1 hoặc tháng 2.

Do diễn ra vào năm có bầu cử giữa nhiệm kỳ, Thông điệp Liên bang năm thứ hai thường tập trung nhiều hơn vào các vấn đề trong nước thay vì các vấn đề đối ngoại.

Trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump ở mức thấp và Đảng Cộng hòa có nguy cơ mất thế đa số tại Hạ viện trong cuộc bầu cử liên bang tháng 11 tới, giới chính trị Mỹ cho rằng động lực điều hành của ông trong nửa sau nhiệm kỳ có thể suy giảm mạnh.

Có lẽ vì vậy, ông dành nhiều thời gian để đề cập đến các vấn đề kinh tế như lạm phát cao – mối quan tâm lớn của cử tri – và giới thiệu chiến dịch trấn áp nhập cư bất hợp pháp, vốn gây tranh cãi gần đây sau vụ một công dân Mỹ bị sát hại liên quan đến chính sách di trú.

Ông tự đánh giá rằng chỉ trong một năm đã giải quyết được những vấn đề như suy thoái kinh tế, lạm phát, nhập cư bất hợp pháp và tội phạm mà ông cho là do chính quyền tiền nhiệm để lại, và tuyên bố: “Chúng ta đã tạo ra sự chuyển mình chưa từng thấy và một bước ngoặt lịch sử”.

Ông nói thêm: “Nước Mỹ đang lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đây chính là thời kỳ hoàng kim của nước Mỹ”.

Tuy nhiên, ông chủ yếu nhắc lại các chính sách mà ông từng quảng bá là thành tựu, mà không đưa ra định hướng mới hay đột phá đáng kể.

Trong bài phát biểu, ông cũng công khai thể hiện thái độ công kích Đảng Dân chủ.

Ông đổ lỗi cho chính quyền Biden và Đảng Dân chủ về các vấn đề xã hội của Mỹ, thậm chí sử dụng những lời chỉ trích gay gắt như “Họ điên rồi” và “Đảng Dân chủ đang phá hoại đất nước”.

Bài phát biểu kéo dài 1 giờ 48 phút, phá kỷ lục bài Thông điệp Liên bang dài nhất trước đó do Tổng thống Bill Clinton thiết lập năm 2000 (1 giờ 28 phút 49 giây).
ⓒASIATODAY, nghiêm cấm sao chép và phân phối lại trái phép