Mỹ - Saudi Arabia ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân: Hàn Quốc theo dõi tác động đối với đàm phán hạt nhân với Mỹ

28/07/2026 16:53Dịch sang：trangamy319@gmail.com
facebook twitter link Font big Font small print
Thứ trưởng Ngoại giao thứ nhất Hàn Quốc Park Yoon-joo và Thứ trưởng phụ trách các vấn đề chính trị của Bộ Ngoại giao Mỹ Allison Hooker chụp ảnh lưu niệm trước khi bắt đầu cuộc họp khởi động nhằm thảo luận các biện pháp triển khai tiếp theo trong lĩnh vực an ninh theo Bản thông tin chung (Joint Fact Sheet) của Hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc - Mỹ, diễn ra ngày 2 tại trụ sở Bộ Ngoại giao ở khu phức hợp Chính phủ Seoul, quận Jongno. / Yonhap News

Thỏa thuận hợp tác hạt nhân vừa được Mỹ và Saudi Arabia ký kết đang thu hút sự chú ý về khả năng ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán hợp tác hạt nhân giữa Hàn Quốc và Mỹ. Chính phủ Hàn Quốc cho rằng thỏa thuận lần này chủ yếu tập trung vào hợp tác thương mại và khả năng Saudi Arabia giành được quyền tự chủ làm giàu urani là không cao.

Ngày 28, một quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết với báo giới: "Bộ Năng lượng Mỹ nhấn mạnh rằng thỏa thuận này tạo nền tảng để các doanh nghiệp Mỹ tham gia các dự án điện hạt nhân tại Saudi Arabia", đồng thời nói thêm rằng: "Hiện vẫn còn quá sớm để kết luận liệu Saudi Arabia có thực sự được trao quyền tự chủ làm giàu urani hay không."

Theo các hãng truyền thông quốc tế, Mỹ và Saudi Arabia sẽ tiến hành nghiên cứu chung trong 2 năm nhằm đánh giá tính cần thiết của việc làm giàu urani.

Nếu kết quả nghiên cứu xác định việc làm giàu urani là cần thiết, doanh nghiệp Mỹ sẽ xây dựng, vận hành và kiểm soát các cơ sở làm giàu urani tại Saudi Arabia theo mô hình "hộp đen" (black box), tức công nghệ cốt lõi không được chuyển giao cho phía Saudi Arabia.

Chính phủ Hàn Quốc nhận định cơ chế này khó có thể được xem là việc Mỹ cho phép Saudi Arabia sở hữu quyền tự chủ làm giàu urani.

Đặc biệt, nếu nghiên cứu kết luận việc làm giàu urani không cần thiết, một lệnh tạm hoãn (moratorium) sẽ được áp dụng. Khi đó, Saudi Arabia sẽ không được tự mình hoặc hợp tác với nước thứ ba triển khai hoạt động làm giàu urani trong vòng 10 năm.

Theo đánh giá của Chính phủ Hàn Quốc, thỏa thuận này cũng không thể được coi là việc Mỹ chuyển giao công nghệ hạt nhân cho Saudi Arabia.

Ngoài ra, các quy định về biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân (safeguards) đối với hoạt động làm giàu urani của Saudi Arabia cũng không được miễn trừ.

Quan chức Bộ Ngoại giao cho biết hiện chưa rõ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ tham gia giám sát ở mức độ nào. Tuy nhiên, phía Mỹ chắc chắn đã đưa vào thỏa thuận các biện pháp kiểm soát phù hợp với tiêu chuẩn chống phổ biến vũ khí hạt nhân của nước này cũng như yêu cầu phải được Quốc hội Mỹ thông qua.

Ông cũng tiết lộ rằng cùng với thỏa thuận hợp tác hạt nhân, hai nước còn đạt được một thỏa thuận riêng về các biện pháp bảo đảm an toàn.

Một số chuyên gia nhận định thỏa thuận Mỹ - Saudi Arabia vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức đối với Hàn Quốc.

Ở góc độ tích cực, việc Mỹ ngày càng coi trọng yếu tố thương mại và chiến lược bên cạnh mục tiêu chống phổ biến vũ khí hạt nhân có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc mở rộng hợp tác hạt nhân giữa Hàn Quốc và Mỹ.

Tuy nhiên, việc Mỹ yêu cầu Saudi Arabia phải trải qua 2 năm nghiên cứu, chấp nhận lệnh tạm hoãn 10 năm, đồng thời để doanh nghiệp Mỹ kiểm soát hoàn toàn cơ sở làm giàu urani theo mô hình "hộp đen" cũng được xem là tín hiệu cho thấy Washington vẫn duy trì sự kiểm soát rất chặt chẽ đối với công nghệ hạt nhân nhạy cảm.

Quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết nhóm đàm phán với Mỹ đang lưu ý đến xu hướng của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc cân nhắc cả lợi ích thương mại và chiến lược khi thúc đẩy hợp tác hạt nhân với các nước đối tác.

Ông nói thêm rằng sau khi toàn văn thỏa thuận Mỹ - Saudi Arabia được công bố, Chính phủ Hàn Quốc sẽ tiến hành phân tích kỹ hơn những tác động và ý nghĩa thực tế của văn kiện này.

Hiện nay, theo nội dung hợp tác trong Bản Thông tin Chung Hàn - Mỹ (Joint Fact Sheet - JFS) về lĩnh vực an ninh, Hàn Quốc đang đàm phán với Mỹ nhằm giành quyền đưa vào vận hành tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, làm giàu urani và tái xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.

Hai nước đã tổ chức cuộc họp đầu tiên để triển khai JFS vào đầu tháng trước, tuy nhiên đến nay vẫn chưa ấn định thời gian cho vòng đàm phán tiếp theo.


Theo Mok Yong-jae
ⓒASIATODAY, nghiêm cấm sao chép và phân phối lại trái phép