Theo hãng tin Reuters, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28 (giờ địa phương) đã cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người (humanoid), robot 4 chân (quadruped) và mẫu biến tần điện mới của Trung Quốc chưa được ra mắt.

Cũng trong ngày này, Reuters đưa tin Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất hàng loạt thiết bị quang khắc tia cực tím sâu (DUV) dạng nhúng do nước này tự phát triển. Nhật báo Financial Times (FT) của Anh phân tích rằng lo ngại về tính bền vững của đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) và nguy cơ dư thừa nguồn cung trong tương lai đã làm gia tăng làn sóng bán tháo cổ phiếu bán dẫn toàn cầu.

◇ FCC Mỹ cấm các mẫu robot, biến tần mới của Trung Quốc… Cục An ninh Công nghiệp điều tra hoạt động xuất khẩu Nvidia sang Trung Quốc

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người, robot 4 chân và biến tần điện kết nối mới do Trung Quốc sản xuất. Biện pháp này có hiệu lực ngay sau khi được công bố. FCC cũng có thể hủy bỏ giấy phép bán hàng đối với các sản phẩm đã được phê duyệt trước đó. Theo Reuters dẫn lời 4 nguồn tin, nhiều nhà cung cấp không phải Trung Quốc được dự kiến sẽ được áp dụng ngoại lệ.

FCC cho biết thiết bị do Trung Quốc sản xuất có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng của Mỹ và tạo ra rủi ro an ninh mạng đối với các cơ sở hạ tầng quan trọng. FCC cũng đưa ra khả năng robot có thể bị lợi dụng để giám sát người Mỹ, đánh cắp thông tin và kiểm soát từ xa. Chủ tịch FCC Brendan Carr nhấn mạnh Mỹ sẽ bảo vệ các chuỗi cung ứng trọng yếu của mình.

Công ty robot Trung Quốc Unitree, doanh nghiệp đang chiếm khoảng 20% thị trường robot hình người toàn cầu, gần đây đã bị đưa vào danh sách các doanh nghiệp bị Bộ Quốc phòng Mỹ (Bộ Chiến tranh) nghi có liên hệ với quân đội Trung Quốc. Unitree dự kiến sử dụng chip Blackwell của Nvidia trong robot. Reuters đưa tin Nvidia giải thích rằng dữ liệu thu thập từ robot sẽ được lưu giữ tại Mỹ, đồng thời khách hàng chính của Unitree cũng là các trường đại học và viện nghiên cứu Mỹ.

Trung Quốc là quốc gia sản xuất biến tần lớn nhất thế giới, trong đó Sungrow (陽光電源) và Huawei (華爲) giữ vai trò chủ đạo trong sản xuất. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã mở rộng thị phần tại thị trường phương Tây thông qua việc giảm giá. Reuters đưa tin các động thái quản lý tại châu Âu và lo ngại về khả năng cài đặt mã độc đã ảnh hưởng đến quyết định của FCC.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo nếu các công ty AI Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ (IP) của Mỹ một cách có tổ chức, Washington có thể xem xét áp dụng biện pháp trừng phạt và đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu. Truyền thông Mỹ Axios đưa tin Cục An ninh Công nghiệp (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đang điều tra khả năng vi phạm quy định xuất khẩu chip Blackwell của Nvidia sang Trung Quốc.

Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia Jensen Huang ngày này đã gặp Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Nội dung cụ thể mà hai bên thảo luận chưa được xác nhận. Axios dẫn nguồn tin cho biết ông Huang cũng dự kiến gặp các nghị sĩ hai đảng, trong đó có Thượng nghị sĩ Mark Warner, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ.

Nvidia cho biết CEO Huang tới Washington D.C. để thảo luận về việc tăng cường chuỗi cung ứng Mỹ và vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI mã nguồn mở. Nvidia công bố kế hoạch sản xuất các sản phẩm công nghệ trị giá 500 tỷ USD (727.400 tỷ won) tại Mỹ trong 4 năm tới nhằm củng cố chuỗi cung ứng. Axios đưa tin chính quyền Trump dự kiến công bố khung chính sách AI trước ngày 1/8, trong đó bao gồm phương án để chính phủ có quyền tiếp cận sớm các mô hình AI tiên tiến trước khi được phát hành.

◇ Bộ Ngoại giao Mỹ mở rộng kiềm chế Trung Quốc sang cáp biển và an ninh mạng… xem xét 50 dự án trị giá 494,6 tỷ won

Ngoài ra, AP đưa tin Bộ Ngoại giao Mỹ dự kiến phân bổ 175,8 triệu USD (2.558 tỷ won) để thay thế các tuyến cáp viễn thông dưới biển đã xuống cấp tại khu vực Caribe và Trung Mỹ. Đây là dự án sử dụng thiết bị của Mỹ và các quốc gia đáng tin cậy nhằm ngăn chặn doanh nghiệp Trung Quốc tham gia. AP dẫn tài liệu thông báo gửi Quốc hội Mỹ cho biết các khu vực mục tiêu gồm El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua và Haiti.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đang xem xét phương án đầu tư hơn 340 triệu USD (4.946 tỷ won) cho hơn 50 dự án nhằm kiềm chế Trung Quốc tại châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Các dự án bao gồm xây dựng trung tâm vận hành an ninh tại Argentina và Belize, bảo vệ cảng biển, an ninh mạng và khoáng sản quan trọng. AP dẫn tài liệu nội bộ của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết việc phát triển công nghệ liên lạc bảo mật liên quan đến quá trình lựa chọn người kế nhiệm lãnh đạo tinh thần Phật giáo Tây Tạng Dalai Lama cũng nằm trong diện xem xét.

◇ Doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc bắt đầu sản xuất hàng loạt thiết bị quang khắc DUV dạng nhúng… ASML mất 99 nghìn tỷ won vốn hóa trong hai ngày

Trong khi Mỹ tăng cường kiểm soát xuất khẩu công nghệ tiên tiến, Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình nội địa hóa thiết bị bán dẫn. Tập đoàn Công nghệ Điện tử Shanghai Aisina – doanh nghiệp nhà nước tại Thượng Hải– đã bắt đầu sản xuất hàng loạt thiết bị quang khắc DUV dạng nhúng do Trung Quốc tự phát triển, Reuters dẫn lời nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết.

Aisina được thành lập vào tháng 8/2023 với vốn đăng ký 7 tỷ nhân dân tệ (15.044 tỷ won). Cổ đông gồm Shanghai Electric Holdings và công ty con của Shanghai International Trust. Công ty đã tiếp nhận đội ngũ kỹ thuật từ Yuliangsheng và Shanghai Micro Electronics Equipment (SMEE), những đơn vị từng thử nghiệm nguyên mẫu DUV. Reuters dựa trên tài liệu doanh nghiệp và tuyển dụng cho biết Yuliangsheng là công ty liên kết của SiCarrier, doanh nghiệp thiết bị bán dẫn được Huawei hỗ trợ.

Trung Quốc dự kiến sản xuất khoảng 5 thiết bị trong năm nay, sau đó nâng sản lượng lên khoảng 20 thiết bị vào năm 2027. Truyền thông công nghệ Mỹ The Information dẫn lời hai nguồn tin cho biết thiết bị này dự kiến được cung cấp cho SMIC, Hua Hong Semiconductor và công ty sản xuất bộ nhớ CXMT.

Thiết bị do Trung Quốc sản xuất cần thêm các thử nghiệm và vẫn còn khoảng cách đáng kể so với sản phẩm cạnh tranh của ASML. Thiết bị DUV dạng nhúng đưa nước vào giữa thấu kính và wafer để in các mạch nhỏ hơn so với thiết bị khô truyền thống. Reuters giải thích rằng công nghệ này cũng có thể được sử dụng để sản xuất các loại bán dẫn tiên tiến hơn thông qua phương pháp phơi sáng lặp lại nhiều lần.

ASML đã xuất xưởng 131 thiết bị cùng loại trong năm 2025. Ngân hàng đầu tư Mỹ JP Morgan đánh giá dù Trung Quốc sản xuất 5 thiết bị trong năm nay và 20 thiết bị vào năm 2027, ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh trung hạn của ASML vẫn sẽ hạn chế. Reuters đưa tin JP Morgan chỉ ra rằng trong sản xuất hàng loạt, các yếu tố quan trọng gồm tỷ lệ thành phẩm, độ chính xác căn chỉnh, công suất xử lý và độ tin cậy trong hàng nghìn lần xử lý wafer.

Cổ phiếu ASML đã giảm khoảng 10% trong hai ngày sau thông tin Trung Quốc sản xuất thiết bị nội địa. Vốn hóa thị trường giảm hơn 60 tỷ euro (99.421 tỷ won). ASML dự kiến sẽ đạt doanh thu 9 tỷ euro (14.913 tỷ won) từ Trung Quốc trong năm nay, chiếm khoảng 20% tổng doanh thu.

Reuters nhận định việc Mỹ kiểm soát xuất khẩu và Trung Quốc tự chủ công nghệ đang gây sức ép lên ASML từ cả hai phía. Việc Quốc hội Mỹ thảo luận dự luật chặn cả hoạt động xuất khẩu các thiết bị DUV dạng nhúng còn lại của ASML cũng khiến nhu cầu phát triển thiết bị thay thế của Trung Quốc gia tăng.

Nhà nghiên cứu Saner van der Lugt thuộc Trung tâm châu Á Leiden (Hà Lan) phân tích rằng kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã vô tình tạo ra tính khả thi thương mại cho thiết bị quang khắc Trung Quốc. Ông cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc có thể lựa chọn thiết bị nội địa có hiệu suất thấp hơn do lo ngại việc bán và bảo trì thiết bị nước ngoài bị chặn, khiến thiết bị nội địa trở thành lựa chọn gần như "chọn cái này hoặc không có gì (this or nothing)" đối với các công ty bán dẫn Trung Quốc.

Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington