Tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) diễn ra tại Asheville, bang North Carolina, Mỹ, ngày 1/9 (giờ địa phương), các nước đã không thể thông qua tuyên bố chung. Nguyên nhân là Trung Quốc là quốc gia duy nhất phản đối những nội dung liên quan đến việc loại bỏ “các chính sách phi thị trường (non-market policies)”, qua đó cản trở việc đạt được đồng thuận. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công khai chỉ trích Trung Quốc, Bloomberg đưa tin cùng ngày.

Theo nguyên tắc, G20 chỉ có thể đưa ra tuyên bố chung khi tất cả các thành viên đạt được đồng thuận. Tuy nhiên, do Trung Quốc phản đối những nội dung liên quan đến vấn đề thặng dư thương mại, các nước không thể đạt được đồng thuận và tuyên bố chung không được công bố.

Thay vào đó, Mỹ đã công bố tuyên bố của nước chủ trì hội nghị. Tuyên bố nêu rõ: “Các quốc gia có thặng dư đối ngoại quá lớn và kéo dài cần loại bỏ những yếu tố gây méo mó khiến nền kinh tế phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu, đồng thời tránh áp đặt những hạn chế xuất khẩu không cần thiết”. Tuyên bố cũng cho biết các nước đồng ý triển khai các biện pháp nhằm loại bỏ những chính sách và hoạt động phi thị trường làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân đối. Trong số 20 thành viên G20, 19 nước, ngoại trừ Trung Quốc, đã ủng hộ tuyên bố này.

Tại cuộc họp báo diễn ra cùng ngày, Bộ trưởng Bessent công khai chỉ trích Trung Quốc rằng “Quốc gia có thặng dư tài khoản vãng lai lớn nhất và không bền vững nhất thế giới là Trung Quốc”. Ông đồng thời cho rằng “Trung Quốc đã ngăn cản việc thông qua tuyên bố chung do những bất đồng liên quan đến thặng dư thương mại khổng lồ”.

Trung Quốc ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD trong năm 2025, tăng 20% so với năm trước. Trong khi đó, Mỹ ghi nhận thâm hụt thương mại khoảng 200 tỷ USD trong hoạt động giao thương với Trung Quốc.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Bessent cho rằng “Việc một nền kinh tế phi thị trường liên tục tung ra lượng hàng xuất khẩu giá rẻ khổng lồ là không bền vững”, đồng thời chỉ trích cơ cấu thương mại của Trung Quốc là “mức thặng dư tài khoản vãng lai không bền vững”.

“Chính sách phi thị trường”, vốn bị Trung Quốc phản đối, là những chính sách khiến giá cả, sản xuất hoặc đầu tư bị bóp méo do sự can thiệp và hỗ trợ của chính phủ thay vì vận hành theo nguyên tắc thị trường. Các hình thức điển hình bao gồm trợ cấp của chính phủ hoặc ưu đãi dành cho các doanh nghiệp nhà nước.

Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều bên khác từ lâu đã chỉ trích các chính sách này của Trung Quốc, cho rằng chúng thúc đẩy tình trạng dư thừa công suất, dẫn đến việc xuất khẩu hàng hóa giá rẻ với quy mô lớn và làm méo mó thị trường toàn cầu.

Trong khi đó, Bộ trưởng Bessent cho biết ông đã có cuộc trao đổi ngắn với phái đoàn Trung Quốc về vấn đề trí tuệ nhân tạo (AI) tại hội nghị G20 lần này. Ông dự đoán AI sẽ trở thành một trong những chủ đề quan trọng khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Mỹ.

Theo Park Ji-suk