Lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen đã chiếm giữ một thành phố cảng chiến lược ven Biển Đỏ vào ngày 10 (giờ địa phương), sau đó tiến ra các đảo chiến lược và mở rộng xuống phía nam, áp sát eo biển Bab el-Mandeb. Đây được xem là đợt mở rộng lãnh thổ lớn nhất của Houthi kể từ lệnh ngừng bắn năm 2022, đồng thời gây sức ép lên tuyến xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia vốn chuyển hướng qua Biển Đỏ để tránh sự phong tỏa tại eo biển Hormuz. Giá dầu Brent đã tăng lên 105 USD/thùng (khoảng 141.341 won).

◇ Houthi kiểm soát cảng Biển Đỏ và các đảo chiến lược của Yemen, tiến sát trong phạm vi 50 km tới eo biển Bab el-Mandeb

Reuters dẫn lời 4 nguồn tin thuộc lực lượng chính phủ Yemen cho biết Houthi đã đánh bật lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn và kiểm soát thành phố cảng Mocha ven Biển Đỏ. Sau đó, 2 nguồn tin chính phủ cho biết Houthi đã tiến tới quần đảo Hanish trên Biển Đỏ. Theo đó, lực lượng chính phủ và các đồng minh đã đưa quân xuống phía nam, tới khu vực giáp trực tiếp với eo biển Bab el-Mandeb.

AP đưa tin Mocha cách eo biển khoảng 80 km, trong khi Ahmed Nagi, chuyên gia phân tích Yemen thuộc International Crisis Group, một tổ chức nghiên cứu chuyên về xung đột quốc tế, nói với Financial Times (FT) rằng chiến tuyến của Houthi đã áp sát eo biển trong phạm vi 50 km.

AP cũng đưa tin Houthi đã kiểm soát khu vực Al-Shakira, tuyến tiếp tế quan trọng nối Taiz với bờ biển phía tây. AP dẫn lời 3 bác sĩ cho biết họ đã rời khỏi một bệnh viện tại Mocha, nơi đang nằm dưới sự kiểm soát của Houthi, đồng thời người dân cũng đang sơ tán về phía nam, tới Aden.

◇ Houthi gây sức ép lên tuyến xuất khẩu dầu Saudi Arabia qua Biển Đỏ để tránh Hormuz, lượng vận chuyển tăng gấp 8 lần

Việc Houthi tiến xuống phía nam đang trực tiếp gây sức ép lên tuyến xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia, vốn sử dụng Biển Đỏ để tránh eo biển Hormuz. Reuters đưa tin Saudi Arabia đang vận chuyển dầu thô tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ và xuất khẩu hàng triệu thùng mỗi ngày.

Theo AFP, lượng dầu thô xuất khẩu của Saudi Arabia qua Bab el-Mandeb đã tăng gấp 8 lần từ tháng 3 đến giữa tháng 7. AP cho biết thông thường mỗi năm có lượng hàng hóa trị giá khoảng 1.000 tỷ USD (khoảng 1.346.100 tỷ won) được vận chuyển qua tuyến hàng hải Biển Đỏ. FT đưa tin giá dầu Brent đã tăng lên 105 USD/thùng sau khi Houthi chiếm cảng.

Mohammed Abdul Salam, người phát ngôn kiêm trưởng đoàn đàm phán của Houthi, tuyên bố trên X (trước đây là Twitter) rằng hoạt động hàng hải và thương mại quốc tế tại Biển Đỏ và Bab el-Mandeb vẫn an toàn, đồng thời các hoạt động quân sự chỉ nhằm vào những mục tiêu cụ thể. Trung tâm Điều phối Hoạt động Nhân đạo (HOCC) thuộc Houthi cũng tuyên bố hoạt động hàng hải của các hãng vận tải khác tại Biển Đỏ vẫn an toàn, ngoại trừ các tàu Saudi Arabia vốn đã nằm trong diện cấm hoạt động.

◇ Rubio chỉ đích danh Iran đứng sau cuộc tấn công của Houthi, Houthi mở rộng tấn công các cơ sở năng lượng Saudi Arabia

Khi cuộc tấn công của Houthi ngày càng mở rộng, khả năng Iran can thiệp cũng trở thành vấn đề trọng tâm. AFP dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết: “Houthi trên nhiều phương diện là lực lượng ủy nhiệm của Iran và rõ ràng có bàn tay của Iran đứng sau một phần động thái lần này”.

Reuters dẫn lời 2 nguồn tin Iran cho biết chính quyền Iran đã yêu cầu Houthi tấn công Saudi Arabia vào tuần trước, đồng thời cam kết cung cấp thêm tài chính và vũ khí. Nhiều chỉ huy thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng được cho là đã hỗ trợ điều phối các cuộc tấn công tại Yemen. Trong khi đó, Reuters đưa tin một quan chức cấp cao Iran, sau khi Pakistan chuyển lời cảnh báo của Saudi Arabia, đã đáp lại rằng “Iran không kiểm soát Houthi”.

Các cuộc đụng độ quân sự cũng gia tăng. Liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu cho biết Houthi đã tấn công các cơ sở dân sự và kinh tế ở miền nam, khiến 73 dân thường bị thương. FT đưa tin Houthi tiếp tục tấn công Khamis Mushait, nơi có căn cứ không quân Saudi Arabia, cùng Abha và Jizan, những khu vực có các cơ sở hạ tầng năng lượng, trong đó có một nhà máy lọc dầu công suất 400.000 thùng/ngày.

◇ Nội chiến Yemen nguy cơ tái bùng phát, lực lượng chính phủ tái bố trí phòng tuyến; Pakistan cảnh báo kích hoạt cơ chế phòng thủ chung 3 nước nếu Saudi Arabia bị tấn công

Các cuộc giao tranh lần này làm gia tăng nguy cơ nội chiến Yemen, vốn đã lắng xuống sau lệnh ngừng bắn năm 2022, tái diễn trên quy mô toàn diện. AP đưa tin giao tranh tái bùng phát sau khi Saudi Arabia không kích sân bay quốc tế Sanaa hồi tháng 7. Houthi khi đó tuyên bố cuộc không kích nhằm ngăn máy bay chở phái đoàn Houthi trở về từ Iran hạ cánh. Sau đó, Houthi tuyên bố phong tỏa các cảng của Saudi Arabia và tấn công các tàu Saudi Arabia trên Biển Đỏ.

Reuters đưa tin Phó Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen (PLC) Tareq Saleh, người đang chịu sức ép trước cuộc tấn công của Houthi, đã chỉ thị lực lượng tại mặt trận phía tây thiết lập các sở chỉ huy thay thế ở những khu vực an toàn.

Đài Al Jazeera dẫn số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết các cuộc giao tranh gần đây đã khiến hơn 1.000 người thiệt mạng hoặc bị thương và hàng chục nghìn người phải sơ tán.

Khả năng các nước trong khu vực can thiệp cũng đang gia tăng. Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif cảnh báo rằng nếu các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia hoặc việc chiến tranh Yemen lan sang lãnh thổ Saudi Arabia tiếp diễn, thỏa thuận phòng thủ chung Mecca giữa Saudi Arabia, Türkiye và Pakistan được ký kết vào tháng trước sẽ “được kích hoạt”.