0
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh phát biểu tại cuộc họp báo ở trụ sở Fed tại Washington, D.C., ngày 28/10 (giờ địa phương). /AP·Yonhap

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 28/10 (giờ địa phương) quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,75–4,00%/năm. Trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng do giá năng lượng tăng vọt vì chiến tranh Iran và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), 2 trong số 12 thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã yêu cầu tăng lãi suất thêm. Sau quyết định được đưa ra chỉ 6 ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, xác suất tăng lãi suất vào tháng 12 mà thị trường dự đoán đã tăng lên 85%.

◇ Fed giữ nguyên lãi suất với tỷ lệ 10-2: “Lạm phát vẫn ở mức cao”

Tại cuộc họp FOMC kéo dài hai ngày và kết thúc trong ngày 28/10, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất với 10 phiếu thuận và 2 phiếu chống. Thống đốc Fed Lisa Cook và Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland Beth Hammack đã đề nghị tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm. Theo nhật báo Wall Street Journal (WSJ), đây là lần đầu tiên bà Cook phản đối quyết định của FOMC trong hơn 4 năm tham gia ủy ban. Trong khi đó, bà Hammack cũng từng yêu cầu tăng lãi suất vào tháng 7.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, Fed nhận định hoạt động kinh tế đang “mở rộng với tốc độ mạnh”, đồng thời đánh giá tích cực về chi tiêu trong nước, mức tăng năng suất và đầu tư vốn. Fed cho biết tốc độ tạo việc làm đang theo kịp tốc độ gia tăng lực lượng lao động, còn tỷ lệ thất nghiệp không có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh rằng “lạm phát vẫn ở mức cao” và sẽ căn cứ vào các dữ liệu bổ sung để quyết định định hướng chính sách nhằm đưa lạm phát trở về mục tiêu 2%.

Theo Bloomberg, tại cuộc họp trước, Fed mô tả hoạt động kinh tế là “vững chắc” (solid), nhưng lần này đã nâng đánh giá lên “tốc độ mạnh” (strong pace). Fed đã ba lần hạ lãi suất vào tháng 9, tháng 11 và tháng 12/2024, sau đó tiếp tục ba lần cắt giảm vào tháng 9, tháng 10 và tháng 12 năm ngoái. Trong năm nay, sau 5 cuộc họp liên tiếp giữ nguyên lãi suất, Fed đã tăng lãi suất vào tháng trước, lần đầu tiên sau 3 năm 2 tháng, chuyển hướng sang thắt chặt tiền tệ. WSJ đưa tin rằng vào tháng 9, phần lớn thành viên Fed dự kiến sẽ có ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay.

		0
Màn hình tại sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE), Mỹ, ngày 28/10 (giờ địa phương), hiển thị hình ảnh Chủ tịch Fed Kevin Warsh đang họp báo. /AP·Yonhap

◇ Chiến tranh Iran và làn sóng đầu tư AI làm gia tăng áp lực lạm phát: Ông Warsh tuyên bố “sẵn sàng hành động khi cần thiết”

Nhật báo Financial Times (FT) của Anh phân tích rằng chiến tranh Iran khiến giá xăng và dầu diesel tăng mạnh, trong khi đầu tư vào AI mở rộng, đang đẩy nhanh tốc độ lạm phát.

Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) — thước đo lạm phát được Fed đặc biệt chú trọng — gần đây ghi nhận mức tăng 3,4%. FT dự báo tỷ lệ này sẽ tiếp tục tăng trong số liệu tháng 9 được công bố ngày 29/10. Bloomberg cho biết lạm phát theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 đã lên mức cao nhất trong 5 tháng, đồng thời áp lực tăng giá lan rộng trên cả hàng hóa và dịch vụ.

Trong cuộc họp báo, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhấn mạnh: “Kiểm soát lạm phát là trách nhiệm của chúng tôi”. Ông cho biết Fed sẽ ngăn chặn tình trạng giá năng lượng tăng gần đây lan sang mặt bằng giá cả nói chung của nền kinh tế. Ông tuyên bố Fed “sẵn sàng hành động tùy theo tình hình”, nhưng không đưa ra điều kiện hay thời điểm cụ thể cho đợt tăng lãi suất tiếp theo. Ông cũng cho biết Fed sẽ tiếp tục áp dụng “phương pháp điều trị tiền tệ mới” (new monetary medicine) nhằm kiểm soát lạm phát đã vượt mục tiêu trong hơn 5 năm qua. Ông nhấn mạnh Fed không chấp nhận việc coi mức lạm phát khoảng 2% là một mục tiêu mới thay thế cho mục tiêu hiện tại.

WSJ phân tích rằng các khoản đầu tư quy mô lớn vào trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn và thiết bị điện phục vụ AI đang đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và gia tăng áp lực lạm phát. Khi được hỏi về quan điểm cho rằng các công ty AI không chịu ảnh hưởng từ việc tăng lãi suất nhờ nguồn tiền mặt dồi dào và cuộc cạnh tranh đầu tư gay gắt, ông Warsh phản bác: “Lãi suất ảnh hưởng đến gần như mọi thứ, trực tiếp hoặc gián tiếp”. Ông cho biết điều kiện tài chính đã thắt chặt hơn trước, nhưng không mô tả tình hình chung là “thắt chặt”.

Cựu Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas Robert Kaplan nhận định rằng nếu cú sốc nguồn cung kéo dài, không thể tiếp tục coi đó là tác động nhất thời. Theo WSJ, ông cho rằng Fed có thể làm giảm nhu cầu để làm chậm tốc độ giá dầu diesel tăng lan sang giá các mặt hàng khác.

		0
Màn hình hiển thị cuộc họp báo của Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Fed Kevin Warsh tại sàn giao dịch chứng khoán New York, ngày 28/10/2026, tại New York. (Ảnh AP/Yuki Iwamura)

◇ Giữ nguyên lãi suất 6 ngày trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, trái với yêu cầu cắt giảm của ông Trump

Tổng thống Donald Trump nhiều lần yêu cầu Fed cắt giảm lãi suất mạnh. Tuy nhiên, sau khi tăng lãi suất vào tháng trước, Fed tiếp tục không giảm lãi suất trong cuộc họp lần này. Chủ tịch Warsh nhấn mạnh rằng “chính trị không hề ảnh hưởng đến quyết định này”. FT cho biết một số nhà kinh tế đã chỉ ra áp lực chính trị mà Fed có thể phải đối mặt nếu tăng lãi suất ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

WSJ phân tích rằng Fed cũng từng tăng lãi suất ngay trước một cuộc bầu cử vào năm 2022, nhưng khi đó động thái này đã được thị trường dự báo đầy đủ. Nếu bất ngờ tăng lãi suất trong lần này, Fed có thể phải đối mặt với những tranh cãi chính trị. Bloomberg cho biết đảng Dân chủ có khả năng giành đa số tại Hạ viện, đồng thời đang dẫn trước trong các cuộc thăm dò tại một số khu vực cạnh tranh quan trọng của Thượng viện.

Từ tháng 8 năm ngoái, Thống đốc Cook đã chống lại nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm bãi nhiệm bà vì những cáo buộc liên quan đến gian lận thế chấp. Bà Cook phủ nhận các cáo buộc, và vào tháng 6, Tòa án Tối cao Mỹ cho phép bà tiếp tục giữ chức trong thời gian vụ kiện diễn ra. Theo WSJ, Nhà Trắng dự kiến tổ chức phiên điều trần liên quan vào đầu tháng 11, nhưng phía bà Cook cho biết bà khó tham dự do phải công tác nước ngoài theo nhiệm vụ của Fed.

◇ Xác suất tăng lãi suất tháng 12 lên 85%, giới chuyên gia bất đồng về thời điểm thắt chặt tiếp theo

Theo FT, xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 12, được phản ánh qua hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang của Tập đoàn CME, đã tăng từ 78% vào ngày trước cuộc họp lên 85% sau quyết định ngày 28/10. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm giảm 0,04 điểm phần trăm, xuống còn 4,7%. Bloomberg cho biết thị trường vẫn duy trì dự báo tăng lãi suất trong tháng 12, nhưng kỳ vọng về một đợt tăng tiếp theo trong năm 2027 đã giảm.

Xác suất tăng lãi suất thêm trong tháng 10 từng vượt 70% ngay sau đợt tăng hồi tháng 9, nhưng giảm xuống dưới 30% sau những phát biểu thận trọng của các thành viên Fed khác. Trước cuộc họp ngày 28/10, xác suất này đã giảm xuống dưới 10%.

Theo FT, bà Kay Haigh, Giám đốc toàn cầu bộ phận trái phiếu của Goldman Sachs Asset Management, dự báo: “Fed sẽ nối lại việc tăng lãi suất vào tháng 12”. Trong khi đó, Ricardo Trezzi, cựu chuyên gia kinh tế của Fed, ước tính nếu quy đổi tốc độ tăng theo tháng của chỉ số PCE lõi tháng 9 sang mức cả năm, con số này sẽ lên tới 4%. Ông chỉ trích quyết định giữ nguyên lãi suất lần này là quá nới lỏng. Ngược lại, William English, cựu chuyên gia kinh tế cấp cao của Fed, cho rằng có thể cần tăng lãi suất thêm, nhưng chưa có lý do để vội vàng thực hiện ngay.

WSJ cho biết dù Fed giữ nguyên lãi suất, các hộ gia đình vẫn phải chịu chi phí vay cao đối với thẻ tín dụng, khoản vay mua ô tô và vay thế chấp nhà ở. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài đã tăng lên mức cao nhất trong hơn 20 năm vào đầu tháng này, trước khi giảm vào tuần trước nhờ nhu cầu mua trái phiếu gia tăng sau đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ.

Chênh lệch giữa lãi suất cơ bản của Hàn Quốc ở mức 3,00% và mức trần lãi suất của Mỹ vẫn được duy trì ở 1,00 điểm phần trăm. Thị trường đang theo dõi chỉ số PCE tháng 9 và số liệu tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý III, dự kiến công bố ngày 29/10. Theo Bloomberg, các nhà kinh tế dự báo tốc độ tăng trưởng GDP quý III của Mỹ đạt 3,2% nếu quy đổi theo mức cả năm.

◇ Fed giảm số lần biểu quyết lãi suất xuống còn 7 lần vào năm 2027 và 6 lần vào năm 2028

Fed sẽ tiếp tục tổ chức 8 cuộc họp FOMC định kỳ mỗi năm, nhưng giảm số cuộc họp có biểu quyết về lãi suất xuống còn 7 lần vào năm 2027 và 6 lần vào năm 2028. Trong những cuộc họp còn lại, các thành viên chỉ thảo luận về chiến lược chính sách tiền tệ, không tiến hành biểu quyết lãi suất hoặc công bố tuyên bố chính sách. FT cho biết đây là động thái thay đổi thông lệ được duy trì từ thời Chủ tịch Fed Paul Volcker vào năm 1981.

Chủ tịch Warsh nhấn mạnh rằng Fed cần vừa thường xuyên đánh giá tình hình kinh tế ngắn hạn, vừa có đủ thời gian để thảo luận sâu về chiến lược dài hạn. WSJ phân tích rằng thay đổi này sẽ giúp Fed có thêm thời gian xem xét tổng thể các chỉ số kinh tế, nhưng cũng có thể khiến phản ứng của chính sách lãi suất trước những biến động kinh tế nhanh chóng trở nên chậm trễ.

Han Man-joo

Phóng viên thường trú tại Washington