0
./Yonhap

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) bước vào giai đoạn có thể dự đoán bệnh tật và tham gia phát triển thuốc mới, cuộc cạnh tranh trong việc sở hữu dữ liệu y tế đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, Hàn Quốc cũng bắt đầu đẩy mạnh thảo luận về việc ban hành luật đặc biệt quy định nguyên tắc khai thác và bảo vệ thông tin y tế. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa mở rộng sử dụng dữ liệu để thúc đẩy đổi mới y tế với bảo vệ quyền riêng tư và quyền lợi của bệnh nhân vẫn là bài toán lớn.

Theo Chính phủ Hàn Quốc ngày 22, Bộ Y tế và Phúc lợi đã tổ chức phiên điều trần tại Tòa nhà Quốc hội về Dự luật Hỗ trợ Chăm sóc sức khỏe số và Khai thác thông tin y tế, nhằm thảo luận các vấn đề pháp lý và nhiệm vụ lập pháp liên quan đến việc sử dụng dữ liệu y tế.

Dự luật quy định rõ bằng luật các nội dung như quy trình sử dụng dữ liệu đã được ẩn danh, quyền yêu cầu chuyển giao thông tin y tế của bệnh nhân và tiêu chuẩn chỉ định doanh nghiệp được phép khai thác hệ thống "MyData" trong lĩnh vực y tế.

Hiện nay, giới chuyên môn đánh giá lợi thế cạnh tranh lớn nhất của ngành AI y tế không còn nằm ở thuật toán mà ở khả năng sở hữu nguồn dữ liệu chất lượng cao. Để AI có thể đọc hình ảnh CT, MRI hay dự đoán nguy cơ mắc bệnh, việc huấn luyện trên khối lượng dữ liệu y tế khổng lồ là điều bắt buộc. Đây cũng là lý do Mỹ, Anh, Đức và Nhật Bản đang đẩy nhanh việc xây dựng luật chuyên biệt và nền tảng dữ liệu y tế ở cấp quốc gia.

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư Kim Jae-sun (Đại học Dongguk) cho biết Đức, Phần Lan và Nhật Bản đã ban hành luật đặc biệt, trong khi Hàn Quốc vẫn chủ yếu dựa trên các hướng dẫn hành chính.

Ông nhấn mạnh: "Hiện dữ liệu y tế chịu sự điều chỉnh của nhiều luật khác nhau như Luật Bảo vệ thông tin cá nhân, Luật Đạo đức sinh học và Luật Dữ liệu công. Điều này khiến các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp khó dự đoán tiêu chuẩn áp dụng. Cần có cơ sở pháp lý rõ ràng đối với các vấn đề như thẩm định của hội đồng IRB và DRB, xử lý dữ liệu ẩn danh, cũng như việc kết hợp và liên kết dữ liệu."

Đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay là sự thiếu rõ ràng của hệ thống pháp lý. Các công ty AI y tế của Hàn Quốc được đánh giá có trình độ công nghệ cao nhờ hạ tầng và dữ liệu y tế hàng đầu thế giới, nhưng khi triển khai vào thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn về quy định và chi phí.

Giám đốc Trung tâm Đổi mới Y tế của Naver, ông Cha Dong-cheol, cho biết: "Doanh nghiệp có vai trò xây dựng hệ thống để bệnh nhân có thể sử dụng dữ liệu của mình nhằm nhận được dịch vụ tốt hơn. Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu cơ chế tạo động lực và bù đắp chi phí cho các cơ sở y tế khi chia sẻ dữ liệu."

Ông cũng nhấn mạnh cần thảo luận song song về phương pháp định giá dữ liệu và cơ chế bồi hoàn chi phí. Bên cạnh đó, ông cho rằng các dịch vụ AI phát triển rất nhanh nhưng chỉ cần thay đổi nhỏ về chức năng cũng phải trải qua quy trình thẩm định lặp lại, vì vậy cần xây dựng cơ chế đánh giá linh hoạt hơn để theo kịp tốc độ đổi mới.

Ở chiều ngược lại, giới y tế và các tổ chức xã hội cho rằng trước khi mở rộng sử dụng dữ liệu, cần xác định rõ trách nhiệm pháp lý.

Bà Park Si-eun, người phát ngôn Liên minh Chính sách Y tế và cũng là Giám đốc điều hành DALLGOO, cho biết các cơ sở y tế có nghĩa vụ pháp lý phải bảo quản an toàn hồ sơ khám chữa bệnh, nhưng sau khi dữ liệu được chuyển ra ngoài, họ không còn quyền kiểm soát.

Bà nhấn mạnh: "Cần giải quyết trước tình trạng quyền hạn và trách nhiệm không tương xứng." Đồng thời, bà cũng cho rằng AI cần được quy định rõ chỉ là công cụ hỗ trợ bác sĩ, chứ không thay thế đội ngũ y tế.

Ngoài ra, nhiều ý kiến cũng cho rằng việc khai thác thông tin y tế không nên chỉ hướng đến phát triển ngành công nghiệp.

Giáo sư Seo Jun-beom của Bệnh viện Asan Seoul nhận định: "Quyền yêu cầu chuyển giao thông tin sức khỏe không đơn thuần là chính sách phát triển ngành dữ liệu, mà là cơ chế quan trọng nhằm trả lại cho người dân quyền tiếp cận hồ sơ y tế của chính mình."

Ông cho rằng cần xây dựng cơ chế để giá trị tạo ra từ việc khai thác dữ liệu không chỉ thuộc về doanh nghiệp và các tổ chức mà phải được chia sẻ, mang lại lợi ích cho toàn xã hội.

Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện dự luật dựa trên các ý kiến được đưa ra tại phiên điều trần.

Thứ trưởng thứ hai Bộ Y tế và Phúc lợi Lee Hyung-hoon nhấn mạnh: "Các quốc gia hàng đầu thế giới đang nhanh chóng hoàn thiện hệ thống pháp luật để vừa bảo vệ an toàn dữ liệu y tế vừa mở rộng việc sử dụng vì lợi ích công. Chúng tôi sẽ xây dựng sự đồng thuận xã hội dựa trên cơ chế bảo vệ đáng tin cậy, để việc khai thác thông tin y tế thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe và quyền lợi của người dân".

Theo Lee Se-mi