1

Tổng thống Lee Jae-myung ngày 26/6 đã chủ trì "Hội nghị chiến lược phát triển doanh nghiệp đổi mới trong lĩnh vực an ninh mới", tuyên bố: "Chúng tôi sẽ áp dụng cơ chế hợp đồng thúc đẩy đổi mới đối với các lĩnh vực phi quốc phòng như hàng không vũ trụ, đồng thời xây dựng cơ chế mua sắm mới dành cho các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực quốc phòng". Phát biểu này được hiểu là định hướng coi không gian vũ trụ là một lĩnh vực an ninh, đồng thời xây dựng mô hình hợp tác với khu vực tư nhân – lực lượng vốn đang dẫn dắt ngành công nghiệp vũ trụ – nhằm tăng cường năng lực an ninh quốc gia. Ngay sau phát biểu của Tổng thống, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KASA) ngày 29/6 đã công bố hướng dẫn về việc sử dụng Trung tâm Vũ trụ Naro cho khu vực tư nhân và sẽ hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng bãi phóng từ năm sau.

Việc nhà nước cam kết hỗ trợ mạnh mẽ các doanh nghiệp trong lĩnh vực này cho thấy Hàn Quốc không còn coi không gian đơn thuần là một ngành công nghiệp. Trong chiến tranh hiện đại, không gian được đánh giá là "vùng lãnh thổ không thuộc về ai", đồng thời là "căn cứ chiến tranh" có thể quyết định thắng bại trên chiến trường mặt đất. Mỹ, Trung Quốc cùng nhiều cường quốc quân sự đã bước vào cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát không gian từ lâu. Hàn Quốc cũng đã chính thức đưa "không gian vũ trụ" vào phạm vi an ninh quốc gia sau khi sửa đổi Luật Cơ quan Tình báo Quốc gia năm 2021 và sau đó ban hành các hướng dẫn liên quan. Tuy nhiên, nước này vẫn được xem là quốc gia đi sau trong lĩnh vực an ninh vũ trụ.

◇ Số vệ tinh tăng gấp 5 lần trong 6 năm ở "không gian vô chủ"... Hàn Quốc vẫn là "người đến sau"

Yếu tố cốt lõi của an ninh vũ trụ là vệ tinh. Theo nền tảng theo dõi vệ tinh Orbital Radar, tính đến ngày 29/6, tổng số vệ tinh mà các quốc gia trên thế giới đã đưa vào không gian là 28.871, trong đó có 17.479 vệ tinh vẫn đang hoạt động. Con số này tăng hơn 5 lần chỉ trong 6 năm so với 3.372 vệ tinh đang hoạt động vào năm 2020. Nếu so với 7.560 vệ tinh vào năm 2023 thì số lượng đã tăng vọt chỉ trong khoảng 3–4 năm gần đây.

Xét theo quốc gia, Mỹ dẫn đầu tuyệt đối với hơn 11.100 vệ tinh, tiếp theo là Trung Quốc với khoảng 900 vệ tinh, Anh khoảng 650, Nga hơn 200 và Nhật Bản khoảng 150. Hàn Quốc chỉ có 45 vệ tinh, chưa đến 50.

Lý do các quốc gia trên thế giới đẩy mạnh đầu tư vào vệ tinh là rất rõ ràng. Tùy theo mục đích, vệ tinh được đưa lên các quỹ đạo khác nhau, trong đó khoảng 90% là vệ tinh quỹ đạo thấp và vệ tinh địa tĩnh.

Vệ tinh quỹ đạo thấp nằm gần Trái Đất nhất, có nhiệm vụ quan sát bề mặt với độ phân giải cao và chủ yếu được sử dụng cho hoạt động trinh sát quân sự. Vệ tinh địa tĩnh là loại vệ tinh gần Trái Đất thứ hai, chủ yếu phục vụ phát thanh và viễn thông. Phần lớn các vệ tinh này đều có thể đảm nhiệm chức năng quân sự như trinh sát và thông tin liên lạc, giúp các quốc gia giành được "mắt" và "tai" trên chiến trường trong trường hợp xảy ra xung đột.

Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc (NIS) và KASA dự kiến sẽ phóng thêm 10 vệ tinh theo cụm bằng tên lửa Nuri trước năm 2027, nhưng việc vận hành thực tế vẫn mới ở giai đoạn đầu. Do vệ tinh là lĩnh vực kết hợp nhiều loại vật liệu và công nghệ phức tạp, đòi hỏi nguồn vốn và nhân lực lớn, chính phủ nhấn mạnh sự cần thiết của mô hình hợp tác "một đội" giữa nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.

Trên thực tế, trong số các vệ tinh của Mỹ hiện nay, hơn 10.000 vệ tinh quỹ đạo thấp được SpaceX của Elon Musk phóng lên, chiếm hơn một nửa tổng số vệ tinh của nước này. Dịch vụ internet vệ tinh tốc độ cao Starlink do SpaceX vận hành đã chứng minh hiệu quả trên chiến trường. Trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Nga - Ukraine, sau khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và tấn công mạng của Nga khiến hạ tầng viễn thông Ukraine bị tê liệt, Starlink đã giúp nước này khôi phục liên lạc và tiếp tục tiến hành các hoạt động quân sự. Điều đó cho thấy việc phá hủy hạ tầng trên mặt đất không đồng nghĩa với việc giành ưu thế trên chiến trường, và quyền kiểm soát không gian có thể quyết định ưu thế dưới mặt đất. Thực tế, vào tháng 9/2022, Elon Musk từng chủ động ngắt hoạt động của các thiết bị Starlink tại Ukraine, khiến nhiều hoạt động quân sự của nước này phải tạm dừng.

Đang bám đuổi sát Mỹ là Trung Quốc. Mới đây, tổ chức nghiên cứu Information Technology and Innovation Foundation (ITIF) có trụ sở tại Washington đánh giá trong một báo cáo rằng Trung Quốc đã vượt Mỹ ở lĩnh vực viễn thám và xử lý hình ảnh vệ tinh. Tháng 4 vừa qua, một vệ tinh thương mại của Trung Quốc đã chụp ảnh căn cứ không quân Mỹ tại Trung Đông và công khai phân tích lộ trình di chuyển dự kiến của quân đội Mỹ. ITIF nhận định phần lớn công nghệ vũ trụ thương mại của Trung Quốc đều có giá trị ứng dụng quân sự cao.

Ở lĩnh vực internet vệ tinh, nơi còn tụt hậu, Trung Quốc đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách thông qua dự án "Qianfan (1.000 cánh buồm)", với kế hoạch phóng 15.000 vệ tinh quỹ đạo thấp trước năm 2030.

Trong khi đó, Hàn Quốc hiện chỉ vận hành khoảng 20 vệ tinh quỹ đạo thấp. Ngay lúc này, hàng nghìn vệ tinh vẫn đang bay qua quỹ đạo phía trên bán đảo Triều Tiên. Đặc biệt, trong bối cảnh Hàn Quốc đang thúc đẩy chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến (OPCON), nhiều ý kiến cho rằng chiến lược phát triển an ninh mới lần này có thể trở thành bước ngoặt quan trọng.

Phó Giám đốc thứ nhất Văn phòng An ninh Quốc gia Kang Geon-jak phát biểu tại Diễn đàn Quốc phòng Hongneung ngày 23/6: "Nếu không giành được chủ quyền đối với mạng lưới thông tin liên lạc bằng vệ tinh quỹ đạo thấp thì nguồn dữ liệu, nền tảng MSS phiên bản Hàn Quốc (hệ thống phân tích thông tin quân sự dựa trên AI) cũng như việc thực thi thực chất quyền chỉ huy tác chiến thời chiến đều sẽ chỉ là những khái niệm sáo rỗng."

◇ Đến cả các cuộc tấn công mạng của Triều Tiên... Hàn Quốc phải dốc toàn lực cho không gian

Khi không gian có thể được sử dụng để thu thập cả những thông tin tuyệt mật của đối phương, chiến tranh mạng cũng đang mở rộng ra ngoài Trái Đất. Các hình thức tấn công bao gồm xâm nhập hệ thống vệ tinh hoặc gây nhiễu tín hiệu của đối phương.

Trên thực tế, trong giai đoạn đầu cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022, Nga đã tấn công mạng vào Viasat – doanh nghiệp Mỹ cung cấp dịch vụ mạng vệ tinh – khiến hạ tầng thông tin liên lạc tại nhiều khu vực ở châu Âu bị tê liệt. NIS cũng cho biết nhóm tin tặc Salt Typhoon có liên hệ với Trung Quốc đang tập trung tấn công các nhà khai thác dịch vụ thông tin vệ tinh.

Đặc biệt, Triều Tiên đang tiến hành các cuộc tấn công gây nhiễu nhằm vào vệ tinh của Hàn Quốc. Theo đánh giá, từ đầu những năm 2010 đến giữa năm 2024, quân đội Triều Tiên đã nhiều lần gây nhiễu hệ thống định vị vệ tinh nhằm cản trở hoạt động của các vệ tinh Hàn Quốc.

Gần đây, với sự hỗ trợ từ Nga, Bình Nhưỡng được cho là đang nâng cao trình độ công nghệ và lên kế hoạch xây dựng hệ thống vũ khí tác chiến điện tử để tấn công vệ tinh của đối phương. Mục tiêu là ngăn cản hoạt động thu thập thông tin của quân đội Hàn Quốc, trong đó có việc theo dõi chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc (KIDA) dự báo trong tương lai Triều Tiên có thể xây dựng hệ thống tên lửa đánh chặn vệ tinh trực tiếp trong không gian, đồng thời kết hợp các hình thức tấn công như gây nhiễu tín hiệu (jamming), giả mạo tín hiệu (spoofing), tấn công mạng và xung điện từ (EMP).

Theo Kim Hong-chan, Choi MIn-joon