Dù Hàn Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đã ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), khả năng các linh kiện sản xuất tại Hàn Quốc được đối xử bình đẳng với hàng hóa EU trong hoạt động mua sắm công và các chương trình hỗ trợ công nghiệp của khối vẫn chưa rõ ràng. Trong dự thảo ban đầu của Đạo luật Thúc đẩy Công nghiệp (IAA), Ủy ban châu Âu để ngỏ khả năng áp dụng chế độ đối xử bình đẳng với các nước đã ký FTA. Tuy nhiên, các báo cáo viên của Nghị viện châu Âu đã đưa ra dự thảo sửa đổi, theo đó chỉ những quốc gia đáp ứng các điều kiện riêng mới được hưởng cơ chế này.

Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Hàn Quốc vẫn có thể gặp rào cản ưu tiên hàng hóa nội khối ngay cả khi hai bên đã ký FTA. Cách diễn đạt cuối cùng của dự luật có thể ảnh hưởng đến điều kiện kinh doanh tại châu Âu của các doanh nghiệp Hàn Quốc trong lĩnh vực ô tô, pin, thép và điện hạt nhân. Vì vậy, nỗ lực vận động EU của chính phủ Hàn Quốc đang bước vào giai đoạn then chốt.

Theo Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên Hàn Quốc ngày 22/10, ông Kim Jang-hee, Cố vấn hỗ trợ chiến lược thương mại mới, đã liên tiếp gặp 9 nghị sĩ Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, Pháp, trong hai ngày 20–21/10 (giờ địa phương). Ông đề nghị các nghị sĩ thuộc Ủy ban Thị trường Nội bộ và Bảo vệ Người tiêu dùng, Ủy ban Thương mại Quốc tế và Ủy ban Công nghiệp, Nghiên cứu và Năng lượng công nhận Hàn Quốc là đối tác đáng tin cậy, đồng thời không phân biệt đối xử với doanh nghiệp Hàn Quốc trong hoạt động mua sắm công và các chương trình hỗ trợ công.

Lý do chính phủ Hàn Quốc trực tiếp tiếp xúc với các nghị sĩ nằm ở quy trình lập pháp hiện nay. Đạo luật Thúc đẩy Công nghiệp do Ủy ban châu Âu đề xuất hồi tháng 3 nhằm tăng cường sử dụng sản phẩm sản xuất trong EU và sản phẩm phát thải carbon thấp trong một số dự án có sử dụng vốn công. Dự thảo ban đầu của Ủy ban châu Âu có điều khoản cho phép sản phẩm từ các nước thứ ba đã ký kết những thỏa thuận liên quan được đối xử bình đẳng với hàng hóa EU trong một phạm vi nhất định. Với Hàn Quốc, FTA Hàn Quốc – EU có thể trở thành cơ sở bảo vệ quyền tiếp cận thị trường của các linh kiện sản xuất trong nước. Tuy nhiên, ngay cả dự thảo ban đầu cũng cho phép loại trừ các nước thứ ba khỏi diện được đối xử bình đẳng tùy theo những điều kiện nhất định.

Cách tiếp cận của các báo cáo viên Nghị viện châu Âu nghiêm ngặt hơn. Dự thảo sửa đổi được nhóm này đưa ra hồi tháng 9 đề xuất không tự động công nhận sự bình đẳng chỉ dựa trên việc ký kết FTA hoặc Hiệp định Mua sắm Chính phủ. Thay vào đó, các nước sẽ được đánh giá dựa trên mức độ mở cửa thị trường thực chất và những điều kiện liên quan đến an ninh kinh tế của EU. Đây mới chỉ là dự thảo của các báo cáo viên, chưa phải lập trường chính thức được Nghị viện châu Âu thông qua hay luật đang có hiệu lực. Dù vậy, nếu những sửa đổi liên quan được chấp thuận, các doanh nghiệp Hàn Quốc xuất khẩu sang EU có thể phải đối mặt với gánh nặng đáng kể.

Ngành ô tô là lĩnh vực chịu tác động rõ nét nhất. Dự thảo ban đầu của Ủy ban châu Âu đưa ra các yêu cầu về lắp ráp trong nội khối và xuất xứ linh kiện đối với một số loại xe điện, xe chạy bằng hydro được cơ quan công mua hoặc hỗ trợ. Các điều khoản này không hạn chế toàn bộ hoạt động bán xe tại EU. Tiêu chí đối với xe thuộc diện mua sắm công trong dự thảo bao gồm yêu cầu lắp ráp cuối cùng trong nội khối, đáp ứng tỷ lệ giá trị linh kiện nhất định không tính pin và các điều kiện đối với linh kiện cốt lõi như pin. Do đó, ngay cả khi linh kiện Hàn Quốc được công nhận là tương đương, yêu cầu lắp ráp xe trong nội khối vẫn cần được xem xét riêng.

Ngành pin cũng cần phân biệt giữa pin dùng cho xe hoàn chỉnh và hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS). Các tế bào pin và vật liệu pin dùng trong ô tô có liên quan đến những điều kiện mua sắm công và hỗ trợ dành cho phương tiện. Trong khi đó, dự thảo ban đầu của Ủy ban châu Âu đề xuất từng bước áp dụng yêu cầu về nguồn gốc nội khối đối với các bộ phận chính như hệ thống quản lý pin và tế bào pin trong những hệ thống lưu trữ pin thuộc diện mua sắm công, sau một khoảng thời gian nhất định kể từ khi quy định có hiệu lực. Vấn đề then chốt là các tế bào pin sản xuất tại nhà máy của doanh nghiệp Hàn Quốc ở châu Âu và vật liệu được cung cấp từ Hàn Quốc sẽ được công nhận như thế nào.

Đối với thép, các tiêu chí áp dụng lại khác. Dự thảo ban đầu của Ủy ban châu Âu đề xuất yêu cầu một tỷ lệ nhất định thép phát thải carbon thấp trong tổng lượng thép sử dụng cho các dự án mua sắm công thuộc lĩnh vực xây dựng, cơ sở hạ tầng và ô tô, nhưng không đồng thời quy định toàn bộ lượng thép này phải có xuất xứ từ EU. Nếu cuối cùng EU yêu cầu đáp ứng tiêu chí xuất xứ nội khối, ngành thép Hàn Quốc cũng có thể chịu tác động đáng kể.

Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên Hàn Quốc đang phối hợp với doanh nghiệp ứng phó thông qua tổ công tác chung giữa chính phủ và khu vực tư nhân, được thành lập ngày 15/10. Ông Kim, Cố vấn hỗ trợ chiến lược thương mại mới, cho biết: “Hàn Quốc là đối tác chủ chốt đã đóng góp vào việc tăng cường năng lực cạnh tranh công nghiệp và củng cố chuỗi cung ứng của EU”. Ông nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung triển khai các hoạt động vận động ở cấp cao và giữa chính phủ với khu vực tư nhân thông qua tổ công tác chung, chủ động ứng phó để bảo đảm tiếng nói của doanh nghiệp Hàn Quốc được phản ánh đầy đủ trong quá trình lập pháp của EU”.

Theo Han Dae-ui