Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ nâng mức thuế quan toàn cầu (cái gọi là “thuế quan toàn cầu”) áp dụng với toàn thế giới từ 10% lên 15%, bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao Liên bang Mỹ cho rằng biện pháp thuế đối ứng là trái pháp luật. Động thái này được hiểu là ông thể hiện rõ ý chí tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan cứng rắn bằng cách huy động tối đa các công cụ pháp lý thay thế, dù bị cơ quan tư pháp ngăn cản.

Ngày 21 (giờ địa phương), trên mạng xã hội Truth Social của mình, ông Trump viết: “Có hiệu lực ngay lập tức, tôi sẽ nâng mức Thuế quan Toàn cầu (Worldwide Tariff) 10% lên 15% — mức tối đa được cho phép và đã được kiểm chứng về mặt pháp lý.”

Ông tiếp tục bày tỏ sự bất mãn mạnh mẽ đối với trật tự thương mại hiện tại khi nói rằng: “Trong nhiều thập kỷ, rất nhiều quốc gia đã bóc lột nước Mỹ mà không phải chịu bất kỳ sự đáp trả nào (cho đến khi tôi xuất hiện).”

Trước đó một ngày, liên quan đến việc Tòa án Tối cao phán quyết rằng các biện pháp thuế đối ứng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái pháp luật, ông Trump chỉ trích đây là “một quyết định vô lý, được soạn thảo một cách tồi tệ và cực kỳ chống Mỹ.” Ông đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi đã đưa ra quyết định này dựa trên một quá trình xem xét kỹ lưỡng, chi tiết và toàn diện.”

Trước đó, Tòa án Tối cao Liên bang Mỹ đã phán quyết rằng việc ông Trump áp thuế đối ứng đối với nhiều quốc gia trên thế giới dựa trên IEEPA đã vượt quá cơ sở pháp lý. Đáp lại, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp dụng mức thuế quan toàn cầu 10% dựa trên Điều 122 của Luật Thương mại, nhanh chóng triển khai biện pháp đối phó.

Điều 122 của Luật Thương mại quy định tổng thống có thể áp thuế ở mức tối đa 15% trong thời hạn tối đa 150 ngày nhằm đối phó với các vấn đề về cán cân thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, để duy trì biện pháp này sau 150 ngày, cần có sự chấp thuận của Quốc hội. Việc ông Trump tuyên bố nâng mức thuế lên 15% làm gia tăng khả năng sẽ có thêm các sắc lệnh hành pháp hoặc biện pháp tiếp theo được ban hành.

Cùng với đó, ông Trump cũng cho biết sẽ tích cực sử dụng các đạo luật thương mại khác như Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại và Điều 301 của Luật Thương mại.

Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại trao cho tổng thống quyền áp thuế nếu xác định việc nhập khẩu một số mặt hàng cụ thể đe dọa an ninh quốc gia; quy định này trước đây đã được áp dụng để đánh thuế đối với nhiều mặt hàng như ô tô và thép.

Điều 301 của Luật Thương mại cho phép Mỹ thực hiện các biện pháp trả đũa như áp thuế, sau khi thông báo và tiến hành quy trình lấy ý kiến trong một khoảng thời gian nhất định, đối với các quốc gia có hành vi thương mại không công bằng hoặc mang tính phân biệt đối xử với Mỹ.

Ông Trump cho biết: “Trong vài tháng tới, chúng tôi sẽ quyết định và công bố các mức thuế mới được pháp luật cho phép,” đồng thời khẳng định điều này sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến trình “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông.

Bất chấp phán quyết trái pháp luật của Tòa án Tối cao, việc chính quyền sử dụng các cơ sở pháp lý thay thế để tăng cường chính sách thuế quan được dự báo sẽ khiến môi trường thương mại toàn cầu thêm phần bất ổn.