Việc đào tạo điều dưỡng viên chăm sóc người cao tuổi là người nước ngoài đang được triển khai mạnh mẽ, đánh dấu bước ngoặt mới trong chính sách nhân lực chăm sóc. Tuy nhiên, tại thực tế, nhiều ý kiến cho rằng chỉ bổ sung nhân lực thôi là chưa đủ để giải quyết vấn đề. Nếu không thay đổi cấu trúc khiến lao động hiện tại liên tục rời bỏ công việc, chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài cũng có nguy cơ rơi vào bế tắc tương tự.

Theo chính phủ Hàn Quốc, từ năm nay các địa phương đã bắt đầu chỉ định “trường đào tạo điều dưỡng viên nước ngoài” để xây dựng nguồn nhân lực một cách bài bản thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu. Mục tiêu là không chỉ nhập khẩu lao động đơn thuần mà hướng tới đào tạo có hệ thống, qua đó giải quyết đồng thời tình trạng thiếu nhân lực và suy giảm dân số tại địa phương.

Sự thay đổi chính sách này xuất phát từ nhận định rằng nguồn cung nhân lực chăm sóc đã chạm ngưỡng giới hạn. Đại diện Hiệp hội người chăm sóc Hàn Quốc cho biết: “Chỉ dựa vào lao động trong nước là không đủ đáp ứng nhu cầu chăm sóc”, nhấn mạnh việc áp dụng chế độ điều dưỡng viên nước ngoài không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.

Theo Viện Nghiên cứu Xã hội Sức khỏe Hàn Quốc, đến năm 2030, Hàn Quốc có thể thiếu khoảng 110.000 nhân lực chăm sóc. Hiện hơn 60% điều dưỡng viên nằm trong độ tuổi 60–70, cho thấy nền tảng cung ứng nhân lực đang suy yếu. Trong bối cảnh đó, việc tiếp nhận lao động nước ngoài được xem là giải pháp khả thi trong ngắn hạn. Các nước như Nhật Bản, Đức hay Singapore cũng đã áp dụng chính sách tương tự để giảm thiếu hụt nhân lực.

Tuy nhiên, tại Hàn Quốc, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở tỷ lệ nghỉ việc cao và tính ổn định nghề nghiệp thấp. Nói cách khác, không phải thiếu người mà là “không giữ được người”.

Các chuyên gia cho rằng điều dưỡng viên phải làm việc trong môi trường khó khăn, nhận thức xã hội thấp và thiếu lộ trình phát triển nghề nghiệp, khiến họ khó gắn bó lâu dài. Đồng thời, nhu cầu tăng nhanh do xã hội già hóa trong khi nguồn lao động giảm tạo ra áp lực kép mang tính cấu trúc.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng cần cải cách toàn diện cơ cấu nhân lực trong nước song song với việc tiếp nhận lao động nước ngoài. Một trong những giải pháp được đề xuất là khôi phục hệ thống chứng chỉ điều dưỡng viên bậc 2, cho phép đào tạo ngắn hạn (240 giờ) để nhanh chóng bổ sung nhân lực, đồng thời xây dựng lộ trình thăng cấp lên bậc 1 nhằm mở rộng lực lượng lao động. 

Một điều dưỡng viên chia sẻ: “Việc tuyển thêm người là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là giữ được những người đang làm việc. Nếu muốn chính sách lao động nước ngoài thành công, phải cải thiện điều kiện làm việc và hệ thống đào tạo, quản lý”.

Chủ tịch Min So-hyun cũng nhấn mạnh rằng việc đưa vào chế độ điều dưỡng viên nước ngoài là cần thiết, nhưng cần đi kèm cơ chế “chứng nhận trước” bao gồm năng lực tiếng Hàn, hiểu biết văn hóa và đào tạo chăm sóc cơ bản, thay vì chỉ đơn thuần tăng số lượng lao động.

Lee Semi