0 Các tàu hàng và tàu chở dầu đang di chuyển qua Eo biển Hormuz ngoài khơi bờ biển Musandam, Oman, ngày 18 (giờ địa phương). /Reuters·Yonhap

Quân đội Iran ngày 18 (giờ địa phương) đã tái siết chặt kiểm soát Eo biển Hormuz với lý do Mỹ tiếp tục phong tỏa trên biển, đồng thời liên tiếp nổ súng vào các tàu chở dầu và tàu container. Vì vậy, kỳ vọng về việc mở lại tuyến vận chuyển này, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đi qua, đã bị dập tắt chỉ sau một ngày.

Theo tờ Wall Street Journal dẫn nguồn quan chức Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khẩn cấp triệu tập toàn bộ bộ máy an ninh tới Phòng Tình huống Nhà Trắng, trong khi quân đội Mỹ bắt đầu chuẩn bị kế hoạch bắt giữ các tàu liên quan đến Iran trên vùng biển quốc tế ngoài eo biển Hormuz. Trong bối cảnh khoảng cách bất đồng về thời gian “đóng băng hạt nhân 20 năm so với 3–5 năm” vẫn chưa được thu hẹp, việc gia hạn lệnh ngừng bắn dự kiến vào ngày 21 vẫn chưa chắc chắn.

Quân đội Iran tuyên bố eo biển Hormuz đã “trở lại trạng thái trước đó” và nằm dưới sự kiểm soát của họ. Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo mọi tàu rời khu neo đậu ở Vịnh Ba Tư và biển Oman để tiếp cận eo biển sẽ bị coi là “hợp tác với kẻ thù” và bị tấn công.

Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi từng tuyên bố cho phép tàu thương mại qua lại eo biển, và ít nhất 12 tàu chở dầu đã đi qua thành công. Tuy nhiên, sau khi Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran, quân đội nước này đã tái siết kiểm soát và nối lại các cuộc tấn công.

Tổ chức Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu đã bị hai tàu cao tốc của IRGC nổ súng mà không cảnh báo, trong khi một tàu container khác bị trúng đạn, khiến một số container bị hư hại. Báo Washington Post cho biết phía Mỹ ghi nhận ít nhất 3 vụ tấn công tàu dân sự.

Sau khi kiểm soát được siết chặt trở lại, hơn 9 tàu chở dầu đã phải quay đầu, và chỉ một số ít tàu Trung Đông và Trung Quốc được phép đi qua hạn chế. Hiện có hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang chờ được phép lưu thông trở lại.

Trong nội bộ Iran cũng xuất hiện bất đồng khi chính phủ và quân đội đưa ra thông điệp trái ngược về việc mở eo biển. Lãnh tụ tối cao Ayatollah Khamenei tuyên bố hải quân Iran đã sẵn sàng giáng đòn mạnh vào kẻ thù, thể hiện sự ủng hộ với quyết định siết kiểm soát.

Về phía Mỹ, Tổng thống Trump nhấn mạnh Iran “không thể đe dọa Mỹ”, đồng thời cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiến triển và có thể sớm có thông tin mới. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo khả năng nối lại hành động quân sự nếu đàm phán thất bại.

Mỹ cũng đang mở rộng chiến dịch gây sức ép kinh tế, bao gồm kế hoạch bắt giữ tàu liên quan đến Iran trên toàn cầu và siết chặt các lệnh trừng phạt nhằm buộc Tehran mở lại eo biển và từ bỏ chương trình hạt nhân.

Trong khi đó, Iran cho biết đang xem xét đề xuất mới từ Mỹ nhưng chưa đưa ra phản hồi. Hai bên vẫn bất đồng lớn về thời gian đóng băng chương trình hạt nhân, khiến triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn rất mong manh.

Theo Ha Man-joo