Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dự kiến sẽ đề xuất “3 nguyên tắc về an ninh năng lượng” tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 khai mạc ở Pháp vào ngày 15 tới. Trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông và nguy cơ eo biển Hormuz bị phong tỏa đang nổi lên như những rủi ro lớn đối với cộng đồng quốc tế, Nhật Bản muốn đưa vấn đề tăng cường dự trữ dầu mỏ và ổn định mạng lưới cung ứng năng lượng của các nước châu Á trở thành một trong những nội dung nghị sự của G7.

Theo tờ Yomiuri Shimbun ngày 11, dẫn lời nhiều quan chức chính phủ Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi sẽ trình bày 3 nguyên tắc về an ninh năng lượng tại hội nghị G7, đồng thời chính phủ Nhật đang xúc tiến đưa nội dung này vào văn kiện kết quả của hội nghị.

Được biết, bà Takaichi cũng sẽ công bố chủ trương này tại cuộc họp các bộ trưởng liên quan đến tình hình Trung Đông diễn ra cùng ngày.

Ba nguyên tắc mà Nhật Bản đề xuất gồm: Đảm bảo thương mại tự do và minh bạch, hỗ trợ tăng cường dự trữ dầu mỏ thông qua hợp tác với Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tăng cường liên kết giữa các quốc gia sản xuất và tiêu thụ năng lượng. 

Chính phủ Nhật Bản cho rằng cần thúc đẩy sự ổn định của thị trường dầu mỏ và củng cố chuỗi cung ứng thông qua việc bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, phản đối các biện pháp hạn chế xuất khẩu bất hợp lý và xây dựng các tuyến cung ứng thay thế.

Theo giới chức Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi muốn định vị Nhật Bản là “đại diện cho các quốc gia châu Á chịu tác động lớn nhất nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế”, từ đó đóng vai trò dẫn dắt các cuộc thảo luận về an ninh năng lượng tại G7.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển hàng hải chủ chốt đối với dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Bất kỳ căng thẳng nào tại khu vực này đều có thể nhanh chóng tác động đến nguồn cung và giá năng lượng tại châu Á.

Đề xuất lần này cũng phản ánh nỗ lực của Nhật Bản nhằm mở rộng ra phạm vi quốc tế sáng kiến “Power Asia” – cơ chế hỗ trợ bảo đảm nguồn cung năng lượng do Tokyo thúc đẩy trong nhiều năm qua.

Nhật Bản hiện đã tăng cường hỗ trợ các nước Đông Nam Á xây dựng hệ thống dự trữ dầu mỏ. Tại hội nghị G7 lần này, Tokyo dự kiến sẽ kêu gọi nâng cao năng lực dự trữ dầu của các quốc gia nhập khẩu ở châu Á, tham khảo tiêu chuẩn dự trữ tương đương 90 ngày nhập khẩu mà IEA yêu cầu đối với các nước thành viên.

Đề xuất của Nhật Bản cũng có ý nghĩa trực tiếp đối với Hàn Quốc.

Hàn Quốc là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, với phần lớn nhu cầu dầu mỏ và khí đốt được đáp ứng từ nước ngoài. Do đó, sự ổn định của các tuyến vận tải biển Trung Đông có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất của ngành lọc dầu, hóa dầu và toàn bộ lĩnh vực sản xuất.

Việc căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz không chỉ là rủi ro đối với Nhật Bản mà còn là một biến số an ninh có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế và chuỗi cung ứng công nghiệp của Hàn Quốc.

Đặc biệt, Hàn Quốc và Nhật Bản đều có điểm chung là những quốc gia nghèo tài nguyên nhưng sở hữu nền công nghiệp chế tạo phát triển và tiêu thụ nhiều năng lượng.

Trong bối cảnh đó, các vấn đề như bất ổn Trung Đông, bảo vệ tuyến hàng hải, tăng cường hệ thống dự trữ năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung đang nổi lên như những thách thức mà hai nước cần phối hợp giải quyết thông qua các tổ chức quốc tế, G7 và các cơ chế hợp tác giữa các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn.

Nếu Nhật Bản thành công trong việc đưa 3 nguyên tắc này vào văn kiện chung của G7, Tokyo được kỳ vọng sẽ củng cố vai trò dẫn dắt trong các cuộc thảo luận về ứng phó khủng hoảng Trung Đông và an ninh năng lượng tại châu Á.

Đối với Hàn Quốc, giới quan sát cho rằng cần theo dõi sát liệu sáng kiến của Nhật Bản có mở ra một chương trình nghị sự mới về hợp tác an ninh năng lượng trong khu vực hay không.

Theo Choi Young-jae, phóng viên thường trú tại Tokyo