1

Số người từ 65 tuổi trở lên tại Hàn Quốc đáp ứng tiêu chuẩn thu nhập để hưởng lương hưu cơ bản của chính phủ nhưng vẫn không nhận được khoản trợ cấp này đã lên tới khoảng 1,75 triệu người. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân là do sự kết hợp giữa quy định loại trừ người hưởng lương hưu ngành nghề đặc thù, việc cắt giảm trợ cấp do liên kết với chế độ bảo đảm sinh kế cơ bản và cơ chế chỉ chi trả khi người dân chủ động nộp đơn.

Theo nghiên cứu "Thực trạng và đặc điểm của nhóm không nhận lương hưu cơ bản" do hai nhà nghiên cứu Oh Jong-seok và Hong Seong-woon thuộc Viện Nghiên cứu Hưu trí Quốc gia công bố ngày 30/6, tính đến năm 2024, trong khoảng 8,3 triệu người cao tuổi có mức thu nhập được công nhận dưới ngưỡng đủ điều kiện, chỉ có 6,55 triệu người thực tế nhận lương hưu cơ bản.

Khoảng 1,75 triệu người còn lại dù đáp ứng tiêu chuẩn về thu nhập và tài sản nhưng vẫn không nhận được khoản trợ cấp này.

Kết quả phân tích cho thấy mức thu nhập được công nhận của nhóm không nhận trợ cấp tập trung ở hai khoảng, tạo thành cấu trúc "hai đỉnh". Khoảng 200.000 người nằm trong nhóm thu nhập gần như bằng 0, từ 0 đến 90.000 won/tháng, trong khi khoảng 100.000 người có thu nhập từ 1,9 đến 1,99 triệu won/tháng, sát ngưỡng đủ điều kiện.

Phần lớn những người không nhận trợ cấp ở nhóm thu nhập gần ngưỡng là người đang hưởng hoặc là vợ/chồng của người hưởng các chế độ hưu trí ngành nghề đặc thù như lương hưu công chức, giáo viên trường tư, quân nhân hoặc nhân viên bưu điện đặc biệt.

Theo Luật Lương hưu cơ bản hiện hành, nhóm này về nguyên tắc không thuộc diện được hưởng lương hưu cơ bản, ngay cả khi có thu nhập và tài sản thấp.

Tính đến năm 2024, có khoảng 403.000 người hưởng lương hưu ngành nghề đặc thù thu nhập thấp cùng vợ hoặc chồng của họ, tương đương 3,9% tổng số người cao tuổi. Nhóm nghiên cứu nhận định khi ngưỡng đủ điều kiện nhận lương hưu cơ bản liên tục được nâng lên hằng năm, số người đáp ứng tiêu chuẩn thu nhập nhưng vẫn bị loại trừ theo quy định pháp luật cũng ngày càng tăng.

Đối với nhóm có thu nhập thấp nhất, nguyên nhân chủ yếu là do cơ chế liên kết với hệ thống bảo đảm sinh kế cơ bản. Năm 2024, ước tính có khoảng 69.000 người cao tuổi sống một mình đang nhận trợ cấp sinh kế nhưng không đăng ký nhận lương hưu cơ bản.

Nghiên cứu cũng chỉ ra tình trạng nhiều người thuộc nhóm dễ bị tổn thương không nộp đơn do gặp khó khăn trong việc đi lại hoặc tiếp cận thông tin.

Ước tính có khoảng 64.000 người cao tuổi khuyết tật không thuộc diện hưởng bảo đảm sinh kế nhưng vẫn chưa nhận lương hưu cơ bản. Ngoài ra, khoảng 105.000 người đã được xếp hạng chăm sóc dài hạn cũng chưa từng nộp đơn xin hưởng chế độ này.

Theo nhóm nghiên cứu, trong số này có nhiều người bị suy giảm nhận thức hoặc hạn chế khả năng di chuyển nên gặp khó khăn trong việc hoàn tất thủ tục đăng ký.

Ngoài ra, khoảng 123.000 người bị mất tư cách tham gia bảo hiểm y tế do đã qua đời hoặc ra nước ngoài định cư, còn khoảng 91.000 trường hợp được cho là bị phân loại sai do khác biệt trong mô hình phân tích.

Nhóm nghiên cứu cũng cho rằng việc chỉ tiếp tục nâng ngưỡng thu nhập đủ điều kiện sẽ khó giúp chính phủ đạt mục tiêu tỷ lệ hưởng lương hưu cơ bản 70%.

Ngay cả khi mở rộng tiêu chuẩn thu nhập, những khoảng trống trong chính sách đối với người thu nhập thấp và các nhóm yếu thế vẫn sẽ tồn tại nếu cơ chế phải tự nộp đơn và quy định loại trừ theo pháp luật không được thay đổi.

Vì vậy, các nhà nghiên cứu đề xuất xem xét cơ chế hỗ trợ riêng cho người hưởng lương hưu ngành nghề đặc thù có thu nhập thấp, đồng thời cải thiện tình trạng cắt giảm trợ cấp phát sinh do liên kết với chế độ bảo đảm sinh kế cơ bản.

Bên cạnh đó, họ nhấn mạnh cần xây dựng hệ thống chủ động phát hiện và tự động chi trả cho các nhóm dễ bị tổn thương như người khuyết tật hoặc người được xếp hạng chăm sóc dài hạn thông qua dữ liệu hành chính, nhằm giúp lương hưu cơ bản thực sự phát huy vai trò bảo đảm thu nhập khi về già.

Theo Lee Se-mi