0
Rạng sáng ngày 18/2 năm ngoái, khu vực vỉa hè gần ga Namguro (Seoul), nơi tập trung nhiều văn phòng môi giới lao động, chật kín những lao động thời vụ đang chờ tìm việc làm. / Yonhap News

Trong bối cảnh Quỹ Bảo hiểm Y tế Hàn Quốc được dự báo sẽ chuyển sang thâm hụt ngay từ năm nay, Chính phủ đang xem xét phương án thu phí bảo hiểm y tế đối với lao động thời vụ có thu nhập trên 20 triệu won mỗi năm. Tuy nhiên, giới lao động lo ngại rằng nếu không thiết kế chính sách một cách chặt chẽ, quy định mới có thể làm gia tăng gánh nặng cho nhóm lao động Hàn Quốc có hoàn cảnh khó khăn.

Theo giới y tế và phúc lợi ngày 27, Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc đã trình lên Tiểu ban thuộc Ủy ban Thẩm định Chính sách Bảo hiểm Y tế (HIRA) vào ngày 23 phương án cải cách cơ chế thu phí bảo hiểm y tế nêu trên. Theo luật hiện hành, thu nhập từ lao động thời vụ vốn đã thuộc diện phải đóng bảo hiểm y tế, nhưng việc thu phí đã được tạm hoãn trong thời gian qua nhằm bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương.

Theo dữ liệu do Cơ quan Thuế Quốc gia Hàn Quốc khai báo, trong số những người có thu nhập từ lao động thời vụ trong năm 2024, chỉ khoảng 5,2% có thu nhập vượt 20 triệu won/năm. Chính phủ cho biết mục tiêu của chính sách là khắc phục tình trạng một số người có thu nhập rất cao, thậm chí trên 100 triệu won mỗi năm, nhưng vẫn được đăng ký là người phụ thuộc để không phải đóng bảo hiểm y tế hoặc chỉ phải nộp mức phí tối thiểu.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ thị trường lao động thời vụ vẫn tồn tại phổ biến hình thức việc làm phi chính thức khiến thu nhập thực tế không được ghi nhận đầy đủ. Điển hình là trong ngành xây dựng, nhiều lao động gặp khó khăn về nợ nần hoặc có lịch sử tín dụng xấu vẫn làm việc thông qua văn phòng môi giới lao động dưới danh nghĩa của người khác. Nếu áp dụng việc thu phí bảo hiểm y tế đồng loạt mà không tính đến đặc thù này, nhiều hệ lụy có thể phát sinh.

Trước đây, vào năm 2018, Bộ Y tế và Phúc lợi đã hạ điều kiện tham gia bảo hiểm y tế và bảo hiểm hưu trí quốc gia đối với lao động xây dựng thời vụ từ mức làm việc ít nhất 20 ngày/tháng xuống còn 8 ngày/tháng. Tuy nhiên, để né tránh thuế và các khoản đóng bảo hiểm xã hội, cả chủ sử dụng lao động và người lao động đã xuất hiện tình trạng chia nhỏ thời gian làm việc, chỉ làm dưới 7 ngày tại mỗi công trường. Thậm chí, nhiều ý kiến còn cho rằng điều này vô tình làm gia tăng động lực thuê lao động nhập cư bất hợp pháp do không phải đóng các loại bảo hiểm xã hội.

Khác với quy định trước đây dựa trên số ngày làm việc, phương án mới lấy tổng thu nhập hằng năm làm tiêu chí nên được kỳ vọng sẽ hạn chế phần nào hành vi lách luật của doanh nghiệp. Tuy nhiên, giới chuyên gia vẫn lo ngại những lao động Hàn Quốc yếu thế, đặc biệt là người có nợ xấu hoặc không muốn công khai thu nhập, có thể bị đẩy ra khỏi thị trường lao động.

Giáo sư Kim Sung-hee của Trường Cao học Lao động, Đại học Korea nhận định, việc đưa người lao động vào hệ thống chính thức để được bảo vệ là hướng đi đúng, nhưng trên thực tế lại có thể tạo ra nghịch lý khi chính những người cần được bảo vệ lại chịu bất lợi. Ông cũng cảnh báo rằng khác với nhiều ngành nghề không thể thay thế bằng lao động nước ngoài, ngành xây dựng có nguy cơ xảy ra "hiệu ứng lấn át", khiến lao động Hàn Quốc bị mất việc. Vì vậy, cần xây dựng cơ chế đủ chặt chẽ để vừa tránh tình trạng người dân trong nước chịu thiệt, vừa mở rộng hiệu quả bảo vệ của chính sách.

Sự phân hóa trong ngành xây dựng cũng được xem là yếu tố cần cân nhắc. Trong khi các công trình của doanh nghiệp xây dựng lớn nhìn chung đã thực hiện đầy đủ chế độ bảo hiểm xã hội, thì tại các công trình nhỏ như nhà ở, biệt thự hoặc cửa hàng, tình trạng sử dụng lao động phi chính thức vẫn kéo dài. Nhiều ý kiến cho rằng các biện pháp bảo đảm việc làm cho lao động Hàn Quốc tại những công trình này gần như bị bỏ ngỏ trong nhiều năm.

Ông Kim Jun-tae, Trưởng ban Giáo dục và Tuyên truyền của Công đoàn Xây dựng toàn quốc thuộc Liên đoàn Công đoàn Dân chủ Hàn Quốc (KCTU), cho biết các công trường lớn hầu như không gặp vấn đề do đã áp dụng đầy đủ hệ thống bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, tại các công trình nhỏ, nhiều lao động phải liên tục chuyển từ công trình này sang công trình khác chỉ sau vài ngày làm việc. Nếu chỉ dựa trên tiêu chí thu nhập hằng năm vượt 20 triệu won để thu bảo hiểm y tế thì gánh nặng tài chính đối với họ sẽ tăng đáng kể.

Ông cũng cho biết riêng tại Seoul đã có rất nhiều hợp đồng lao động được ký với thời hạn dưới 7 ngày. Trong bối cảnh chi phí tiền lương và bảo hiểm ngày càng cao, việc sử dụng lao động nhập cư bất hợp pháp lại mang lại lợi nhuận lớn hơn cho một số chủ sử dụng lao động nên tình trạng này vẫn diễn ra phổ biến. Ông nhấn mạnh rằng hiện nay ngành xây dựng đang tồn tại xung đột về việc làm giữa lao động nhập cư và lao động Hàn Quốc, nhưng trong nhiều năm qua vẫn chưa có các chính sách hiệu quả nhằm bảo đảm việc làm ổn định cho lao động trong nước.

Theo Lee Jeong-yeon