0
Ngày 18, trong thời gian cuộc tập trận liên hợp Hàn-Mỹ “Lá chắn Tự do Ulchi (UFS)” đang diễn ra, căn cứ Camp Humphreys ở thành phố Pyeongtaek, tỉnh Gyeonggi, vắng vẻ hơn so với ngày hôm trước (ảnh dưới). /Yonhap

Mỹ tập trung nguồn lực quân sự cho cuộc chiến với Iran khiến khoảng trống tàu sân bay tại Tây Thái Bình Dương trở thành hiện thực. Trong bối cảnh đó, việc Washington chỉ thị cắt giảm mạnh quy mô tập trận liên hợp Mỹ-Hàn càng làm gia tăng những hoài nghi về cam kết an ninh của Mỹ trong các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Các hãng truyền thông quốc tế lớn ngày 18 (giờ địa phương) nhận định việc cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn có thể làm suy yếu khả năng răn đe Triều Tiên và năng lực sẵn sàng phối hợp, trong khi việc các nguồn lực quân sự Mỹ được điều chuyển sang Trung Đông càng khiến các đồng minh đặt câu hỏi về quyết tâm răn đe Trung Quốc của Washington.

◇ George Washington tới Trung Đông để thay Lincoln… Khoảng trống tàu sân bay Mỹ tại Tây Thái Bình Dương trở thành hiện thực

Cụm tàu sân bay tấn công George Washington (CSG) của Hải quân Mỹ từng được triển khai tiền phương tại Nhật Bản đã đi qua eo biển Singapore và eo biển Malacca vào ngày 13 để di chuyển tới Trung Đông. Hải quân Mỹ cũng công bố hình ảnh và video về hành trình này. Tàu George Washington sẽ thay thế tàu Abraham Lincoln, vốn đã thực hiện nhiệm vụ trên biển suốt 9 tháng do thời gian triển khai được kéo dài để hỗ trợ cuộc chiến với Iran.

Tại tàu Lincoln, các vấn đề về sức khỏe tinh thần và tiếp tế do thực hiện nhiệm vụ trong thời gian dài đã được đặt ra. Với việc tàu George Washington di chuyển sang Trung Đông, Tây Thái Bình Dương hiện không còn tàu sân bay Mỹ. Tình trạng thiếu tàu sân bay này cũng từng xảy ra vào năm 2024, nhưng trước đó đây là điều hiếm gặp trong nhiều thập kỷ, theo War Zone, một chuyên trang quân sự của Mỹ. Hải quân Mỹ hiện sở hữu 11 tàu sân bay.

Ông Bryan Clark, nghiên cứu viên cao cấp tại Hudson Institute, nói với Axios rằng nếu Mỹ tiếp tục duy trì 2 tàu sân bay tại Trung Đông, mỗi năm có thể xuất hiện khoảng thời gian vài tháng không có tàu sân bay Mỹ tại Thái Bình Dương. Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), phân tích rằng ngay cả khi Trung Quốc không tiến hành một cuộc xâm lược toàn diện, nước này vẫn có thể tận dụng khoảng trống trên để gia tăng sự hiện diện tại Thái Bình Dương.

Nghiên cứu viên Clark chỉ ra rằng Đài Loan, Philippines và Nhật Bản sẽ phải chứng kiến việc phô diễn sức mạnh quân sự của Trung Quốc trong bối cảnh không có tàu sân bay Mỹ. Ông cảnh báo nếu tình trạng này lặp lại, các nước có thể bắt đầu nghi ngờ liệu Mỹ có thực sự hỗ trợ họ khi xảy ra khủng hoảng hay không. Ông cho rằng nếu Trung Quốc có thể thuyết phục các nước láng giềng rằng "Mỹ thực sự sẽ không đến vì họ", thì "thậm chí không cần phải tiến hành chiến tranh".

Nhật báo Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ cũng đánh giá rằng trong bối cảnh việc tàu George Washington di chuyển sang Trung Đông diễn ra đồng thời với việc cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn, Trung Quốc có thể đưa ra lập luận với các quốc gia trong khu vực rằng không thể tin tưởng vào cam kết phòng thủ của Mỹ.

◇ Giới chính trị và chuyên gia Mỹ chỉ trích việc cắt giảm UFS… "Suy yếu năng lực răn đe đồng minh và độ tin cậy của cam kết an ninh Mỹ"

Phản ứng của giới chính trị Mỹ về việc cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn cũng có sự chia rẽ. Bà Young Kim, Chủ tịch Tiểu ban Đông Á - Thái Bình Dương thuộc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ của đảng Cộng hòa, đăng trên X (trước đây là Twitter) ngày 17 rằng liên minh Mỹ-Hàn và các cuộc tập trận an ninh chung là "thiết yếu đối với ổn định khu vực và răn đe các thế lực thù địch", đồng thời bày tỏ quan ngại sâu sắc về cách chính phủ Hàn Quốc đối xử với các doanh nghiệp và công dân Mỹ.

Trong khi đó, ông Ami Bera, thành viên cấp cao của Tiểu ban Đông Á - Thái Bình Dương thuộc đảng Dân chủ, ngày hôm đó ra tuyên bố cho biết Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio từng nói với ông tại phiên điều trần hồi tháng 6 rằng tư thế an ninh của Mỹ trên bán đảo Triều Tiên "vẫn được duy trì nguyên trạng", rồi đặt câu hỏi: "Điều gì đã thay đổi?". Ông chỉ trích việc Tổng thống Donald Trump làm suy yếu tư thế răn đe vì mối quan hệ cá nhân với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un là "sự phản bội đối với một đồng minh dân chủ", đồng thời làm tổn hại thêm uy tín của Mỹ tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Các cựu quan chức từng phục vụ dưới cả chính quyền Cộng hòa và Dân chủ cũng tiếp tục lên tiếng chỉ trích. Ông Dan Fried, cựu Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách châu Âu dưới chính quyền George W. Bush, nói với AP rằng "tôi không thấy bất kỳ lợi ích quốc gia nào của Mỹ" trong động thái này, đồng thời cho rằng nó làm suy yếu Hàn Quốc và Nhật Bản, khiến Đài Loan lo ngại, gây bất an cho NATO và khích lệ Trung Quốc cùng Triều Tiên.

Ông Charles Kupchan, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), chỉ ra rằng các đồng minh vừa kỳ vọng ô an ninh của Mỹ tiếp tục được duy trì, vừa phải tính đến khả năng "Mỹ có thể không hiện diện vì họ". Tuy nhiên, ông đánh giá rằng cho đến nay, các căn cứ tiền phương của Mỹ và những mối quan hệ đồng minh cốt lõi vẫn được duy trì.

Ông Zack Cooper, chuyên gia an ninh châu Á tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), cho biết chính quyền Trump nhấn mạnh rằng họ đang liên tục tăng cường khả năng răn đe tại châu Á, nhưng trên thực tế lại đưa đạn dược chủ chốt và tài sản hải quân tới Trung Đông, đồng thời cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn, theo Financial Times (FT) của Anh.

FT đưa tin các động thái này diễn ra trước chuyến thăm Washington D.C. của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng tới, khiến các đồng minh như Nhật Bản và Hàn Quốc đặc biệt theo dõi quyết tâm răn đe Trung Quốc của Mỹ. Mỹ từng mở rộng cuộc tập trận ba bên Mỹ-Hàn-Nhật "Freedom Edge" vào năm ngoái và tăng cường hợp tác quân sự với Philippines, nhưng những biện pháp gần đây lại đang gửi đi những tín hiệu trái chiều.

Theo Axios, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly phản bác rằng Tổng thống Trump đã khiến nước Mỹ một lần nữa được tôn trọng và đang điều chỉnh mọi quan hệ ngoại giao theo nguyên tắc có đi có lại.

◇ Philippines và Bộ Quốc phòng Mỹ trấn an đồng minh… "Mỹ không rút khỏi châu Á"

Tuy nhiên, không phải tất cả các đồng minh châu Á của Mỹ đều lo ngại về việc cam kết an ninh bị suy yếu. Người phát ngôn quân đội Philippines Roy Vincent Trinidad cho biết dù các tài sản quân sự Mỹ như tàu George Washington được điều chuyển sang Trung Đông, ông không cho rằng hoạt động quân sự giữa hai nước sẽ giảm hoặc chậm lại, đồng thời khẳng định cam kết phòng thủ Mỹ-Philippines là "vững chắc như thép (ironclad)", theo Reuters. Philippines cũng đã phê duyệt các hoạt động quân sự mới với Mỹ, bao gồm các cuộc tập trận quy mô lớn và trao đổi chuyên gia.

Ông Elbridge Colby, Thứ trưởng phụ trách chính sách của Bộ Quốc phòng Mỹ (Bộ Chiến tranh), nhấn mạnh tại Manila, Philippines vào tuần trước rằng Mỹ "không rút khỏi" châu Á và đang tập trung duy trì cán cân quyền lực có lợi cho Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

FT phân tích rằng Mỹ đã mở rộng hợp tác quân sự với Philippines và tăng cường các cuộc tập trận Mỹ-Hàn-Nhật, nhưng việc tàu George Washington được điều chuyển sang Trung Đông, cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn và tình trạng trì hoãn cung cấp vũ khí do chiến tranh Iran diễn ra đồng thời đang gửi tới các đồng minh những tín hiệu trái chiều.

Reuters đưa tin chính quyền Trump đang thúc đẩy phương án "hiện đại hóa (modernise)" liên minh Mỹ-Hàn, cho phép lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc ứng phó linh hoạt hơn với các cuộc khủng hoảng tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, bao gồm Trung Quốc và Đài Loan, thay vì chỉ tập trung vào bán đảo Triều Tiên. Hàn Quốc phụ thuộc vào cam kết phòng thủ của Mỹ để răn đe Triều Tiên, nhưng đồng thời cũng cảnh giác với khả năng bị cuốn trực tiếp vào một cuộc xung đột tại Đài Loan.

◇ WSJ và NYT chỉ trích chính sách hòa dịu với Triều Tiên… Lo ngại Hàn Quốc phát triển vũ khí hạt nhân và Triều Tiên từ bỏ phi hạt nhân hóa

Những chỉ trích đối với động thái hòa dịu với Triều Tiên của Tổng thống Trump cũng ngày càng gia tăng. Trong một bài xã luận, WSJ chỉ trích việc cắt giảm tập trận Mỹ-Hàn là động thái gửi tới Triều Tiên thông điệp rằng năng lực răn đe và trạng thái sẵn sàng của Mỹ đang suy yếu. WSJ dự đoán quyết định này có thể củng cố nhận thức tại châu Á và châu Âu rằng Mỹ là một đồng minh không đáng tin cậy, đồng thời thúc đẩy thêm những tranh luận về việc Hàn Quốc tự phát triển vũ khí hạt nhân. WSJ đánh giá rằng lần cắt giảm tập trận này nguy hiểm hơn so với năm 2018, bởi Triều Tiên đã mở rộng năng lực hạt nhân và tên lửa, đồng thời tích lũy kinh nghiệm chiến trường thông qua việc tham gia cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Nga.

New York Times (NYT) phân tích cách tiếp cận trái ngược của Tổng thống Trump đối với Iran và Triều Tiên, cho rằng trong bối cảnh bị sa lầy trong cuộc chiến với Iran, ông Trump đang một lần nữa hướng sự chú ý trở lại mối quan hệ với ông Kim Jong-un. Ông Joel S. Wit, nghiên cứu viên cao cấp tại Stimson Center và cựu quan chức phụ trách vấn đề Triều Tiên của Bộ Ngoại giao Mỹ, chỉ ra rằng trong tình hình hiện tại, một hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều thậm chí có thể trở thành "thảm họa". Ông Victor Cha, Chủ tịch về Hàn Quốc tại CSIS, nhận định cuộc chiến với Iran có thể mang lại cho Triều Tiên bài học rằng quyết định theo đuổi vũ khí hạt nhân để tránh một cuộc tấn công quân sự là đúng đắn.

Vấn đề chi phí quốc phòng của Hàn Quốc mà Tổng thống Trump một lần nữa đưa ra ngay sau khi cắt giảm tập trận cũng gây tranh cãi. Ông cho biết số quân Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc là 39.000 người và tuyên bố trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ông đã yêu cầu Hàn Quốc chi 3 tỷ USD mỗi năm (4.238,7 tỷ won), nhưng chính quyền Joe Biden đã hủy bỏ điều này.

CNN phản bác rằng theo số liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ (Bộ Chiến tranh), tính đến cuối tháng 3, số quân Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc là 26.589 người. Hàn Quốc đã chia sẻ chi phí quốc phòng với Mỹ từ năm 1991, trong khi khoản đóng góp mà chính quyền Trump nhất trí vào năm 2019 cũng dưới 1 tỷ USD (1.412,9 tỷ won). CNN chỉ ra rằng chính quyền Biden không hủy bỏ thỏa thuận hiện có mà đã ký một thỏa thuận mới vào năm 2021, tăng 13,9% phần đóng góp của Hàn Quốc, và đến năm 2024 tiếp tục ký thỏa thuận nâng mức đóng góp của Hàn Quốc trong năm 2026 thêm 8,3%, đồng thời kết luận rằng ít nhất 5 tuyên bố của Tổng thống Trump là sai lệch.

◇ CNN và AP kiểm chứng tuyên bố của Trump và việc cắt giảm UFS… Chỉ ra sai sót về chi phí quốc phòng và suy yếu năng lực tác chiến liên hợp

AP đánh giá "Lá chắn Tự do Ulchi (UFS)" là cuộc tập trận cốt lõi của liên minh Mỹ-Hàn, được hai nước duy trì trong nhiều thập kỷ nhằm chuẩn bị để quân đội hai bên có thể tiến hành các chiến dịch chung một cách hiệu quả khi xảy ra tình huống khẩn cấp. UFS năm nay sẽ diễn ra trong 11 ngày, với khoảng 18.000 binh sĩ Hàn Quốc tham gia. Mỹ và Hàn Quốc ban đầu lên kế hoạch tổ chức 14 cuộc huấn luyện cơ động ngoài trời, nhưng hiện vẫn chưa xác định chỉ thị cắt giảm mạnh của Tổng thống Trump sẽ áp dụng đến mức độ nào và đối với những cuộc huấn luyện nào.

AP dẫn lời các chuyên gia cho biết nếu việc cắt giảm tập trận được lặp lại, trong bối cảnh các chỉ huy thường xuyên được thay đổi, năng lực tiến hành các chiến dịch liên hợp Mỹ-Hàn trong một cuộc khủng hoảng thực tế có thể suy giảm. Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng việc cắt giảm tập trận có thể ảnh hưởng đến quá trình chuẩn bị chuyển sang cơ chế chỉ huy liên hợp do tướng Hàn Quốc chỉ huy trong thời chiến.

Ngày 16, Tổng thống Trump đã chỉ thị Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth "cắt giảm mạnh" UFS với lý do mối quan hệ với Kim Jong-un và chi phí tập trận. Đến ngày 17, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Lee Jae-myung, ông Trump yêu cầu Hàn Quốc hỗ trợ chiến dịch phi hạt nhân hóa Iran, nhưng Tổng thống Lee từ chối với câu trả lời "No thanks!", qua đó ám chỉ rằng đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến quyết định lần này.

Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington