0
Hãng hàng không giá rẻ Vietjet Air của Việt Nam./Phóng viên thường trú tại Hà Nội Jung Ri-na

Toàn bộ tài sản trên toàn cầu của Vietjet Air, một trong những hãng hàng không giá rẻ (LCC) hàng đầu Việt Nam, đã bị tòa án Anh ra lệnh phong tỏa. Tranh chấp bắt nguồn từ khoản phí thuê máy bay tồn đọng khoảng 8 triệu USD (khoảng 10,6 tỷ won) trong thời kỳ đại dịch COVID-19 đã kéo dài suốt 5 năm, khiến nghĩa vụ thanh toán theo phán quyết tăng lên khoảng 250 triệu USD (khoảng 331,8 tỷ won). Quyết định phong tỏa được đưa ra sau khi tòa án nhận định Vietjet có nguy cơ tẩu tán tài sản mà không thanh toán phần lớn khoản nợ.

Theo Bloomberg và các nguồn tin khác ngày 22 (giờ địa phương), Thẩm phán Pushpinder Saini thuộc Tòa Thương mại, Tòa Thượng thẩm Anh, đã chấp thuận đơn đề nghị của công ty cho thuê máy bay FW Aviation vào ngày 15 và ban hành lệnh phong tỏa tài sản nói trên.

FW Aviation, công ty liên kết với quỹ đầu tư FitzWalter Capital có trụ sở tại London, cho rằng Vietjet không phải là con nợ “không có khả năng trả nợ” mà là con nợ “không muốn trả nợ”. Thẩm phán Saini nhận định các bằng chứng đã củng cố đầy đủ lập luận này.

Ông Saini nêu rõ: “Rất khó để cảm thông với những gián đoạn mà Vietjet cho rằng lệnh phong tỏa tài sản có thể gây ra. Những gián đoạn đó không xuất phát từ tình trạng mất khả năng thanh toán thực sự, mà là hậu quả từ việc chính Vietjet cố tình từ chối thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo phán quyết và liên tục cản trở quá trình thi hành án”.

Giới hạn tài sản bị phong tỏa lên tới 251,6 triệu USD (khoảng 333 tỷ won). Tài sản thuộc diện phong tỏa bao gồm khoảng 112 máy bay mà Vietjet đang khai thác hoàn toàn theo hình thức thuê, cùng các máy bay đã đặt hàng nhưng chưa được bàn giao, như Airbus A330-900 và A321neo. Ngoài ra, danh mục tài sản còn có động cơ đặt mua, bao gồm sản phẩm của Rolls-Royce, thiết bị khoang hành khách, các khoản thanh toán trước khi nhận máy bay, quỹ dự phòng bảo dưỡng, tiền đặt cọc thuê máy bay và doanh thu bán vé do các đại lý thu hộ.

Hiện Vietjet đang khai thác 11 đường bay thẳng giữa Hàn Quốc và Việt Nam, kết nối Incheon và Busan với Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Nha Trang và Phú Quốc. Tuy nhiên, do lệnh phong tỏa không đồng nghĩa với việc tịch thu tài sản, Vietjet vẫn có thể tiếp tục hoạt động trong phạm vi kinh doanh thông thường. Dù vậy, hãng phải được tòa án cho phép nếu muốn chuyển nhượng hoặc thay đổi các tài sản ở ngoài lãnh thổ Việt Nam, chẳng hạn như máy bay đặt mua chưa được bàn giao, quỹ dự phòng bảo dưỡng và tiền đặt cọc thuê máy bay.

Một vấn đề đặc biệt khiến tòa án quan ngại là danh mục đặt mua máy bay của Vietjet, với số lượng lên tới khoảng 300 chiếc. Thẩm phán Saini nhận định rằng thông qua các thỏa thuận “tham gia thanh toán trước khi bàn giao máy bay”, tính đến cuối năm 2024, Vietjet đã chuyển gần như toàn bộ giá trị danh mục máy bay đặt mua sang Angelica Holdings, một công ty liên kết đăng ký tại Quần đảo Cayman.

Về công ty này, nơi dường như không có cả văn phòng lẫn nhân viên, thẩm phán Saini nhận xét rằng nó “mang đầy đủ đặc điểm điển hình của một công ty bình phong tại Quần đảo Cayman”. Ông cũng cho rằng khoản phải thu mà Vietjet dự kiến nhận lại để đổi lấy giao dịch “hoàn toàn chỉ tồn tại trên danh nghĩa”. Đồng thời, ông mô tả các giao dịch này là những “thỏa thuận kỳ lạ”, khó tìm được lời giải thích hợp lý. Ngược lại, phía Vietjet khẳng định trước tòa rằng đây là các giao dịch tài chính và tái cấp vốn thông thường đã được sử dụng từ lâu.

FW Aviation đã giành được lệnh phong tỏa trong lần đề nghị thứ hai. Trước đó, vào tháng 7 năm ngoái, cùng tòa án này từng bác đơn đề nghị phong tỏa lần đầu với lý do chưa có đủ bằng chứng chứng minh nguy cơ tài sản bị chuyển nhượng. Tuy nhiên, thẩm phán Saini cho rằng những bằng chứng mới liên quan đến danh mục máy bay đặt mua đã làm thay đổi tình hình. Ông cũng chỉ ra rằng Vietjet đã không công khai các hợp đồng liên quan trong hơn một năm và những tài liệu hãng nộp cho tòa vẫn còn nhiều điểm đáng nghi vấn.

Tranh chấp lần này bắt nguồn từ 4 máy bay chở khách Airbus mà Vietjet thuê để khai thác trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Theo hồ sơ tòa án được BBC dẫn lại, khoản phí thuê máy bay Vietjet chậm thanh toán khi đó vào khoảng 8 triệu USD (khoảng 10,6 tỷ won), và thông báo chấm dứt hợp đồng thuê được đưa ra vào tháng 10/2021. Sau khi tiếp nhận quyền lợi của nhóm chủ nợ ban đầu, phía FitzWalter đã tiến hành thu hồi máy bay và khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, Vietjet vẫn tiếp tục khai thác những máy bay này trong khoảng một năm sau khi nhận thông báo chấm dứt hợp đồng mà không thanh toán phí thuê.

Vietjet liên tiếp thua kiện tại tòa án Anh. Tháng 7/2024, Tòa Thượng thẩm Anh phán quyết việc chấm dứt hợp đồng thuê máy bay là hợp lệ. Đến tháng 4 năm ngoái, tòa tiếp tục ra lệnh buộc Vietjet thanh toán khoảng 180 triệu USD (khoảng 238,8 tỷ won).

Sau khi đơn kháng cáo tiếp tục bị bác vào tháng 6 năm ngoái, các khoản tiền theo phán quyết bổ sung, tiền lãi và chi phí tố tụng khiến tổng nghĩa vụ nợ tăng lên khoảng 250 triệu USD (khoảng 331,8 tỷ won). Theo phán quyết của tòa, cho đến nay, Vietjet mới chỉ thanh toán 2 triệu USD (khoảng 2,7 tỷ won) vào tháng 5 năm ngoái.

Dù đã thắng kiện, FW Aviation vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thi hành án và gần như chưa thu hồi được tiền bồi thường. Sau khi FW Aviation chuyển đăng ký của 4 máy bay thu hồi được sang đảo Guernsey thuộc Quần đảo Eo biển Anh, một cổ đông của Vietjet đã khởi kiện. Tòa án Hà Nội không cho phép xóa đăng ký các máy bay tại Việt Nam, qua đó ngăn cản việc đưa chúng ra nước ngoài. Tòa án Việt Nam cũng từ chối công nhận phán quyết của tòa án Anh.

Ngoài ra, sau khi có lệnh bắt giữ 9 máy bay của Vietjet tại Singapore vào tháng 5 năm nay, hãng lập tức cắt giảm các chuyến bay đến Singapore. Vietjet cho rằng đây là biện pháp cần thiết theo hợp đồng thế chấp, nhưng thẩm phán Saini nhận định động thái này “rõ ràng nhằm cản trở việc thi hành án”.

Jung Ri-na

Phóng viên thường trú tại Hà Nội