0
Hình ảnh Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm (ở giữa) tham quan khu vực xây dựng nhà máy sản xuất wafer bán dẫn của Viettel tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, trong lễ khởi công ngày 16/1 (giờ địa phương). /Cổng Thông tin Chính phủ Việt Nam

Nhà máy sản xuất bán dẫn đầu tiên của Việt Nam, dự án đầy tham vọng do Chính phủ thúc đẩy, vẫn chưa thể thực sự bắt đầu xây dựng dù đã 9 tháng kể từ ngày khởi công. Mục tiêu vận hành sản xuất thử nghiệm vào năm 2027 cũng được dự báo khó đạt được.

Hãng tin Reuters ngày 26 (giờ địa phương) đưa tin, theo ghi nhận tại khu đất xây dựng nhà máy ở vùng ngoại ô Hà Nội, địa điểm này vẫn bị cỏ dại bao phủ và gần như bị bỏ hoang. Ngay cả khi so sánh ảnh vệ tinh do Planet Labs chụp vào tháng 1, thời điểm khởi công, với ảnh do Airbus chụp vào tháng 10, vẫn chưa có bất kỳ tòa nhà nào được xây dựng.

Một nguồn tin am hiểu dự án cho rằng năng lực hạn chế của đơn vị triển khai và các thủ tục hành chính là nguyên nhân khiến công trình chậm tiến độ. Viettel, tập đoàn viễn thông và công nghiệp quốc phòng trực thuộc quân đội Việt Nam, chưa từng có kinh nghiệm xây dựng nhà máy sản xuất bán dẫn. Bên cạnh đó, quá trình nhanh chóng huy động vốn từ chính phủ cũng vấp phải những trở ngại về thủ tục hành chính.

Nguồn tin này cho biết việc đáp ứng mục tiêu sản xuất thử nghiệm vào năm 2027 gần như là bất khả thi. Dù dự án vẫn được tiếp tục triển khai dưới sự chỉ đạo của chính phủ, tiến độ trong thời gian tới vẫn hết sức khó đoán định.

Trái lại, Viettel khẳng định dự án không gặp trở ngại về tiến độ. Trong tuyên bố gửi Reuters, tập đoàn cho biết dự án “đang được triển khai theo đúng kế hoạch và tiến độ đã đề ra”. Viettel cho biết thêm, các công việc đang được thực hiện theo từng giai đoạn, đáp ứng những yêu cầu về công nghệ và triển khai, đồng thời sẽ công bố thông tin bổ sung vào thời điểm thích hợp. Bộ Tài chính Việt Nam không phản hồi đề nghị bình luận về vấn đề này.

Trước đó, ngày 16/1, Viettel đã tổ chức lễ khởi công quy mô lớn trên khu đất rộng 27 ha tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, với sự tham dự của nhiều lãnh đạo cấp cao, trong đó có Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính khi đó. Viettel công bố kế hoạch đầu tư khoảng 1,3 tỷ USD (tương đương 1.722,5 tỷ won), hoàn tất xây dựng và chuyển giao công nghệ vào cuối năm 2027, sau đó bắt đầu sản xuất thử nghiệm và tiến tới vận hành toàn diện vào năm 2030. Chip sản xuất tại nhà máy dự kiến được cung cấp cho các ngành hàng không vũ trụ, viễn thông và ô tô.

Các cuộc đàm phán về việc đưa vào nhà máy những thiết bị sản xuất chủ chốt cũng chưa có tiến triển đáng kể. Theo nhiều nguồn tin, Viettel đã đàm phán với ASML, nhà sản xuất thiết bị bán dẫn của Hà Lan, trong nhiều tháng. Các thiết bị được thảo luận được cho là bao gồm máy quang khắc tia cực tím sâu (DUV), dùng để khắc các mạch điện siêu nhỏ lên tấm wafer silicon. Tuy nhiên, loại thiết bị DUV cụ thể đang được đàm phán cũng như nguyên nhân khiến thỏa thuận chậm được hoàn tất vẫn chưa được xác nhận. ASML từ chối bình luận về các cuộc đàm phán.

Những dấu hiệu cho thấy mục tiêu sản xuất ban đầu đã âm thầm bị điều chỉnh cũng được ghi nhận. Trong thông cáo báo chí hồi tháng 1, Viettel từng tuyên bố sẽ sản xuất chip hàng loạt bằng quy trình công nghệ 32 nanomet (nm). Tuy nhiên, nội dung này sau đó đã bị xóa khỏi trang web của tập đoàn. Ngay từ thời điểm công bố, nhiều ý kiến đã đánh giá mục tiêu này quá tham vọng, bởi một doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm sản xuất bán dẫn lại đặt mục tiêu trực tiếp triển khai công nghệ 32 nm.

Điều này trái ngược với kế hoạch của Tata Electronics tại Ấn Độ. Khi hợp tác với công ty PSMC của Đài Loan để xây dựng nhà máy với khoản đầu tư 11 tỷ USD (khoảng 14.575 tỷ won), Tata Electronics cho biết sẽ bắt đầu bằng các quy trình công nghệ cũ 55 nm và 90 nm, sau đó mới chuyển sang công nghệ 28 nm. Viettel cũng chưa công bố liệu tập đoàn có liên doanh với một nhà sản xuất bán dẫn hiện hữu để tiếp nhận công nghệ và bí quyết sản xuất hay không.

Trong ngành công nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng kế hoạch của Chính phủ Việt Nam nhằm thu hút đầu tư nước ngoài để xây dựng các nhà máy sản xuất chip tiên tiến đang gặp trở ngại. Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm sản xuất toàn cầu trong các công đoạn hậu kỳ bán dẫn, vốn đòi hỏi ít vốn hơn tương đối, như lắp ráp, kiểm thử và đóng gói (ATP). Các doanh nghiệp như Intel, Amkor Technology và Hana Micron đang vận hành những nhà máy quy mô lớn tại Việt Nam, trong khi Samsung Electronics cũng xúc tiến xây dựng cơ sở kiểm thử chip.

Nhà máy của Viettel được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam vượt ra khỏi cơ cấu ngành công nghiệp chủ yếu tập trung vào khâu hậu kỳ, tiến lên làm chủ công đoạn chế tạo wafer (fab) – mắt xích có giá trị cao nhất trong chuỗi sản xuất bán dẫn. Tuy nhiên, dự án đầy tham vọng này dường như đã gặp trục trặc ngay từ vạch xuất phát.

Theo Jeong Ri-na

Phóng viên thường trú tại Hà Nội