 | | 0 |
| Hình ảnh container chất đống tại cảng Pyeongtaek, tỉnh Gyeonggi./Yonhap |
Hàn Quốc đang tiến gần đến cột mốc xuất khẩu 1.000 tỷ USD mỗi năm. Nhờ đà tăng trưởng mạnh mẽ của xuất khẩu, dẫn đầu là ngành bán dẫn, nước này được dự báo sẽ sớm cán mốc 1.000 tỷ USD, có thể ngay trong tuần này, trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới đạt được thành tích này sau Mỹ, Đức và Trung Quốc. Đây là dấu mốc lịch sử được ghi nhận sau 62 năm kể từ khi Hàn Quốc lần đầu vượt mốc xuất khẩu 100 triệu USD vào năm 1964.
Tuy nhiên, đằng sau kỷ lục xuất khẩu là bài toán chênh lệch tăng trưởng giữa các ngành công nghiệp. Trong khi bán dẫn bứt phá, trở thành động lực chính thúc đẩy tổng kim ngạch xuất khẩu, các ngành công nghiệp chủ lực truyền thống như ô tô, thép và đóng tàu lại ghi nhận kết quả khác nhau tùy thuộc vào tình hình thị trường và các điều kiện bên ngoài. Giới chuyên gia cho rằng thay vì chỉ hài lòng với quy mô xuất khẩu ngày càng mở rộng, Hàn Quốc cần giảm sự phụ thuộc vào bán dẫn, đa dạng hóa động lực tăng trưởng và mở rộng nền tảng năng lực cạnh tranh xuất khẩu.
Theo Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên cùng Cơ quan Hải quan Hàn Quốc ngày 17, tổng kim ngạch xuất khẩu lũy kế từ ngày 1/1 đến ngày 10/11 năm nay đạt 963,7 tỷ USD, tăng 62% so với cùng kỳ năm ngoái. Hàn Quốc chỉ còn cách mục tiêu lần đầu tiên đạt kim ngạch xuất khẩu 1.000 tỷ USD trong một năm khoảng 36,3 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu gần đây, nước này được dự báo có thể đạt mục tiêu vào khoảng ngày 19-20/11.
Bước sang tháng 11, xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng cao. Theo số liệu do Cơ quan Hải quan công bố, kim ngạch xuất khẩu trong 10 ngày đầu tháng 11 đạt 33,5 tỷ USD, tăng 111,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong cùng giai đoạn, nhập khẩu đạt 24,7 tỷ USD, tăng 45%, đưa thặng dư thương mại lên 8,8 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu bình quân mỗi ngày, sau khi điều chỉnh theo số ngày làm việc, đạt 4,46 tỷ USD, tăng 97,7% so với cùng kỳ năm ngoái.
Bán dẫn là động lực trung tâm thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu. Theo báo cáo tình hình xuất nhập khẩu tháng 10 do Bộ Công nghiệp công bố, kim ngạch xuất khẩu bán dẫn đạt 56,44 tỷ USD, tăng đột biến 259,4% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân là các tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm giành lợi thế trong ngành trí tuệ nhân tạo (AI), kéo theo nhu cầu và giá bán dẫn bộ nhớ cùng tăng. Xuất khẩu bán dẫn đã vượt mốc 50 tỷ USD trong hai tháng liên tiếp.
Đà tăng trưởng của ngành bán dẫn tiếp tục được duy trì trong những ngày đầu tháng 11. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong giai đoạn từ ngày 1-10/11 đạt khoảng 16,6 tỷ USD, tăng 331,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ trọng bán dẫn trong tổng kim ngạch xuất khẩu cùng kỳ lên tới khoảng 49,7%. Điều này đồng nghĩa với việc bán dẫn đóng góp gần một nửa giá trị xuất khẩu của Hàn Quốc trong 10 ngày đầu tháng.
Ngoài bán dẫn, phần lớn các mặt hàng xuất khẩu khác cũng ghi nhận xu hướng tăng. Trong tháng 10, kim ngạch xuất khẩu ô tô đạt 6,5 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước; thép đạt 1,7 tỷ USD, tăng 38%; máy móc thông thường đạt 4,1 tỷ USD, tăng 24%. Xuất khẩu pin thứ cấp cũng tăng 38%. Trong số 20 mặt hàng xuất khẩu chủ lực, có tới 18 mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng, cho thấy sự phục hồi xuất khẩu không chỉ giới hạn ở ngành bán dẫn.
Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các ngành vẫn rất rõ rệt. Trong tháng 10, xuất khẩu tàu biển đạt 2,6 tỷ USD, giảm 44% so với cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch xuất khẩu của ngành đóng tàu thường biến động mạnh theo từng tháng do phụ thuộc vào tiến độ đóng mới và bàn giao tàu. Dù vậy, con số này cho thấy không phải tất cả các ngành đều tăng trưởng với tốc độ tương đương trong bối cảnh tổng kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh. Trong 10 ngày đầu tháng 11, xuất khẩu ô tô chở khách cũng giảm 4,3% so với cùng kỳ năm trước.
Việc tăng trưởng xuất khẩu phụ thuộc lớn vào ngành bán dẫn cũng là yếu tố có thể tạo áp lực trong thời gian tới. Trong tháng 10, tốc độ tăng trưởng tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 93,7%, nhưng nếu loại trừ bán dẫn, con số này chỉ còn 34%. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu thị trường bán dẫn chững lại hoặc tốc độ đầu tư AI toàn cầu được điều chỉnh, đà tăng trưởng xuất khẩu chung của Hàn Quốc cũng có thể bị ảnh hưởng.
Chính sách thuế quan của Mỹ, xu hướng bảo hộ thương mại tại các nền kinh tế lớn và quá trình tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu cũng là những yếu tố khó lường. Đặc biệt, đối với các ngành ô tô và thép, cần xem xét không chỉ khối lượng xuất khẩu mà cả gánh nặng thuế quan và những thay đổi về khả năng sinh lời do mở rộng sản xuất tại nước ngoài. Khi hoạt động sản xuất ở nước ngoài gia tăng, doanh số bán hàng toàn cầu của doanh nghiệp có thể tăng, nhưng kết quả xuất khẩu tính theo kim ngạch thông quan trong nước sẽ không nhất thiết tăng tương ứng.
Chính phủ Hàn Quốc cũng cho rằng bên cạnh việc mở rộng quy mô xuất khẩu, cần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như doanh nghiệp quy mô trung bình. Đầu tháng này, Bộ trưởng Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên Kim Jeong-kwan nhận định trong báo cáo tình hình xuất nhập khẩu tháng 10 rằng Hàn Quốc gần như chắc chắn sẽ đạt mốc xuất khẩu 1.000 tỷ USD trong tháng 11. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp quy mô trung bình đang gặp khó khăn do những bất ổn trong môi trường thương mại quốc tế.
Việc đạt mốc xuất khẩu 1.000 tỷ USD được kỳ vọng sẽ trở thành dấu mốc mang tính biểu tượng, thể hiện năng lực cạnh tranh của ngành sản xuất Hàn Quốc. Tuy nhiên, cần đánh giá riêng liệu mức tăng trưởng xuất khẩu kỷ lục có thực sự chuyển hóa thành sự phát triển đồng đều trên toàn ngành công nghiệp và cải thiện lợi nhuận của doanh nghiệp hay không.
Giáo sư đặc nhiệm Kim Jeong-ho thuộc Đại học Yonsei nhận định: “Đạt kim ngạch xuất khẩu 1.000 tỷ USD là một thành tựu vô cùng to lớn”. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý: “Đây là kết quả được tạo nên bởi những tình huống hoàn toàn ngoài dự đoán, như xu hướng AI và xung đột Mỹ - Trung. Vì vậy, cần nhận thức rõ rằng nền kinh tế vẫn tồn tại điểm yếu khi tăng trưởng của các ngành công nghiệp khác còn hạn chế”.
Nhìn chung, nhiệm vụ mới trong kỷ nguyên xuất khẩu 1.000 tỷ USD sẽ là duy trì đà tăng trưởng lấy bán dẫn làm trung tâm, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp chủ lực như ô tô, đóng tàu và thép, cũng như mở rộng nền tảng doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo Han Dae-ui