Đảng Dân chủ đồng hành sẽ đưa “Luật phong bì vàng” (dự luật sửa đổi Điều 2 và 3 của Luật Công đoàn) ra biểu quyết tại phiên họp toàn thể Quốc hội vào ngày 23 tới. Dự luật này nhằm hạn chế việc yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan đến đình công và các hành động tranh chấp lao động, đồng thời mở rộng trách nhiệm của doanh nghiệp mẹ (người sử dụng lao động chính).

Tổng thống Lee Jae-myung cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải ban hành luật này trong buổi gặp gỡ lãnh đạo các tập đoàn kinh tế trước chuyến công du thượng đỉnh Hàn – Mỹ ngày 19/8, khi ông nói: “Chúng ta phải nâng quyền lao động lên ngang tầm chuẩn mực thế giới”.

“Luật phong bì vàng” bắt nguồn từ sự kiện đình công tại SsangYong Motor. Khi đó, ban lãnh đạo công ty đã khởi kiện đòi bồi thường hàng chục tỷ won, khiến người dân phải quyên góp tiền hỗ trợ công nhân bằng những phong bì màu vàng – từ đó tên gọi được hình thành. Thực tế, việc khởi kiện đòi bồi thường đã trở thành một công cụ đẩy những người tham gia đình công vào bước đường cùng, làm dấy lên làn sóng chỉ trích rằng lạm dụng kiện tụng dân sự đã bóp nghẹt hoạt động công đoàn.

Việc hạn chế công đoàn không chỉ dừng lại ở các vụ kiện đòi bồi thường. Trong thực tế, nhiều công ty né tránh thương lượng, dựng lên “công đoàn tay sai” để chia rẽ kênh đối thoại, đàn áp cán bộ công đoàn và phá hoại tổ chức, một chiến lược mà giới lao động gọi là “phá hoại công đoàn”.

Tòa án nhiều lần phán quyết những hành vi này là bất hợp pháp. Ở vụ Samsung Electronics Service, công ty bị phát hiện đã dùng lao động phái cử bất hợp pháp để ngăn chặn việc thành lập công đoàn. Trong vụ GM Hàn Quốc, tòa cũng công nhận bằng chứng cho thấy ban lãnh đạo cản trở hoạt động công đoàn và hỗ trợ “công đoàn tay sai”. Các án lệ đã liên tục xác định rằng sự can thiệp của chủ sử dụng lao động vào tính tự chủ công đoàn là hành vi lao động bất chính.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các thông lệ này vẫn tiếp diễn. Gần đây, Orion và SPC đều vướng tranh cãi về “phá hoại công đoàn”. Orion bị chỉ trích vì kỷ luật nhằm vào lãnh đạo công đoàn và né tránh thương lượng. SPC thì bị đưa ra tòa vì loại trừ cán bộ công đoàn và phân biệt đối xử. Đặc biệt, trong cuộc đình công của Liên đoàn Hàng hóa Dân chủ SPC, tập đoàn này còn đe dọa kiện đòi bồi thường số tiền khổng lồ, khiến họ bị xếp vào nhóm những công ty vừa dùng chiến lược phá công đoàn, vừa tận dụng kiện tụng bồi thường giống như SsangYong Motor hay Yoosung Enterprise.

Một đại diện giới lao động nhận định “Ngay cả khi tòa công nhận hành vi phá hoại công đoàn là bất hợp pháp, các doanh nghiệp vẫn chọn cách siết chặt công đoàn thông qua kiện đòi bồi thường. Chỉ cần lời đe dọa khởi kiện cũng đủ tạo áp lực tâm lý, khiến hoạt động công đoàn gần như tê liệt.” Ông bổ sung: “Cuối cùng, đoàn viên buộc phải đánh đổi sinh kế để đấu tranh”.

Nếu “Luật phong bì vàng” được thông qua, chiến lược dùng kiện tụng bồi thường để kìm hãm công đoàn sẽ bị chặn lại. Kết hợp với những hành vi “phá hoại công đoàn” vốn đã bị tòa tuyên bất hợp pháp, việc giới hạn thêm bồi thường sẽ tạo nền tảng thể chế vững chắc để công nhân duy trì hoạt động công đoàn ổn định hơn.

Tuy nhiên, giới chủ lao động lại kịch liệt phản đối. Sáu tổ chức kinh tế lớn đã ra tuyên bố chung, khẳng định  “Nếu cả bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp cũng bị chặn, doanh nghiệp sẽ không còn con đường nào để được bù đắp thiệt hại, và sự ổn định trong quản trị sẽ bị lung lay nghiêm trọng”.