Từng mặt trận được xem là vững chắc của công đoàn Samsung Electronics đang bắt đầu xuất hiện rạn nứt. Dù trước đây, công đoàn cùng đồng thanh kêu gọi “bình thường hóa chế độ thưởng thành tích”, nhưng những xung đột lợi ích nội bộ liên quan đến việc phân chia lợi nhuận đang khiến nhiều mâu thuẫn bùng phát. Không chỉ vấp phải dư luận xã hội lạnh nhạt với công đoàn, mà ngay trong nội bộ nhân viên cũng ngày càng xuất hiện nhiều chỉ trích cho rằng công đoàn chỉ chăm chăm bảo vệ “nồi cơm riêng” của mình. Điều này khiến động lực cho cuộc tổng đình công dự kiến diễn ra chỉ sau khoảng 10 ngày nữa đang dần suy yếu. Trong bối cảnh mâu thuẫn nội bộ ngày càng gia tăng, danh nghĩa của công đoàn về việc “chấn chỉnh sự bất cân bằng trong hệ thống đãi ngộ” cũng bị lu mờ, kéo theo dự đoán rằng các cuộc đàm phán lao động – quản lý được nối lại có thể trở thành bước ngoặt mới.

TPhía công đoàn và ban lãnh đạo Samsung Electronics sẽ quay lại bàn đàm phán thông qua thủ tục điều chỉnh hậu kỳ từ ngày 11 đến 12. Đây là lần nối lại thương lượng sau hơn 40 ngày kể từ khi đàm phán lao động – quản lý đổ vỡ vào hôm 27/3. Trước đó, công đoàn đã tuyên bố sẽ tiến hành tổng đình công vào ngày 21, vì vậy cuộc thương lượng lần này nhiều khả năng sẽ là cơ hội cuối cùng. Trong bối cảnh các lãnh đạo điều hành của Samsung Electronics như Phó chủ tịch Jeon Young-hyun-người đứng đầu bộ phận DS, hay Chủ tịch Roh Tae-moon của bộ phận DX đều công khai thông điệp sẵn sàng đàm phán với thái độ cởi mở, phía công đoàn vẫn giữ lập trường sẽ tiến hành tổng đình công nếu thương lượng thất bại.

Dù công đoàn tiếp tục thể hiện quyết tâm đấu tranh cứng rắn, nhưng sức mạnh đoàn kết nội bộ đã suy giảm đáng kể. Nguyên nhân là vì lý do “xây dựng hệ thống đãi ngộ công bằng”, vốn được đưa ra làm danh nghĩa cho cuộc tổng đình công ngày càng không còn nhận được sự đồng cảm từ các thành viên. Vấn đề lớn nhất nằm ở các yêu cầu chủ yếu xoay quanh bộ phận DS phụ trách mảng bán dẫn. Hiện trong nội bộ công đoàn xuất hiện nhiều ý kiến cho rằng họ chỉ đại diện cho tiếng nói của bộ phận DS, nơi chiếm đa số đoàn viên. Theo số liệu tháng 3, số lượng đoàn viên của bộ phận DS là 55.822 người, trong khi bộ phận DX chỉ có 14.553 người, cho thấy khoảng cách rất lớn.

Đặc biệt, trong khi bộ phận DS hưởng lợi lớn nhờ sự bùng nổ của ngành bán dẫn và thành tích kinh doanh tăng mạnh, thì bộ phận DX lại liên tục đối mặt với tình trạng lợi nhuận suy giảm, làm gia tăng cảm giác bị thiệt thòi và bị bỏ rơi. Việc công đoàn Donghaeng, vốn dựa trên lực lượng của bộ phận DX, gần đây rút khỏi ban đấu tranh chung cũng xuất phát từ bối cảnh này. Khi đó, công đoàn Donghaeng tuyên bố: “Dù đã đề xuất và yêu cầu đưa ra các chương trình nhằm bảo vệ quyền lợi cho toàn bộ đoàn viên, nhưng hai công đoàn lớn là Công đoàn Siêu doanh nghiệp và Công đoàn Toàn quốc Samsung Electronics không hề phản hồi, thậm chí cũng không cho thấy ý định thảo luận”.

Công đoàn Toàn quốc Samsung Electronics có khoảng 17.000 đoàn viên, cũng đang xảy ra xung đột với Công đoàn Siêu doanh nghiệp, tổ chức chiếm đa số. Được biết, phía Công đoàn Siêu doanh nghiệp đã có phát ngôn mang hàm ý loại trừ quyền thương lượng của công đoàn Toàn quốc Samsung Electronics vì cho rằng tổ chức này đại diện cho các đoàn viên thuộc bộ phận DX. Liên quan đến vấn đề này, ngày 7 vừa qua, công đoàn Toàn quốc Samsung Electronics đã gửi công văn bày tỏ lấy làm tiếc và yêu cầu xin lỗi từ phía Công đoàn Siêu doanh nghiệp. Trong nội bộ bộ phận DX, ngày càng xuất hiện nhiều ý kiến cho rằng công đoàn Toàn quốc Samsung Electronics nên nắm quyền thương lượng. Trước đó, vào tháng 3, công đoàn này từng ủy quyền thương lượng cho Công đoàn Siêu doanh nghiệp.

Dù Công đoàn Siêu doanh nghiệp đang tiếp tục thể hiện quyết tâm bảo vệ quyền lợi đoàn viên nhằm xoa dịu tình hình, nhưng tranh cãi liên quan đến đạo đức của ban lãnh đạo lại càng khiến mâu thuẫn giữa các công đoàn lan rộng. Chủ tịch Công đoàn Siêu doanh nghiệp Choi Seung-ho bị phát hiện đã sử dụng ghế hạng thương gia để đi du lịch nước ngoài ngay sau cuộc biểu tình đấu tranh ngày 23 tháng trước, khiến ngay trong nội bộ công đoàn cũng xuất hiện chỉ trích gọi đây là “cuộc đấu tranh xa hoa”. Không chỉ vậy, trong thời gian du lịch nước ngoài, ông còn đưa ra những phát ngôn mang tính gây áp lực nhằm vào những người không tham gia đình công, khiến năng lực lãnh đạo bị đặt dấu hỏi.

Những biểu hiện suy thoái đạo đức ở cấp độ tổ chức công đoàn cũng đang bị chỉ trích mạnh mẽ. Từ nghi vấn lập “danh sách đen” thông qua việc thu thập trái phép thông tin cá nhân của nhân viên, cho đến việc hàng trăm nhân viên thuộc bộ phận DS hủy cam kết quyên góp cho trẻ em mắc bệnh hiếm và các nhóm yếu thế trong xã hội, nhiều ý kiến cho rằng chính công đoàn đang tự đánh mất tính chính danh của mình. Giáo sư danh dự Lee Hong của khoa Quản trị kinh doanh Đại học Kwangwoon nhận định đây là trường hợp điển hình của xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, đồng thời đánh giá rằng “dù áp dụng bất kỳ tiêu chuẩn học thuật nào như lý thuyết hợp đồng, lý thuyết công bằng hay lý thuyết so sánh xã hội, cũng khó có thể đảm bảo được tính chính đáng”.

Trong bối cảnh làn sóng chỉ trích nhằm vào hành động của công đoàn ngày càng lan rộng, triển vọng lạc quan về các cuộc đàm phán lao động – quản lý cũng bắt đầu xuất hiện. Theo cuộc khảo sát của Realmeter thực hiện trong hai ngày 27–28 tháng trước với 1.000 người trưởng thành trên toàn quốc, có tới 69,3% người được hỏi bày tỏ quan điểm tiêu cực về cuộc tổng đình công của công đoàn. Tổng thống Lee Jae-myung cũng từng nhấn mạnh tinh thần trách nhiệm và ý thức đoàn kết của người lao động trong cuộc họp với các trợ lý cấp cao hôm 30 tháng trước. Một nhân vật trong giới kinh doanh nhận định: “Trong bối cảnh công đoàn không nhận được sự ủng hộ của xã hội, lại còn xuất hiện rạn nứt nội bộ rõ rệt, niềm tin dành cho ban lãnh đạo đang giảm mạnh. Cảm giác phản đối đối với các cuộc đấu tranh mang tính áp đặt, quyền uy cũng ngày càng lớn, nên khả năng họ chuyển sang lập trường mềm mỏng hơn là không nhỏ”.

Yeon Chan-mo