0
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang trả lời câu hỏi của phóng viên trong lúc thị sát công trường xây dựng phòng ballroom bên trong khuôn viên Nhà Trắng ngày 19/5 (giờ địa phương). /AP·Yonhap

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng vọt lên mức 5,19% trong phiên giao dịch ngày 19/5 (giờ địa phương), ghi nhận mức cao nhất trong khoảng 19 năm kể từ ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007, theo Bloomberg và nhiều hãng truyền thông quốc tế đưa tin cùng ngày.

Bloomberg cho biết lợi suất trái phiếu 30 năm đã tăng thêm 7 điểm cơ bản (bp, 1bp = 0,01 điểm phần trăm) trong phiên để chạm mốc 5,19%, đồng thời phân tích rằng sự kết hợp giữa giá dầu tăng mạnh do chiến sự Iran và lo ngại thâm hụt tài khóa gia tăng đã kích hoạt làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu.

Tờ New York Times (NYT) của Mỹ cho biết lợi suất đóng cửa của trái phiếu 30 năm đạt 5,18%, tiệm cận mức đóng cửa cao nhất kể từ năm 2007. Trong khi đó, Financial Times (FT) của Anh đưa tin lợi suất trái phiếu 30 năm cùng ngày đã tăng lên 5,2%, mức cao nhất trong 19 năm.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng đã tăng khoảng 0,75 điểm phần trăm (75bp) kể từ khi chiến sự Iran nổ ra ngày 28/2. Theo dữ liệu của Freddie Mac được NYT dẫn lại, lãi suất vay thế chấp nhà ở kỳ hạn 30 năm trung bình đã tăng từ dưới 6% trước chiến sự lên 6,36%. Thị trường hiện chuyển sang phản ánh khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay.

Bloomberg đưa tin lợi suất trái phiếu 30 năm của Mỹ đã có lúc tăng 7bp trong phiên để chạm 5,19%, đánh dấu lần đầu tiên đạt mức này kể từ trước khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007.

Reuters cho biết lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên 4,687%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, trước khi giao dịch quanh ngưỡng 4,65%. NYT cho biết lợi suất 10 năm đã tăng khoảng 0,75 điểm phần trăm kể từ khi chiến sự Iran bùng nổ.

Bloomberg phân tích rằng các giao dịch khối lượng lớn liên quan đến hợp đồng tương lai trái phiếu 5 năm và 10 năm, cùng với khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai trái phiếu 10 năm cao gấp đôi mức trung bình thông thường, đã làm khuếch đại đà tăng của lợi suất trong ngày.

Thị trường trái phiếu toàn cầu cũng rung lắc mạnh bởi làn sóng bán tháo đồng loạt. NYT cho biết lợi suất trái phiếu 30 năm của Canada, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Thụy Sĩ đều đồng loạt lập đỉnh 12 tháng trong ngày. Tại Anh, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm (gilt) đã tiến sát 6%( mức cao nhất kể từ năm 1998) trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer đối mặt khủng hoảng lãnh đạo.

Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu 30 năm tăng lên mức cao kỷ lục 4,13%, trong khi lợi suất dài hạn của Đức được Bloomberg cho biết đang giao dịch ở mức cao nhất kể từ năm 2011.

Bloomberg, NYT và FT đều chỉ ra rằng động lực chính của đợt bán tháo trái phiếu là lo ngại lạm phát do giá dầu vượt 100 USD/thùng sau chiến sự Iran.

FT cho biết chỉ số “hoán đổi lạm phát kỳ hạn 1 năm sau 1 năm” đã vượt 4% lần đầu tiên kể từ đầu năm 2025 trong phiên trước đó.

NYT cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 4 tăng 0,6% so với tháng trước, còn chỉ số giá sản xuất (PPI) tăng 1,4% so với tháng trước và 6,0% so với cùng kỳ năm trước, đều ghi nhận tốc độ tăng nhanh nhất trong nhiều năm.

NYT cũng chỉ ra rằng việc eo biển Hormuz, nơi trước chiến sự vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục bị phong tỏa đã làm gia tăng bất ổn trên thị trường trái phiếu.

Thâm hụt ngân sách liên bang Mỹ gia tăng cũng được xem là nguyên nhân khiến nhà đầu tư yêu cầu mức bù đắp cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn. Bloomberg cho biết theo dự báo trung vị của các nhà giao dịch trái phiếu chính phủ Mỹ công bố đầu tháng này, thâm hụt ngân sách cho năm tài khóa kết thúc vào cuối tháng 9 sẽ lên tới 1.950 tỷ USD và có thể tăng lên 2.000 tỷ USD vào năm 2027.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng cam kết giảm chi phí vay mượn, nhưng Bloomberg lưu ý rằng phiên đấu giá trái phiếu 30 năm hồi giữa tháng 5 đã ghi nhận mức lợi suất vượt 5% lần đầu tiên kể từ năm 2007, trong khi nhu cầu đầu tư vẫn không quá ấn tượng ngay cả ở mức lợi suất đó.

Bloomberg phân tích rằng mốc lợi suất 5% của trái phiếu 30 năm từng được xem là “phòng tuyến” thu hút lực mua bắt đáy từ một số nhà đầu tư, nhưng làn sóng bán tháo lần này đang làm lung lay giả định đó và cho thấy thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá 31.000 tỷ USD có thể bước vào giai đoạn mới.

Chiến lược gia đầu tư toàn cầu kiêm phụ trách tín dụng vĩ mô của công ty quản lý tài sản Nuveen, Laura Cooper nhận định với Bloomberg: “Lợi suất hiện không chỉ phản ánh biến động lạm phát mà ngày càng phản ánh sự quay trở lại của rủi ro tài khóa”. Bà nói thêm: “Ở mức lợi suất hiện tại, khả năng thị trường trái phiếu hấp thụ chi tiêu chính phủ mà không yêu cầu thêm phần bù là khá hạn chế”.

Ajay Rajadhyaksha, Chủ tịch bộ phận nghiên cứu toàn cầu của ngân hàng đầu tư Barclays viết trong báo cáo ngày trước đó: “Khi nợ công tăng nhanh hơn tăng trưởng, triển vọng lạm phát xấu đi và không có ý chí chính trị cho cải cách tài khóa, gần như không có lý do gì để đầu tư vào trái phiếu dài hạn”.

Đặt cược của thị trường về lộ trình chính sách tiền tệ của Fed đã nhanh chóng chuyển sang hướng tăng lãi suất. Theo Reuters, dữ liệu FedWatch của CME cho thấy xác suất Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 12 đã tăng lên 40%, trong khi xác suất tăng 50bp đã tăng gần gấp ba lần, từ 4,7% một tuần trước lên khoảng 14%.

NYT cho biết trước khi chiến sự Iran bùng nổ, thị trường kỳ vọng Fed sẽ giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất trước tháng 1/2026, nhưng hiện nay thị trường đã chuyển sang phản ánh khả năng tăng 0,25 điểm phần trăm.

Bloomberg đánh giá Kevin Warsh, người được Tổng thống Donald Trump đề cử làm Chủ tịch Fed kế nhiệm với kỳ vọng sẽ hạ lãi suất nay lại phải đối mặt với tình trạng lợi suất tăng mạnh và tâm lý thị trường đảo chiều ngay trước khi nhậm chức.

Các nhà giao dịch hiện đang đặt cược rằng bước đi tiếp theo của Fed có thể là tăng lãi suất chứ không phải giảm, thậm chí có thể diễn ra ngay trong năm nay. Bloomberg cho biết điều này hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng hồi cuối tháng 2 rằng Fed có thể giảm lãi suất tới ba lần trong năm 2026.

Bloomberg cũng lưu ý rằng trong bối cảnh chính phủ Mỹ đã chuyển hướng phát hành trái phiếu sang kỳ hạn ngắn, việc duy trì lãi suất cao trong thời gian dài có thể làm gia tăng nguy cơ kinh tế Mỹ chậm lại cũng như chi phí vay của hộ gia đình và doanh nghiệp tăng cao, từ đó kéo theo các cuộc thảo luận về biện pháp chính sách bổ sung.

Benjamin Schroeder, chiến lược gia lãi suất trưởng của tập đoàn tài chính ING (Hà Lan) nhận định: “Thị trường đã quay trở lại với xu hướng thiên về tăng lãi suất rõ rệt”. Ông phân tích thêm: “Nhà đầu tư lo ngại áp lực giá năng lượng có thể vượt ra ngoài một đợt lạm phát ngắn hạn đơn thuần”.

NYT cho biết lãi suất vay thế chấp 30 năm trung bình đã tăng từ dưới 6% trước chiến sự Iran lên 6,36% trong ngày 19/5, khiến nhiệm vụ phục hồi thị trường nhà ở của chính quyền Trump trở nên khó khăn hơn.

Reuters đưa tin công ty điện toán đám mây Akamai Technologies đã công bố kế hoạch phát hành trái phiếu chuyển đổi trị giá 2,6 tỷ USD (khoảng 3.900 tỷ won), khiến giá cổ phiếu giảm 2,8% trong ngày.

NYT cho biết một yếu tố khác gia tăng áp lực bán tháo trên thị trường trái phiếu là hội nghị thượng đỉnh Trump–Tập diễn ra tại Bắc Kinh ngày 14–15/5. Nhà đầu tư từng kỳ vọng Trung Quốc sẽ hỗ trợ chấm dứt chiến sự Iran thông qua cuộc gặp này, nhưng kỳ vọng đó đã không thành hiện thực.

FT phân tích rằng dù lợi suất tăng mạnh, thị trường chứng khoán vẫn duy trì xu hướng tích cực, cho thấy hiện tượng “tách rời” (decoupling) giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu ngày càng rõ rệt.

Tuy nhiên, chỉ số S&P 500 trong ngày đã giảm 49,44 điểm (0,67%) xuống còn 7.353,61 điểm; Nasdaq giảm 220,02 điểm (0,84%) xuống 25.870,71 điểm; còn Dow Jones giảm 322,24 điểm (0,65%) xuống 49.363,88 điểm.

Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington