0
Truyền thông Nhật Bản đánh giá về cuộc thượng đỉnh Hàn - Nhật giữa Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tại Andong, tỉnh Bắc Gyeongsang ngày 19/5 rằng: “Không phải vì quan hệ Hàn - Nhật trở nên tốt đẹp hơn, mà vì tình hình quốc tế đã khiến hai nước buộc phải hợp tác”. /Ảnh=Yonhap

Truyền thông Nhật Bản khi đánh giá về cuộc thượng đỉnh Hàn - Nhật giữa Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung diễn ra ngày 19/5 tại Andong, tỉnh Bắc Gyeongsang, cho rằng “Không phải vì quan hệ Hàn - Nhật trở nên tốt đẹp hơn, mà vì tình hình quốc tế đã khiến hai nước buộc phải hợp tác”.

Báo Asahi Shimbun trong bài phân tích đăng cùng ngày nhận định: “Nỗi bất an về khả năng chính quyền Trump khó lường có thể giảm can dự vào Đông Á, cùng cuộc khủng hoảng năng lượng do tình hình Iran, đang kéo Hàn Quốc và Nhật Bản xích lại gần nhau”. Mainichi Shimbun cũng phân tích rằng trong bối cảnh Trung Đông bất ổn và quan hệ với Trung Quốc xấu đi, lợi ích của Thủ tướng Takaichi có nhiều điểm tương đồng với Tổng thống Lee Jae-myung, người muốn thể hiện năng lực ngoại giao trước thềm bầu cử địa phương.

Từ góc nhìn Hàn Quốc, cuộc gặp lần này có thể được xem là một sự kiện ngoại giao tổ chức tại quê nhà Andong của Tổng thống Lee. Tuy nhiên, phía Nhật Bản lại nhìn nhận khác. Truyền thông Nhật không tập trung vào nghi thức mà chú ý đến cấu trúc địa chính trị phía sau. Hình ảnh Thủ tướng Nhật Bản tới thăm quê hương của Tổng thống Hàn Quốc và được phía Hàn Quốc tiếp đón theo nghi thức “gần cấp quốc khách” mang ý nghĩa biểu tượng cho sự cải thiện quan hệ song phương, nhưng phía sau đó là ba yếu tố bất ổn lớn: Mỹ, Trung Đông và Trung Quốc.

Hai nhà lãnh đạo trước đó từng gặp nhau hồi tháng 1 tại Nara, quê hương của Thủ tướng Takaichi và lần này tiếp tục hội đàm tại Andong, quê nhà của Tổng thống Lee.

Asahi Shimbun viết rằng “trong bối cảnh quốc tế hỗn loạn, Hàn Quốc và Nhật Bản đang trở nên gần gũi hơn một cách tương đối”. Đáng chú ý, tờ báo dẫn lời một quan chức chính phủ Hàn Quốc nói rằng: “Hiện nay Hàn Quốc và Nhật Bản không còn lựa chọn nào khác ngoài hợp tác”.

Điều này cho thấy Nhật Bản đang nhìn cuộc gặp không phải qua lăng kính lịch sử hay cảm xúc song phương, mà là một cách tiếp cận thực dụng trong bối cảnh trật tự quốc tế tái cấu trúc. Khả năng Mỹ giảm can dự vào Đông Á dưới thời Trump, căng thẳng Mỹ - Trung và bất ổn tại Iran cùng eo biển Hormuz đang đẩy Hàn Quốc và Nhật Bản đi cùng một hướng.

Thành quả được báo chí Nhật Bản nhấn mạnh nhiều nhất là hợp tác năng lượng.

Yomiuri Shimbun và Asahi Shimbun cho biết hai nước đã nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng như nhập khẩu dầu thô, điều phối sản phẩm dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Cả Hàn Quốc và Nhật Bản đều phụ thuộc lớn vào dầu Trung Đông, nên nếu bất ổn tại eo biển Hormuz kéo dài, ngành công nghiệp và logistics của hai nước chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Phía Nhật Bản được cho là đang xem xét khả năng kết hợp năng lực lọc dầu và cung ứng sản phẩm dầu mỏ của Hàn Quốc với mạng lưới nhập khẩu dầu thô cùng hệ thống hỗ trợ tài chính của Nhật.

Sau cuộc gặp, Thủ tướng Takaichi phát biểu: “Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, việc lãnh đạo Hàn - Nhật duy trì liên lạc chặt chẽ có ý nghĩa rất lớn”.

Tổng thống Lee Jae-myung cũng cho biết: “Chúng tôi đã thảo luận thẳng thắn nhiều vấn đề với tư cách là đối tác chiến lược nhằm cùng ứng phó với tình hình quốc tế thay đổi nhanh chóng”.

Hai nước cũng nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại chính sách nhằm tăng cường chuỗi cung ứng năng lượng. Đây chính là điểm mà truyền thông Nhật đặc biệt chú ý. Thay vì những tuyên bố mang tính biểu tượng về cải thiện quan hệ Hàn - Nhật, lần này các nội dung hợp tác liên quan trực tiếp tới dầu thô, LNG và sản phẩm dầu mỏ, nền tảng thực tế của ngành công nghiệp đã trở thành chủ đề chính tại hội nghị thượng đỉnh.

Tuy nhiên, báo chí Nhật cũng không đưa ra đánh giá hoàn toàn màu hồng. Asahi Shimbun dẫn lời một quan chức chính phủ Nhật cho biết: “Hiện chưa có nội dung hợp tác cụ thể, nhưng hai bên sẽ cùng suy nghĩ xem có thể làm gì”.

Điều này đồng nghĩa hai nước chưa bước tới giai đoạn phân bổ hay trao đổi trực tiếp dầu thô và sản phẩm dầu mỏ. Hướng đi cho hợp tác năng lượng đã được xác lập, nhưng việc hỗ trợ mặt hàng nào, trong tình huống khủng hoảng nào, cũng như phân chia vai trò giữa chính phủ và các doanh nghiệp lọc dầu tư nhân vẫn là bài toán cần tiếp tục hoàn thiện.

Mainichi Shimbun còn bổ sung yếu tố tính toán chính trị nội bộ của Tổng thống Lee Jae-myung.

Theo phân tích của tờ báo, trước thềm bầu cử địa phương năm sau, cuộc gặp lần này là cơ hội để ông Lee vừa thể hiện thành quả về an ninh năng lượng, vừa xây dựng hình ảnh coi trọng địa phương. Bản thân Andong không đơn thuần là nơi tổ chức nghi thức ngoại giao, mà còn là không gian chính trị nơi Tổng thống Lee đón tiếp Thủ tướng Nhật tại quê hương mình để đồng thời nhấn mạnh năng lực ngoại giao và bản sắc địa phương.

Trong khi đó, đối với Thủ tướng Takaichi, đây là dịp để gửi thông điệp rằng Nhật Bản đang đóng góp cho ổn định khu vực thông qua hợp tác với Hàn Quốc trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông và các biến số liên quan đến Trung Quốc.

Mainichi Shimbun phân tích rằng trong bối cảnh tình hình Trung Đông hỗn loạn và quan hệ với Trung Quốc xấu đi khiến tương lai bất định, mong muốn của bà Takaichi về việc thúc đẩy ổn định khu vực thông qua liên kết với Hàn Quốc đã gặp lợi ích của Tổng thống Lee, người muốn thể hiện thành quả ngoại giao trước công chúng trong nước.

Nói cách khác, cải thiện quan hệ Hàn - Nhật với tư cách là mục tiêu ngoại giao đã trùng khớp với nhu cầu chính trị nội bộ của lãnh đạo hai nước.

Cuối cùng, điều Nhật Bản nhìn thấy ở hội nghị thượng đỉnh Hàn - Nhật tại Andong không phải là “sự thân thiết”, mà là “sự cần thiết”.

Truyền thông Nhật không quá chú trọng hình ảnh hai nhà lãnh đạo mỉm cười bắt tay, mà quan tâm hơn tới lý do khiến Hàn Quốc và Nhật Bản hiện buộc phải xích lại gần nhau. Vai trò của Mỹ ngày càng khó đoán, khủng hoảng năng lượng từ Trung Đông đã trở thành hiện thực, còn xung đột kinh tế - an ninh với Trung Quốc đang kéo dài. Trong môi trường đó, Hàn Quốc và Nhật Bản đã trở thành những nước láng giềng chiến lược khó có thể phớt lờ lẫn nhau.

Đây cũng là góc nhìn từ phía Nhật mà độc giả Hàn Quốc cần đọc ra từ cuộc gặp lần này. Nhật Bản không xem đây đơn thuần là một sự kiện hòa giải nhằm gác lại mâu thuẫn lịch sử, mà là thời điểm hai nước bắt đầu tính toán lại vai trò của nhau như những “đối tác hợp tác cần thiết trong thời kỳ khủng hoảng” giữa một trật tự quốc tế đầy bất ổn.

Theo Choi Young-jae, phóng viên thường trú tại Tokyo