0
Nghi thức chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (bên trái) trong chuyến thăm Triều Tiên đã được tổ chức tại Quảng trường Kim Nhật Thành ở Bình Nhưỡng ngày 8, theo Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đưa tin ngày 9. / KCNA-Pyongyang = Yonhap News

Các hãng truyền thông quốc tế ngày 8 (giờ địa phương) đánh giá việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Bình Nhưỡng sau 7 năm và tổ chức hội đàm thượng đỉnh với Chủ tịch Quốc vụ Triều Tiên Kim Jong-un đã tái khẳng định “mối quan hệ gắn bó không thể phá vỡ” giữa hai nước, đồng thời phô diễn hình ảnh đoàn kết nhằm đối phó với trật tự quốc tế do phương Tây dẫn dắt.

Các hãng tin nhận định chuyến thăm lần này là bước đi chiến lược nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Nga đối với Triều Tiên, đồng thời tái thiết lập ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Bình Nhưỡng, vốn bị lung lay trong những năm gần đây. Chủ tịch Tập tránh gây sức ép công khai về vấn đề phi hạt nhân hóa Triều Tiên, thay vào đó tập trung thúc đẩy hợp tác kinh tế, ngoại giao và quân sự nhằm giành lại vai trò chủ đạo trong vấn đề bán đảo Triều Tiên.

Các hãng tin quốc tế đồng loạt nhận định chuyến thăm Bình Nhưỡng của ông Tập là động thái “phô diễn sự đoàn kết Trung - Triều”. Theo Tân Hoa Xã, ông Tập đến sân bay quốc tế Sunan ở Bình Nhưỡng và được vợ chồng ông Kim Jong-un đón tiếp. Sau đó, ông tham dự lễ đón tiếp long trọng tại Quảng trường Kim Nhật Thành với 21 phát đại bác chào mừng, đội danh dự cùng hàng nghìn người dân tham gia chào đón.

Cuộc hội đàm được tổ chức tại Nhà khách Kumsusan. Phía Trung Quốc có Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc Thái Kỳ và Ngoại trưởng Vương Nghị tháp tùng. Báo Nikkei của Nhật Bản cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân cũng tham gia đoàn.

Trước chuyến thăm, ông Tập đăng bài viết trên báo Rodong Sinmun – cơ quan ngôn luận của Đảng Lao động Triều Tiên – tuyên bố quan hệ hai nước đang đứng trước “điểm khởi đầu lịch sử mới”. Ông nhấn mạnh phản đối “chủ nghĩa bá quyền và chính trị cường quyền”, phản đối mọi âm mưu phục hồi chủ nghĩa quân phiệt và các hành động gây tổn hại đến an ninh, ổn định khu vực. Theo thông cáo từ phía Trung Quốc, ông Tập cũng nhấn mạnh việc mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, nông nghiệp, xây dựng, khoa học, du lịch, y tế và tăng cường trao đổi chiến lược chặt chẽ.

Điểm mà các hãng tin đặc biệt chú ý là việc ông Tập tránh đề cập công khai tới chương trình hạt nhân của Triều Tiên. Báo New York Times (NYT) cho biết trong tuyên bố của phía Trung Quốc sau hội đàm hoàn toàn không có nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân. Trước đây, các tuyên bố hội đàm Trung - Triều thường bao gồm cam kết hợp tác nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân Triều Tiên, nhưng nội dung này đã biến mất kể từ chuyến thăm Trung Quốc của ông Kim vào tháng 9 năm ngoái.

NYT dẫn lời các chuyên gia cho rằng cách tiếp cận của Trung Quốc đối với Triều Tiên đã chuyển từ vai trò trung gian trong đàm phán phi hạt nhân hóa Mỹ - Triều sang vai trò đối tác chiến lược nhằm đối phó với Mỹ.

Bloomberg nhận định thay vì gây áp lực công khai về phi hạt nhân hóa, ông Tập tập trung tái khẳng định vị thế truyền thống của Trung Quốc với tư cách là nhà bảo trợ chính trị quan trọng nhất và “phao cứu sinh” kinh tế của Triều Tiên.

BBC cho rằng dù Trung Quốc không ủng hộ tham vọng hạt nhân của Bình Nhưỡng, Bắc Kinh cũng lo ngại nếu gây sức ép trực diện thì Triều Tiên có thể nghiêng mạnh hơn về phía Nga.

Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) ước tính Triều Tiên có thể đã lắp ráp khoảng 60 đầu đạn hạt nhân và sở hữu đủ vật liệu hạt nhân để chế tạo khoảng 90 đầu đạn trong tương lai.

Theo AP, trong cuộc họp báo kỷ niệm một năm nhậm chức tại Nhà Xanh cùng ngày, Tổng thống Lee Jae-myung cho biết Triều Tiên hiện sản xuất lượng vật liệu hạt nhân đủ để chế tạo khoảng 10-20 quả bom hạt nhân mỗi năm và đang tiến gần tới việc hoàn thiện công nghệ tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM).

Giáo sư Park Won-gon của Đại học Ewha nói với Financial Times (FT) rằng du lịch là “vùng xám” trong các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc đối với Triều Tiên, và Trung Quốc có thể tận dụng lĩnh vực này để mang lại lợi ích kinh tế cho Bình Nhưỡng.

Các hãng tin quốc tế cũng đồng loạt nhận định một trong những động cơ cốt lõi của chuyến thăm là nhằm kiềm chế sự xích lại gần nhanh chóng giữa Triều Tiên và Nga. BBC dẫn nguồn tin ngoại giao phương Tây cho biết khoảng 2.300 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng trong chiến tranh Ukraine và “Trung Quốc ngày càng lo ngại về sự mở rộng hợp tác giữa Triều Tiên và Nga”.

Nikkei cho biết ông Tập đã đề xuất tăng cường hợp tác ngoại giao, thực thi pháp luật và giao lưu quân sự với ông Kim, động thái được xem là nhằm đối phó với việc hợp tác quân sự Nga - Triều gia tăng.

Washington Post dẫn lời giáo sư Chu Phong của Đại học Nam Kinh nhận định: “Nga và Triều Tiên muốn châu Á quay trở lại mô hình liên minh quân sự tam giác Trung - Nga - Triều kiểu thập niên 1950, nhưng Trung Quốc tuyệt đối không thể chấp nhận điều đó”.

Wall Street Journal (WSJ) cho rằng ông Tập đang muốn xây dựng một mặt trận đoàn kết do Trung Quốc dẫn dắt để đối phó với phương Tây, đồng thời tái khẳng định ảnh hưởng của Bắc Kinh đối với ông Kim Jong-un, người đã gia tăng vị thế nhờ quan hệ chặt chẽ với Nga.

Chuyên gia Ankit Panda của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế nhận định với BBC rằng Trung Quốc muốn bảo đảm lợi ích của mình liên quan đến Triều Tiên trong bối cảnh Nga và Triều Tiên đang xích lại quá nhanh.

Nhà nghiên cứu Peter Ward của Viện Sejong nói với FT rằng việc ông Tập tới Bình Nhưỡng để tái thiết quan hệ với ông Kim nhằm ngăn Triều Tiên nghiêng quá nhiều về phía Nga thay vì Trung Quốc.

Về chiến lược của ông Kim Jong-un, CNN đánh giá chuyến thăm của ông Tập mở ra “một chương mới trong chiến lược ngoại giao cân bằng lâu dài của Bình Nhưỡng”, theo đó Triều Tiên tìm kiếm lợi ích quân sự và kinh tế từ cả Trung Quốc lẫn Nga nhưng không muốn phụ thuộc quá mức vào một bên.

WSJ nhận định mục tiêu của ông Kim là bảo đảm những lợi ích kinh tế mà chỉ Trung Quốc mới có thể cung cấp mà không cần từ bỏ vũ khí hạt nhân. Nikkei cho biết ông Kim tái khẳng định lập trường ủng hộ “nguyên tắc Một Trung Quốc” và bảo vệ các lợi ích cốt lõi của Bắc Kinh.

BBC cho biết kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Triều Tiên năm ngoái đã tăng vọt lên 2,3 tỷ USD (khoảng 3.500 tỷ won), mức cao nhất trong vòng 6 năm.

Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington