Iran “Đàm phán tuyến hàng hải mới tại Hormuz đang ở giai đoạn cuối”… Thử thách thực thi phương án thỏa hiệp sau khi Mỹ dừng không kích

03/08/2026 11:12Dịch sang：trangamy319@gmail.com
facebook twitter link Font big Font small print
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei đang phát biểu tại cuộc họp báo ở Tehran ngày 27/6 (giờ địa phương). /Tân Hoa Xã - Yonhap News

Iran cho biết đàm phán với Oman về tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz đã bước vào giai đoạn cuối. Thông báo này được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy kế hoạch không kích Iran vào đêm hôm trước.

Tổng thống Trump ngày trước đó tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz là một phần trong thỏa thuận. Tuy nhiên, Iran khẳng định cuộc đàm phán về tuyến hàng hải mới là vấn đề riêng biệt, không liên quan đến việc có mở lại eo biển hay không.

◇ Bộ Ngoại giao Iran: "Đàm phán tuyến hàng hải mới tại Hormuz với Oman đang ở giai đoạn cuối… Quy định riêng biệt với việc mở cửa hoàn toàn"

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết trong cuộc họp nội các ngày 2 rằng cuộc đàm phán với Oman đã bước vào "giai đoạn cuối cùng".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei trong cuộc phỏng vấn với Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB cho biết hai bên sẽ thiết lập một tuyến hàng hải mới thay vì sử dụng tuyến phía bắc và phía nam hiện nay.

Ông Baghaei nhấn mạnh tuyến hàng hải mới phải tôn trọng chủ quyền của hai nước, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và an ninh của Iran. Ông cho rằng theo Điều 5 của Biên bản ghi nhớ (MOU) về chấm dứt chiến tranh, Iran cần phối hợp với Oman và các quốc gia trong khu vực để quản lý eo biển.

Ông nhấn mạnh "Eo biển Hormuz trong bất kỳ trường hợp nào cũng sẽ không quay trở lại trạng thái trước ngày 28/2" . Ông cũng cho biết cuộc đàm phán với Oman là vấn đề song phương, không bao gồm bên thứ ba như Mỹ, đồng thời nhấn mạnh đàm phán về tuyến hàng hải mới cũng tách biệt với vấn đề mở cửa hay đóng cửa eo biển.

Người phát ngôn Baghaei cho biết sau khi thực hiện thỏa thuận trước đó, tuyến hàng hải phía bắc đã được vận hành an toàn trong 22–23 ngày, nhưng cuộc tấn công nhằm vào Iran diễn ra trước khi thời hạn 30 ngày để đưa hoạt động vận tải biển trở lại mức trước chiến tranh kết thúc.

Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran Majid Ivne Reza gọi tuyên bố của Tổng thống Trump là "chiến tranh tâm lý và chiến tranh nhận thức (psychological operations and cognitive warfare)".

Theo báo Washington Post (WP) của Mỹ, ông cho biết Iran vẫn duy trì trạng thái cảnh giác để chuẩn bị trước khả năng Mỹ tiến hành tấn công.

◇ Qatar làm trung gian cho phương án tuyến hàng hải mới tại Hormuz… Thúc đẩy đảm bảo Vệ binh Cách mạng Iran tuân thủ, Mỹ phản đối phí quá cảnh

Đài Channel 12 của Israel, dẫn lời nhiều nhà ngoại giao, đưa tin rằng Tổng thống Trump đã hủy cuộc không kích sau khi Ngoại trưởng Araghchi đồng ý với phương án thỏa hiệp về việc mở cửa eo biển Hormuz. Theo Channel 12, phương án này cho phép tàu thuyền đi vào Vịnh Ba Tư thông qua tuyến đường phía Iran và rời đi qua vùng biển thuộc Oman.

Đài này cho biết Mỹ và Qatar đã phối hợp xây dựng phương án trên.

Trang tin Mỹ Axios đưa tin Oman đã đồng ý với đề xuất tuyến hàng hải mới, trong khi Qatar đang tìm kiếm sự bảo đảm rằng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sẽ tuân thủ thỏa thuận.

Hãng tin AP cho biết phương án trung gian bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt các cuộc tấn công trong khu vực.

Đề xuất cũng bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với Iran và cho phép xuất khẩu dầu thô của Iran. Tuy nhiên, AP cho biết thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được ký kết.

Báo Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ đưa tin Iran có lập trường muốn thu phí quá cảnh hoặc lệ phí đi qua eo biển, trong khi Mỹ phản đối mạnh mẽ điều này. WSJ cho biết hiện chưa rõ đề xuất mới xử lý vấn đề này như thế nào.

◇ Trump hủy không kích Iran sau khi được Thái tử Saudi Arabia thuyết phục… OPEC+ kêu gọi mở cửa tuyến hàng hải

Trước đó, vào lúc 22 giờ 05 ngày 1 (giờ Hàn Quốc là 11 giờ 05 ngày 2), Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social rằng ông đã hủy kế hoạch tấn công Iran.

Ông cho biết Iran và các quốc gia Trung Đông khác đã đồng ý với khuôn khổ thỏa thuận và đề nghị tạm hoãn cuộc tấn công. Theo ông Trump, thỏa thuận bao gồm việc "mở cửa ngay lập tức, hoàn toàn và toàn diện (Immediate, Complete, and Total Opening)" eo biển Hormuz, đồng thời chấm dứt mối đe dọa hạt nhân của Iran.

Tổng thống Mỹ cho biết ông đồng ý hủy cuộc tấn công với điều kiện các bên nhanh chóng đạt được thỏa thuận. Ông cũng nói Israel tham gia cam kết ngừng tấn công.

Tuy nhiên, ông cảnh báo Mỹ vẫn trong trạng thái "đã sẵn sàng khai hỏa (locked and loaded)" nếu cần thiết.

Theo Axios, trước khi tuyên bố được đưa ra, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã gọi điện cho Tổng thống Trump để đề nghị ông không tiến hành cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Hãng thông tấn nhà nước Saudi Arabia (SPA) đưa tin Thái tử nhấn mạnh cần ưu tiên đối thoại và thúc đẩy lệnh ngừng bắn nhằm ngăn chặn xung đột leo thang.

Báo Financial Times (FT) của Anh dẫn lời các nhà ngoại giao cho biết quan chức Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã cùng thuyết phục Mỹ duy trì giải pháp ngoại giao và hoãn không kích.

Trong khi đó, 7 quốc gia chủ chốt của OPEC+, nhóm các nước xuất khẩu dầu mỏ do Saudi Arabia và Nga dẫn đầu, đã kêu gọi tránh tấn công các cơ sở năng lượng và mở lại các tuyến hàng hải. Theo FT, các nước này nhấn mạnh việc khôi phục giao thông đường biển là yếu tố thiết yếu đối với thị trường toàn cầu.


Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington
ⓒASIATODAY, nghiêm cấm sao chép và phân phối lại trái phép