0
Các thành viên công đoàn Posco đang hô vang khẩu hiệu./

Trong bối cảnh ngành thép đang chịu ảnh hưởng của suy thoái và ngành đóng tàu chứng kiến thị phần sụt giảm trước sự bám đuổi của Trung Quốc, những mâu thuẫn giữa người lao động và giới chủ tiếp tục chồng chất, đẩy hai ngành vào tình thế khủng hoảng với nguy cơ suy giảm sức cạnh tranh. Đặc biệt, tranh chấp lao động tại POSCO và HD Hyundai Heavy Industries kéo dài qua kỳ nghỉ Chuseok đang làm dấy lên đánh giá rằng không khí đình công có thể kéo dài trong thời gian tới.

Công đoàn POSCO đã kết thúc cuộc đình công bộ phận kéo dài 120 giờ lần thứ hai vào 7 giờ sáng ngày 21 nhưng chưa thể tiến hành thêm các cuộc đàm phán với công ty. Công đoàn HD Hyundai Heavy Industries cũng tuyên bố đàm phán đổ vỡ vào ngày 18 và báo trước sẽ nâng mức độ đấu tranh sau kỳ nghỉ Chuseok. Cho đến nay, cả hai công ty đều chưa phải ngừng hoạt động nhà máy hoặc chịu gián đoạn sản xuất quy mô lớn. Tuy nhiên, do đặc thù của ngành có mức độ liên kết cao giữa các công đoạn, những lo ngại đang gia tăng rằng tác động có thể lan sang lịch làm việc của các nhà thầu phụ, thời hạn giao hàng cho khách hàng và cả các khoản đầu tư trong tương lai.

◇ POSCO có lợi nhuận hoạt động 487,2 tỷ won nhưng công đoàn yêu cầu 1.400 tỷ won

Theo ngành công nghiệp ngày 21, công đoàn POSCO đã kết thúc vào 7 giờ sáng cùng ngày cuộc đình công bộ phận lần thứ hai, được tiến hành từ ngày 16 tại các nhà máy cán nóng của nhà máy thép Pohang và Gwangyang. Đây là hành động tranh chấp thứ hai sau cuộc đình công bộ phận kéo dài 48 giờ từ ngày 9 đến ngày 11.

Lợi nhuận hoạt động riêng của POSCO trong nửa đầu năm nay đạt 487,2 tỷ won, giảm 43% so với cùng kỳ năm trước. Biên lợi nhuận hoạt động chỉ đạt 2,7%, trong khi lợi nhuận hoạt động bình quân mỗi tháng chỉ khoảng 81,2 tỷ won. Lợi nhuận hoạt động riêng của công ty trong năm ngoái cũng chỉ đạt 1.780,4 tỷ won.

Sản lượng thép thô cũng giảm trong hai năm liên tiếp, từ 35,682 triệu tấn năm 2023 xuống 35,048 triệu tấn năm 2024 và 34,537 triệu tấn năm ngoái. POSCO nhìn nhận tình hình hiện nay, trong đó thép giá rẻ của Trung Quốc, các rào cản thương mại của các nước và nhu cầu trong nước suy yếu cùng lúc gây sức ép, không phải là một đợt suy thoái ngắn hạn mà là một cuộc khủng hoảng mang tính cơ cấu. Tuy nhiên, trong ngành thép Hàn Quốc đã xuất hiện lo ngại rằng thị trường đang bước vào giai đoạn tiền suy thoái.

Công đoàn yêu cầu tăng 7,1% lương cơ bản, thưởng khích lệ tương đương 600% lương, cấp 50 cổ phiếu dành cho người lao động và trả 200% tiền thưởng dịp lễ. Đề xuất của công ty gồm tăng 2% lương cơ bản, thưởng khích lệ 3,5 triệu won theo mức độ hoàn thành mục tiêu, phiếu quà tặng trị giá 500.000 won và mở rộng phạm vi tăng tiền thưởng kỷ niệm thời gian làm việc.

POSCO ước tính việc chấp nhận toàn bộ yêu cầu của công đoàn sẽ tiêu tốn khoảng 1.400 tỷ won. Con số này tương đương khoảng 2,9 lần lợi nhuận hoạt động trong nửa đầu năm nay và khoảng 79% lợi nhuận hoạt động của năm ngoái. Công ty cho rằng trong bối cảnh phải đầu tư vào luyện thép bằng hydro, lò điện, nhà máy thép thông minh và các thiết bị an toàn, việc chi trả tiền mặt quá mức có thể làm suy yếu nguồn vốn dành cho đầu tư trong tương lai.

Công đoàn phản bác rằng không chỉ tiền lương mà tình trạng thiếu nhân lực, thời gian làm việc kéo dài, các vấn đề về an toàn và phúc lợi cũng cần được cải thiện. Công đoàn cho rằng không thể vừa duy trì các khoản như phí sử dụng thương hiệu và cổ tức trả cho POSCO Holdings, vừa yêu cầu riêng người lao động trong lĩnh vực thép và hoạt động đầu tư trong nước phải hy sinh.

Cuộc bầu cử công đoàn cũng là một biến số. Trong và ngoài công ty xuất hiện quan điểm cho rằng ban lãnh đạo công đoàn hiện tại đang kiên định với yêu cầu ban đầu và lựa chọn đường lối cứng rắn trước thềm cuộc bầu cử ban chấp hành diễn ra trong tháng 9-10. Công đoàn phản bác rằng tỷ lệ tham gia đình công cao cho thấy sự bất mãn của đoàn viên đối với đề xuất của công ty, chứ không liên quan đến cuộc bầu cử ban chấp hành.

Công đoàn sẽ chờ đến 7 giờ sáng ngày 22 xem công ty có đề nghị đàm phán bổ sung hay không. Nếu không có tiến triển, công đoàn dự kiến sẽ tạm dừng đình công và đàm phán cho đến ngày 2/10, thời điểm ban chấp hành mới được bầu.

Tác động đến sản xuất do đình công hiện vẫn hạn chế. Các công đoạn cốt lõi như lò cao, luyện thép và đúc liên tục, phát điện, an toàn khí đốt và phòng cháy chữa cháy thuộc diện phải duy trì hoạt động theo thỏa thuận lao động tập thể, nên vẫn được vận hành trong thời gian tranh chấp lao động. Công ty cho biết đã huy động nhân lực sẵn có và triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp theo từng giai đoạn để duy trì hoạt động mà không phải cắt giảm sản lượng hay gây gián đoạn việc giao hàng cho khách hàng.

Một quan chức trong ngành đánh giá: “Việc lạm dụng các khoản bồi thường tiền mặt mang tính nhất thời chắc chắn sẽ dẫn đến việc làm cạn kiệt nguồn vốn cần thiết cho các khoản đầu tư tương lai của ngành thép, như đầu tư khử carbon, xây dựng nhà máy thép thông minh và thiết lập mạng lưới an toàn”. Người này nói thêm: “Nếu không có tầm nhìn hướng tới tương lai, ngành thép sẽ khó đảm bảo được tương lai của mình”.

◇ HD Hyundai Heavy Industries: Đàm phán đổ vỡ sau 108 ngày

Công đoàn và ban lãnh đạo HD Hyundai Heavy Industries đã tiến hành hơn 20 cuộc đàm phán trong 108 ngày kể từ cuộc gặp đầu tiên vào ngày 2/6, nhưng không thể tìm được tiếng nói chung về mức tăng lương cơ bản và phân chia thành quả kinh doanh.

Công ty đưa ra đề xuất lần thứ ba, bao gồm tăng 110.000 won lương cơ bản, thưởng khích lệ 10 triệu won, khoản lương theo thỏa thuận tương đương 200% và phiếu quà tặng trị giá 500.000 won. Mức tăng lương cơ bản này đã bao gồm 47.000 won tiền tăng lương theo thâm niên. Công ty cho biết trong ba năm qua, lương cơ bản đã tăng trung bình 6,2% mỗi năm và tổng mức bồi thường bình quân hằng năm của một đoàn viên theo đề xuất lần này cũng lên tới khoảng 39,68 triệu won.

Công đoàn yêu cầu tăng 149.600 won lương cơ bản, áp dụng riêng khoản tăng lương theo thâm niên, tăng 100% tiền thưởng và chia sẻ thành quả với nguồn tài chính tương đương tối thiểu 30% lợi nhuận hoạt động.

Nếu lấy lợi nhuận hoạt động năm nay do công đoàn ước tính là 3.628 tỷ won làm cơ sở, 30% tương đương khoảng 1.088,4 tỷ won, cao hơn khoảng 964 tỷ won vốn đầu tư chính mà công ty dự kiến thực hiện trong năm nay.

Công đoàn cho rằng thành quả từ giai đoạn bùng nổ của ngành cần được trả lại cho những người lao động đã chịu đựng thời kỳ suy thoái kéo dài của ngành đóng tàu, đồng thời cần tăng tiền lương cố định, khoản vẫn được duy trì ngay cả trong thời kỳ suy thoái, thay vì chỉ trả tiền một lần. Công ty phản bác rằng nếu tăng chi phí cố định dựa trên lợi nhuận thời kỳ phát đạt mà không tính đến biến động kết quả kinh doanh của ngành đóng tàu, gánh nặng trong đợt suy thoái tiếp theo có thể sẽ lớn hơn.

Công đoàn đã tiến hành đình công bộ phận 4 giờ vào các ngày 11 và 14-15, đồng thời đình công 7 giờ trong các ngày 16-18. Cho đến nay chưa ghi nhận công đoạn nào phải dừng hoạt động hay xảy ra gián đoạn sản xuất. Một quan chức HD Hyundai Heavy Industries cho biết: “Chúng tôi sẽ nghiêm túc tham gia đàm phán để thu hẹp khoảng cách giữa hai bên”.

◇ Trung Quốc chiếm 85% thị phần đơn hàng, đình công kéo dài có thể gây áp lực giao hàng

Ngành đóng tàu Hàn Quốc đang cạnh tranh với Trung Quốc về đơn hàng và năng suất. Theo Clarkson Research, trong tháng 8, thị phần đơn hàng đóng tàu toàn cầu của Hàn Quốc là 7%, trong khi Trung Quốc chiếm 85%. Tính lũy kế từ tháng 1 đến tháng 8 năm nay, Hàn Quốc chiếm 16% và Trung Quốc 76%, cho thấy khoảng cách lớn.

Do các hãng đóng tàu Hàn Quốc tập trung lựa chọn các đơn hàng tàu có giá trị gia tăng cao, không thể chỉ dựa vào khối lượng đơn hàng để đánh giá năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh với Trung Quốc về năng suất và giá cả ngày càng gay gắt.

Ngành thép và đóng tàu có mức độ liên kết cao giữa các công đoạn, vì vậy sự gián đoạn ở một số khâu có thể lan sang các công đoạn tiếp theo, việc bố trí nhân lực tại các nhà thầu phụ và thời hạn giao hàng cho khách hàng. Nếu sau kỳ nghỉ Chuseok, người lao động và doanh nghiệp vẫn không thể tìm được tiêu chuẩn trả lương phản ánh tình hình kinh doanh, năng suất và kết quả hoạt động, “hóa đơn sức cạnh tranh” mà hai ngành phải gánh chịu được dự báo sẽ còn lớn hơn.

Theo Han Dae-eui