Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng vào cuối nhiệm kỳ khi các cuộc biểu tình trên toàn quốc leo thang thành bạo lực, với tình trạng cướp phá và phóng hỏa. Ông Macron tuyên bố sẽ có biện pháp cứng rắn, khẳng định các hành vi bạo lực là “không thể tha thứ”. Tuy nhiên, lực lượng công quyền Pháp đang đứng trước thử thách khi phải cân bằng giữa nguy cơ trấn áp quá mức và những chỉ trích về thất bại trong bảo đảm an ninh trật tự.

Theo các hãng thông tấn nước ngoài như AFP và Reuters ngày 19/10, trong bài phát biểu trước toàn dân hôm 18/10, Tổng thống Macron cho biết ông “cảm thấy tức giận và xấu hổ” trước tình trạng cướp phá và bạo lực xảy ra trong các cuộc biểu tình. Ông nhấn mạnh: “Không điều gì có thể biện minh hay giải thích cho những hành vi này, và không có lý do nào khiến chúng có thể được tha thứ”. Ông cũng đặt câu hỏi: “Làm sao người dân Pháp có thể làm những điều như vậy với chính nước Pháp?”.

Tổng thống Macron phân biệt yêu cầu của những người tham gia biểu tình ôn hòa với các hành vi bạo lực, đồng thời công bố chủ trương ứng phó cứng rắn. Ông chỉ đạo trao quyền cho thị trưởng và người đứng đầu chính quyền địa phương do chính phủ trung ương bổ nhiệm cấm một số cuộc tụ tập khi cần thiết. Ông cũng yêu cầu điều tra xem công tác thu thập thông tin liên quan đến bạo lực và mức độ chuẩn bị của cảnh sát có bất cập hay không. Tuy nhiên, ông không ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia như một số ý kiến đã đề xuất.

Khi tình hình lan rộng, vấn đề trách nhiệm của những người đứng đầu cơ quan bảo đảm an ninh cũng trở thành tâm điểm. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez đã xin từ chức để nhận trách nhiệm về các vụ bạo lực, nhưng Tổng thống Macron không chấp thuận. Cho rằng cần duy trì hệ thống chỉ huy của lực lượng an ninh, ông yêu cầu Bộ trưởng Nuñez nhanh chóng xây dựng biện pháp ứng phó với tình trạng cướp phá và bạo lực.

Vấn đề đáng chú ý là mức độ sử dụng quyền lực công. Nếu để tình trạng cướp phá và phóng hỏa tiếp diễn, chính quyền khó tránh khỏi chỉ trích về thất bại trong bảo đảm an ninh. Ngược lại, nếu trấn áp mạnh tay, tranh cãi về việc xâm phạm các quyền cơ bản và sử dụng vũ lực quá mức có thể gia tăng. Đặc biệt, do các cuộc biểu tình lần này bắt nguồn từ phong trào của học sinh trung học yêu cầu cải thiện môi trường giáo dục, việc cảnh sát sử dụng vũ lực với người chưa thành niên đã trở thành vấn đề nhạy cảm.

Trên thực tế, một thiếu niên 14 tuổi đã bị gãy xương hàm trong quá trình cảnh sát trấn áp. Ngoài ra, hình ảnh một cảnh sát dùng động tác khóa cổ đối với một nữ sinh, vốn bị cấm tại Pháp, cũng được ghi lại và gây tranh cãi. Việc sử dụng các thiết bị trấn áp như hơi cay và vòi rồng cũng vấp phải chỉ trích. Trong khi đó, nhiều cảnh sát cũng bị thương trong các vụ việc, làm gia tăng sức ép yêu cầu lực lượng chức năng kiểm soát các cuộc biểu tình bạo lực.

Việc Tổng thống Macron đồng thời đề cập đến đối thoại bên cạnh các biện pháp cứng rắn cũng xuất phát từ tình hình này. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta cần ngồi lại bên bàn đàm phán và cùng nhau xây dựng giải pháp”. Ông yêu cầu chính phủ tổ chức đối thoại với sự tham gia của học sinh, giáo viên, nghị sĩ, đại diện công đoàn và lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tìm ra những giải pháp cụ thể.

Nam Mi-gyeong