0
Nhà máy đóng tàu Hanwha Philly tại Philadelphia, bang Pennsylvania, Mỹ./Ảnh=Phóng viên thường trú Ha Man-joo

Tờ The Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ ngày 25 (giờ địa phương) đưa tin, Hanwha đang đầu tư 350 triệu USD (khoảng 464,415 tỷ won) để hiện đại hóa nhà máy đóng tàu Philadelphia tại Mỹ, đồng thời lần đầu tham gia các dự án của Hải quân Mỹ. Đây được đánh giá là động thái rõ nét nhất từ một doanh nghiệp nước ngoài nhằm hỗ trợ tái thiết ngành đóng tàu Mỹ hiện nay.

Trong bối cảnh tỷ trọng sản lượng đóng tàu toàn cầu của Mỹ chưa đạt 1%, còn năng lực đóng tàu của Trung Quốc lớn gấp hơn 230 lần Mỹ, Hanwha và HD Hyundai đang mở rộng đầu tư tại thị trường này. Tuy nhiên, các quy định của Quốc hội Mỹ liên quan đến việc đóng tàu chiến cho Hải quân Mỹ tại các nhà máy nước ngoài, cùng những bất ổn về đơn đặt hàng dài hạn từ Bộ Quốc phòng (Bộ Chiến tranh), vẫn là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến các khoản đầu tư tiếp theo.

◇ Thượng nghị sĩ Mỹ thăm Hanwha Ocean: “Cần đẩy nhanh quá trình tái thiết ngành đóng tàu”

Theo WSJ, Thượng nghị sĩ Dave McCormick (đảng Cộng hòa, bang Pennsylvania), người đang thúc đẩy đưa hoạt động sản xuất tàu chiến của Hải quân Mỹ trở lại trong nước, đã phải đi đến nửa kia địa cầu để tìm hiểu tương lai ngành đóng tàu Mỹ.

Ông McCormick là một trong những người đồng bảo trợ dự luật lưỡng đảng mang tên “Đạo luật Tàu thuyền vì nước Mỹ” (Ships for America Act). Gần đây, ông đã đến thăm nhà máy đóng tàu chủ lực của Hanwha Ocean. WSJ đánh giá cơ sở này có quy mô lớn hơn và trình độ công nghệ tiên tiến hơn bất kỳ nhà máy đóng tàu nào tại Mỹ.

Tại hiện trường, bốn cần cẩu giàn khổng lồ kiểu Goliath di chuyển các khối thân tàu, trong khi máy cắt plasma tự động xử lý những tấm thép dày. Các cánh tay robot màu cam siết bu lông tại cổ góp động cơ, mặt bích đường ống và vỏ máy bơm.

Ông McCormick cũng xem những bức ảnh về các máy hàn hiện đại được chuyển đến Philadelphia nhằm thay thế thiết bị đã sử dụng hàng chục năm. Từng là đại úy Lục quân Mỹ và nhà điều hành quỹ đầu cơ, ông nhận định Mỹ đã đánh mất năng lực đóng tàu trong suốt một thế hệ và cần một cú hích mạnh mẽ để đưa hoạt động đóng tàu chiến của Hải quân trở lại quỹ đạo bình thường.

Ông nói “Thế giới sẽ không chờ đợi cho đến khi chúng ta đạt được mục tiêu đó. Chúng ta cần hành động nhanh hơn”.

◇ Hanwha và HD Hyundai mở rộng đầu tư vào ngành đóng tàu Mỹ, rót 350 triệu USD vào nhà máy Philadelphia

Theo WSJ, Hanwha và Hàn Quốc hiện là những động lực bên ngoài rõ nét nhất thúc đẩy quá trình tái thiết ngành đóng tàu Mỹ. Kể từ khi mua lại nhà máy đóng tàu Philadelphia vào tháng 12/2024, Hanwha đã đầu tư khoảng 350 triệu USD để hiện đại hóa cơ sở này. Tập đoàn dự kiến tiếp tục rót thêm hàng tỷ USD trong những năm tới và đã phê duyệt kế hoạch đầu tư bổ sung 400 triệu USD (khoảng 530,76 tỷ won) đến cuối năm sau.

Chính phủ Hàn Quốc cũng cam kết đầu tư 150 tỷ USD (khoảng 199.035 tỷ won) để cải thiện ngành đóng tàu Mỹ, trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại ký với Tổng thống Donald Trump vào năm ngoái.

Hoạt động mở rộng sang Mỹ của các doanh nghiệp Hàn Quốc không chỉ giới hạn ở Hanwha. Ngày 22, HD Hyundai đã thành lập liên doanh với Kiewit, một công ty xây dựng của Mỹ, đồng thời lên kế hoạch xây dựng nhà máy đóng tàu công nghệ cao tại Mỹ từ năm sau. Cơ sở này dự kiến đi vào hoạt động chính thức năm 2029. Các điều khoản tài chính và địa điểm cụ thể chưa được công bố.

◇ Tỷ trọng sản lượng đóng tàu của Mỹ chưa đạt 1%, năng lực đóng tàu của Trung Quốc gấp 230 lần

Khoảng cách lớn về năng lực đóng tàu giữa Mỹ và Trung Quốc là một trong những nguyên nhân khiến vai trò của các doanh nghiệp Hàn Quốc ngày càng gia tăng.

Hiện nay, tỷ trọng sản lượng đóng tàu của Mỹ trên toàn cầu chưa đạt 1%, trong khi năng lực đóng tàu của Trung Quốc lớn gấp hơn 230 lần Mỹ.

Theo Clarksons Research, Trung Quốc dự kiến chiếm hơn 75% tổng đơn đặt hàng đóng mới tàu thương mại toàn cầu trong năm nay, tính theo trọng tải. Hàn Quốc đứng thứ hai với khoảng 16%. Không quốc gia nào khác chiếm quá 3%.

Tổng thống Trump đã đưa ra tầm nhìn mở rộng năng lực đóng tàu của Mỹ nhằm mở ra một “Kỷ nguyên vàng hàng hải” (Maritime Golden Age) mới. WSJ nhận định Mỹ sẽ cần sự hỗ trợ từ các quốc gia đồng minh để hiện thực hóa mục tiêu này.

◇ Nhà Trắng đề xuất cho phép doanh nghiệp đóng tàu nước ngoài đóng tối đa 2 tàu chiến tại quê nhà, Quốc hội Mỹ bất đồng về việc sử dụng đồng minh

Nhà Trắng đang thúc đẩy kế hoạch cải tổ sâu rộng phương thức thiết kế, sản xuất và bảo dưỡng tàu chiến của Hải quân Mỹ. Theo luật hiện hành, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt, tàu chiến của Hải quân Mỹ phải được đóng tại Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Trump đã đề xuất cho phép các doanh nghiệp đóng tàu nước ngoài có khoản đầu tư “đáng kể và lâu dài” tại Mỹ được đóng tối đa hai tàu chiến của Hải quân Mỹ tại quốc gia sở tại.

Hồi tháng 8, Nhà Trắng đánh giá ngành đóng tàu thương mại của Mỹ “không có khả năng cạnh tranh trên toàn cầu”, đồng thời nhận định nền tảng công nghiệp đóng tàu nước này đã bị “thu hẹp và suy yếu”.

Tuy nhiên, trong Quốc hội Mỹ vẫn tồn tại bất đồng về phạm vi sử dụng các nhà máy đóng tàu nước ngoài. Theo WSJ, Hanwha hiện là doanh nghiệp nước ngoài duy nhất mua lại một nhà máy đóng tàu tại Mỹ trong những năm gần đây. Đối với các doanh nghiệp Hàn Quốc khác và những quốc gia đồng minh trong lĩnh vực đóng tàu như Nhật Bản, trở ngại lớn là liệu họ có thể kỳ vọng vào nguồn đơn đặt hàng ổn định trong tương lai từ Bộ Quốc phòng Mỹ hay không.

Quốc hội Mỹ vẫn chưa thông qua dự luật quốc phòng thường niên, văn bản cho phép phê duyệt các khoản ngân sách liên quan. Dự luật do Hạ viện đề xuất bao gồm điều khoản cấm sử dụng ngân sách để đóng tàu chiến tại các nhà máy nước ngoài. Trong khi đó, dự luật của Thượng viện có một sửa đổi trao quyền hạn hạn chế, cho phép đóng một số tàu phi chiến đấu tại các nhà máy đóng tàu thuộc các quốc gia đồng minh theo hiệp ước.

Các ý kiến cũng cho rằng để những doanh nghiệp đóng tàu của các nước đồng minh, trong đó có Hàn Quốc, mở rộng quy mô đầu tư tại Mỹ, cần có sự bảo đảm về các đơn đặt hàng dài hạn và ổn định từ Hải quân Mỹ.

◇ Hanwha lần đầu tham gia dự án của Hải quân Mỹ, mở rộng sang tàu hỗ trợ hệ thống “Golden Dome” và Austal USA

Bất chấp những bất ổn nói trên, Hanwha vẫn đang mở rộng hoạt động tại thị trường đóng tàu quân sự Mỹ.

Tháng 3, Hanwha đã giành được hợp đồng thầu phụ hỗ trợ thiết kế sơ bộ cho thế hệ tàu hậu cần mới. Đây là lần đầu tiên tập đoàn giành được hợp đồng liên quan đến Hải quân Mỹ.

Đầu tháng này, Hanwha cùng một công ty quản lý tàu thuyền có trụ sở tại Florida được lựa chọn làm đơn vị đóng tàu hỗ trợ chuyên dụng cho hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome” do Tổng thống Trump thúc đẩy. Hợp đồng bao gồm quyền lựa chọn đóng thêm ba tàu. Nhà Trắng cho biết tổng giá trị hợp đồng có thể lên tới 2 tỷ USD (khoảng 2.653,8 tỷ won).

Hanwha cũng đang tìm cách sở hữu thêm các nhà máy đóng tàu tại Mỹ. Tháng 8, tập đoàn đã đưa ra đề nghị mua lại không mang tính ràng buộc với giá hơn 1 tỷ USD (khoảng 1.326,9 tỷ won) đối với nhà máy Austal USA tại Mobile, bang Alabama. Các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn.

Nhà máy Philadelphia hiện có khả năng đóng tàu hỗ trợ cho Hải quân Mỹ và đặt mục tiêu hoàn tất toàn bộ chứng nhận cơ sở vật chất cần thiết để đóng tàu chiến vào năm 2028.

Ông Alex Wong, Giám đốc chiến lược toàn cầu (CSO) của Hanwha Group, phụ trách các hoạt động kinh doanh quốc phòng tại Mỹ và những thị trường khác, cho biết mục tiêu của tập đoàn là giành thêm các đơn đặt hàng từ Bộ Quốc phòng Mỹ.

Ông nói “Bước tiếp theo là đặt nhà máy đóng tàu thương mại và nhà máy đóng tàu Hải quân cạnh nhau”.

Trong năm nay, quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao cùng Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy và các quan chức cấp cao khác của chính quyền Trump, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã đến thăm nhà máy Philadelphia.

◇ Mở rộng diện tích nhà máy Philadelphia thêm 40%, ứng dụng thiết bị VR và robot cộng tác để nâng cao năng suất

Việc mở rộng hoạt động kinh doanh tại Mỹ của Hanwha cũng phải đối mặt với những hạn chế thực tế về chi phí sản xuất, nhân lực và mặt bằng.

Tại Philadelphia, Hanwha đã gặp khó khăn do chi phí cao, hạn chế trong tuyển dụng và thiếu không gian hoạt động. Tháng trước, tập đoàn đã đạt thỏa thuận với chính quyền địa phương về việc mở rộng diện tích nhà máy thêm 40%, tương đương khoảng 50 mẫu Anh (202.000 m²).

Hanwha dự kiến xây dựng trung tâm đào tạo mới và bổ sung thiết bị nhằm tăng năng lực sản xuất.

Trong vài tháng tới, các học viên sẽ có thể sử dụng thiết bị thực tế ảo (VR) được chuyển từ Hàn Quốc để thực hành các công đoạn phun làm sạch bề mặt và sơn. Theo WSJ, phương pháp này có thể giúp giảm chi phí và hạn chế mức độ tiếp xúc với khí độc hại.

Trong năm sau, hàng chục xe trượt hàn sẽ được đưa đến Philadelphia. Một số robot cộng tác (cobot) đang được sử dụng tại các nhà máy đóng tàu của Hanwha ở Hàn Quốc cũng dự kiến được lắp đặt tại đây vào năm tới.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng chỉ chuyển giao công nghệ sản xuất là chưa đủ để khôi phục năng lực cạnh tranh của toàn ngành đóng tàu Mỹ.

Giáo sư Woo Jong-hoon thuộc Đại học Quốc gia Seoul, người hợp tác với các tập đoàn đóng tàu lớn của Hàn Quốc, nhận định Mỹ sẽ khó trở thành một nguồn cung tàu thương mại có sức cạnh tranh do chi phí sản xuất cao và thiếu nhà cung cấp linh kiện, vật tư.

Đối với tàu chiến, nhiều quy định khác nhau cũng hạn chế thị trường, khiến tính khả thi về mặt kinh doanh đối với các doanh nghiệp tư nhân trở nên không rõ ràng.

Tiếp đó giáo sư Woo bổ sung thêm “Không có ngành công nghiệp nào trên thế giới từng hồi sinh nhờ chủ nghĩa bảo hộ”.

Thượng nghị sĩ McCormick cũng nhấn mạnh rằng Mỹ cần cải tạo các nhà máy đóng tàu hiện có, xây dựng cơ sở mới và mang lại cho doanh nghiệp sự bảo đảm về nhu cầu dài hạn.

Ông nói. “Nếu thực sự nghiêm túc trong việc tái thiết ngành đóng tàu, chúng ta phải đưa ra những cam kết dài hạn”, ông nói.

Theo Ha Man-joo 

Phóng viên thường trú tại Washington