0
Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro (giữa), ứng viên tổng thống thuộc đảng Tự do cánh hữu của Brazil, phát biểu tại cuộc họp báo ở Brasília ngày 25/10 (giờ địa phương), sau khi thất bại trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống. Sau khi chiến thắng tái đắc cử của Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva được xác nhận, ông Bolsonaro từ chối thừa nhận thất bại và tuyên bố sẽ yêu cầu hủy kết quả bầu cử. /Tân Hoa Xã, Yonhap

Ứng viên thất bại trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống Brazil, Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro, được cho là đã lên đường sang Mỹ mà không chấp hành lệnh nộp hộ chiếu của Tòa án Tối cao Liên bang Brazil, theo thông tin được công bố ngày 27/10 (giờ địa phương). Nhà chức trách Brazil đã hủy cả hai hộ chiếu của ông, nhưng chưa xác nhận được hồ sơ xuất cảnh chính thức. Điểm đến tại Mỹ và việc ông có xin tị nạn hay không vẫn chưa rõ. Hãng tin Reuters nhận định chuyến đi này có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc bầu cử tổng thống Brazil là “cuộc bầu cử bị gian lận”.

◇ Flávio Bolsonaro được cho là sang Mỹ, dù hai hộ chiếu đã bị hủy

Theo Bloomberg, nhật báo Folha de S.Paulo của Brazil dẫn lời những người thân cận cho biết ông Flávio Bolsonaro đang trên đường đến Mỹ và nhiều khả năng sẽ hạ cánh tại Dallas hoặc Miami. Tờ báo cũng đưa tin chính quyền Tổng thống Trump đã biết về kế hoạch này, song Nhà Trắng chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Reuters cũng dẫn lời hai nguồn tin xác nhận thông tin ông đang hướng tới Mỹ.

Thẩm phán Alexandre de Moraes thuộc Tòa án Tối cao Liên bang Brazil đã yêu cầu ông Bolsonaro nộp hộ chiếu và cấm xuất cảnh vì lo ngại ông có thể bỏ trốn. Sau khi thời hạn 24 giờ để nộp hộ chiếu kết thúc, nhà chức trách Brazil đã hủy cả hộ chiếu phổ thông và hộ chiếu ngoại giao được cấp cho ông với tư cách thượng nghị sĩ.

Cảnh sát Liên bang Brazil cho biết chưa tìm thấy hồ sơ xuất cảnh của ông qua các cửa khẩu chính thức. Giới chức Argentina cũng phủ nhận việc ông Bolsonaro nhập cảnh hoặc nộp đơn xin tị nạn tại nước này. Theo nhật báo The Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ, lực lượng biên phòng Argentina đã khám xét một máy bay riêng bị nghi có khả năng đưa ông từ sân bay quốc tế gần thác Iguazu sang Mỹ, nhưng không tìm thấy bằng chứng liên quan.

Bloomberg đưa tin, tính đến sáng 27/10, cả cảnh sát lẫn những người thân cận đều chưa xác định được tung tích của ông. Một số người cho biết họ đã cố liên lạc nhưng không nhận được phản hồi. Trên mạng xã hội, các bài đăng chế giễu ông lan truyền, gọi ông là “Flyvio” hoặc ví việc tìm kiếm ông như trò chơi “Where’s Waldo?” (tìm nhân vật Waldo).

◇ Đối mặt hai cuộc điều tra tài chính, sẽ mất quyền miễn trừ truy tố vào tháng 2/2027

Thượng nghị sĩ Bolsonaro đang bị điều tra liên bang trong ít nhất hai vụ việc liên quan đến nghi vấn phạm tội tài chính. Bloomberg đưa tin hai cuộc điều tra tập trung vào các cáo buộc rửa tiền.

Theo WSJ, hồi tháng 7, Tòa án Tối cao Liên bang Brazil bắt đầu điều tra nghi vấn ông tìm cách huy động tiền từ Daniel Vorcaro, nhân vật chủ chốt liên quan đến Banco Master trong vụ gian lận ngân hàng lớn nhất Brazil, để tài trợ cho một bộ phim về cha mình. Trong tháng này, nhà chức trách cũng mở cuộc điều tra rửa tiền liên quan đến mối quan hệ giữa ông và một luật sư trong ngành cá cược trực tuyến. Ông Bolsonaro phủ nhận mọi cáo buộc trong cả hai vụ việc.

Reuters cho biết ông sẽ mất quyền miễn trừ truy tố hình sự khi nhiệm kỳ thượng nghị sĩ kết thúc vào tháng 2/2027. Trước khi xuất hiện thông tin ông có thể ra nước ngoài, ngày 26/10, ông từng tuyên bố: “Tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc rời khỏi đất nước”, đồng thời cam kết nộp hộ chiếu và tự bảo vệ mình.

Một cố vấn của gia đình Bolsonaro tại Mỹ nói với WSJ rằng, xét đến khả năng bị bỏ tù, việc rời Brazil có thể không phải là lựa chọn vô lý. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng xác nhận ông thực sự ra nước ngoài nhằm né tránh các cuộc điều tra.

◇ Lặp lại kịch bản của cha: bác bỏ thất bại bầu cử rồi sang Mỹ, em trai đã có thẻ xanh

Ông Flávio Bolsonaro từng được dự đoán sẽ giành chiến thắng trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống ngày 25/10, nhưng cuối cùng lại thất bại bất ngờ trước Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva. Ông từng tuyên bố sẽ yêu cầu hủy kết quả bầu cử, viện dẫn quyết định của Tòa án Tối cao Liên bang về việc kéo dài thời gian bỏ phiếu, nhưng đã rút lại tuyên bố này vào ngày 26/10. Đảng Tự do (PL) của ông đã công nhận chiến thắng của Tổng thống Lula, song bản thân ông Bolsonaro chưa chính thức thừa nhận thất bại.

Cha ông, cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, cũng từng từ chối chấp nhận thất bại trong cuộc bầu cử năm 2022 và sang bang Florida, Mỹ ngay trước khi kết thúc nhiệm kỳ. Khoảng ba tháng sau, ông trở về Brazil. Do đưa ra những tuyên bố sai sự thật về hệ thống bỏ phiếu điện tử, ông bị cấm đảm nhiệm chức vụ công trong tám năm. Cuối năm ngoái, ông còn bị kết án 27 năm tù vì âm mưu đảo chính và hiện chấp hành án tại nhà. Trong chiến dịch tranh cử lần này, Flávio Bolsonaro coi việc trả tự do cho cha là một trong những cam kết trọng tâm.

Em trai ông, Eduardo Bolsonaro, chuyển đến Mỹ vào năm 2025 và vận động hành lang để chính quyền Tổng thống Trump can thiệp vào vụ truy tố cha mình. Theo WSJ, Eduardo đã bị kết án tại Brazil vì các hoạt động này; nếu trở về nước, ông sẽ phải chấp hành án tù bốn năm. Tuy nhiên, ông đã có được thẻ thường trú nhân Mỹ. Trước cuộc bầu cử, Eduardo từng tuyên bố ủng hộ việc anh trai rời Brazil nếu thất bại.

◇ Tòa án Tối cao Brazil điều tra nghi vấn tài trợ bầu cử liên quan tổ chức do Phó Tổng thống Mỹ Vance đồng sáng lập

Ngày 27/10, thẩm phán Flávio Dino thuộc Tòa án Tối cao Liên bang Brazil đã yêu cầu Cảnh sát Liên bang điều tra nghi vấn chiến dịch tranh cử tổng thống của ông Bolsonaro nhận tài trợ trái phép từ nước ngoài.

Nội dung điều tra bao gồm mối liên hệ giữa Rockbridge Network, tổ chức do Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đồng sáng lập, với hai doanh nhân Brazil, cũng như khả năng có hoạt động cung cấp tiền hoặc dịch vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, thẩm phán Dino nhấn mạnh quyết định điều tra không đồng nghĩa với việc ông kết luận đã xảy ra hành vi tài trợ bất hợp pháp.

Cuộc điều tra còn xem xét các quảng cáo chính trị liên quan đến nền tảng dự đoán thị trường Polymarket của Mỹ và Meta Platforms, cùng nghi vấn “thao túng thuật toán” trên mạng xã hội. Các nhà điều tra cũng sẽ làm rõ mối liên hệ có thể có giữa nguồn tiền chính trị và lợi ích kinh tế của nước ngoài đối với các khoáng sản chiến lược của Brazil, bao gồm đất hiếm.

Văn phòng Phó Tổng thống Vance chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận. Trong khi đó, Meta bác bỏ cáo buộc thiên vị một ứng viên cụ thể.

◇ Ông Trump nói bầu cử Brazil “bị gian lận”, lo ngại căng thẳng Mỹ – Brazil gia tăng

Ngày 26/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump không trực tiếp đề cập đến việc ông Bolsonaro có thể sang Mỹ, nhưng nhận xét rằng cuộc bầu cử tổng thống Brazil “có vẻ lại là một cuộc bầu cử bị gian lận”.

Trước đó, chính quyền Tổng thống Trump từng tuyên bố cựu Tổng thống Jair Bolsonaro bị hệ thống tư pháp Brazil đàn áp. Ngược lại, Tổng thống Lula nhiều lần cáo buộc Mỹ thông đồng nhằm giúp gia đình Bolsonaro trở lại nắm quyền.

Ngay trong nội bộ chính phủ Brazil cũng xuất hiện bất đồng về biện pháp của thẩm phán Alexandre de Moraes. Theo Bloomberg, một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Lula và một số thẩm phán Tòa án Tối cao cho rằng lệnh nộp hộ chiếu và cấm xuất cảnh đi ngược mục tiêu giảm phân cực chính trị, ổn định đất nước mà chính phủ đang theo đuổi.

Gia đình Bolsonaro nhiều lần cáo buộc thẩm phán Moraes và Tòa án Tối cao Liên bang đàn áp họ vì động cơ chính trị. Trong khi đó, Tòa án Tối cao khẳng định các biện pháp được đưa ra nhằm bảo vệ pháp luật và các thể chế dân chủ.

Bộ trưởng Quan hệ Thể chế Brazil José Guimarães cho biết trong cuộc phỏng vấn với CNN Brasil rằng ông chưa nhận được xác nhận chính thức về việc ông Bolsonaro rời khỏi đất nước. Tuy nhiên, ông chỉ trích: “Điều này cho thấy đối thủ của chúng tôi chưa sẵn sàng để điều hành đất nước”.

Hiện vẫn chưa xác định được chính xác hành trình rời Brazil, nơi ở tại Mỹ cũng như việc ông Flávio Bolsonaro có nộp đơn xin tị nạn hay không. Reuters nhận định chuyến đi được cho là hướng tới Mỹ của ông có thể khiến rạn nứt giữa Washington và Brasília ngày càng sâu sắc.

Theo Ha Man-joo

Phóng viên thường trú tại Washington