Chính phủ Nhật Bản được cho là đang xem xét phương án bày tỏ ý định tham gia “Golden Dome”, sáng kiến phòng thủ tên lửa thế hệ mới mà Mỹ đang thúc đẩy, tại cuộc hội đàm thượng đỉnh Mỹ–Nhật dự kiến diễn ra ở Washington trong tháng này. Hai nước cũng có kế hoạch tăng cường hợp tác về hệ thống đánh chặn tên lửa và mạng lưới giám sát vệ tinh nhằm đối phó với các mối đe dọa mới như vũ khí lướt siêu vượt âm (HGV).

Theo tờ Yomiuri Shimbun ngày 13, Thủ tướng Sanae Takaichi dự kiến sẽ gặp Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng trong tháng này. Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của bà kể từ khi nhậm chức Thủ tướng vào tháng 10 năm ngoái, và tại cuộc gặp này bà có thể trực tiếp bày tỏ ý định tham gia hệ thống phòng thủ tên lửa mới của Mỹ.

“Golden Dome” là sáng kiến phòng thủ tên lửa do chính quyền Trump thúc đẩy, với mục tiêu đưa vào vận hành vào tháng 1/2029. Điểm cốt lõi của hệ thống này là triển khai các thiết bị đánh chặn trong không gian để bảo vệ lãnh thổ Mỹ trước các cuộc tấn công tên lửa. Hệ thống được thiết kế nhằm đánh chặn các mục tiêu như phương tiện lướt siêu vượt âm có tốc độ trên Mach 5 (gấp 5 lần tốc độ âm thanh) và máy bay không người lái do Trung Quốc và Nga phát triển.

Nhật Bản dự định tham gia dự án này và tận dụng nó cho năng lực phòng thủ của mình. Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Lầu Năm Góc đã cùng phát triển tên lửa đánh chặn mới mang tên “Glide Phase Interceptor (GPI)”, có khả năng tiêu diệt tên lửa đối phương trong giai đoạn lướt, với mục tiêu hoàn thành vào thập niên 2030. Tại cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Takaichi và Tổng thống Trump, hai bên cũng được cho là sẽ tái khẳng định việc tiếp tục thúc đẩy dự án phát triển GPI.

Chính phủ Nhật Bản cũng đã bắt đầu xây dựng hệ thống “chòm vệ tinh” (satellite constellation) – mạng lưới nhiều vệ tinh cỡ nhỏ hoạt động phối hợp – nhằm tăng cường hạ tầng thông tin liên kết với hệ thống phòng thủ tên lửa. Mục tiêu là phóng nhiều vệ tinh nhỏ trước tháng 3/2028 và vận hành chúng trên quỹ đạo như một hệ thống thống nhất, qua đó nâng cao đáng kể khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu di động. Các vụ phóng vệ tinh dự kiến sẽ được thực hiện từng bước từ sau tháng 4 năm nay, đồng thời việc chia sẻ thông tin vệ tinh với Mỹ cũng được dự đoán sẽ được tăng cường.

Kế hoạch “Golden Dome” được đánh giá là hệ thống phòng không thế hệ mới, vượt trội hơn so với các hệ thống đánh chặn mặt đất hiện nay như THAAD hay Aegis Ashore. Đặc biệt, do vũ khí siêu vượt âm có quỹ đạo bay khó dự đoán nên rất khó bị đánh chặn bằng các hệ thống phòng thủ hiện tại. Vì vậy, hệ thống đánh chặn dựa trên không gian mà Mỹ và Nhật hợp tác phát triển có thể trở thành một trụ cột mới trong năng lực phòng thủ.

Một quan chức chính phủ Nhật Bản cho biết với Yomiuri Shimbun rằng: “Nếu hệ thống phòng thủ của Mỹ và mạng lưới thông tin vệ tinh được liên kết chặt chẽ, khả năng giám sát và cảnh báo của Nhật Bản sẽ được nâng cao đáng kể”. Chính phủ Nhật Bản kỳ vọng việc tham gia kế hoạch này sẽ tăng cường năng lực phòng thủ tên lửa của nước này, đồng thời nâng cao sức răn đe chiến lược của liên minh Mỹ–Nhật.

Ngoài ra, tại cuộc hội đàm thượng đỉnh sắp tới, hai bên cũng dự kiến rà soát toàn diện hợp tác an ninh Mỹ–Nhật, cũng như thảo luận các biện pháp ứng phó chung trước việc Trung Quốc mở rộng sức mạnh quân sự và Nga hiện đại hóa vũ khí.

Yomiuri Shimbun cho biết chính phủ Nhật Bản có kế hoạch liên kết sáng kiến “Golden Dome” với hệ thống chòm vệ tinh, qua đó chia sẻ công nghệ và hạ tầng của mình với hệ thống quân sự Mỹ, giúp tăng cường kết nối thông tin thời gian thực giữa hai nước.

Theo Choi Young-jae, Phóng viên thường trú tại Tokyo