0
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 81 được tổ chức tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Mỹ ngày 22/9 (giờ địa phương). /AP·YonhapTổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 81 được tổ chức tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Mỹ ngày 22/9 (giờ địa phương). /AP·Yonhap

Tổng thống Mỹ Donald Trump có ý định nới lỏng các biện pháp trừng phạt và giải phóng các khoản tiền của Iran đang bị phong tỏa, với điều kiện Iran thực hiện những biện pháp cụ thể liên quan đến chương trình hạt nhân, hãng truyền thông Mỹ Axios dẫn lời nhiều quan chức Mỹ đưa tin ngày 28/9 (giờ địa phương).

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã phản bác thông tin này trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, khẳng định: “Điều đó không đúng. Tôi không đề nghị bất cứ điều gì”. Bloomberg đưa tin các quan chức Iran tỏ ra bi quan về khả năng đạt được thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày 3/11.

◇ Axios: “Trump sẵn sàng nới lỏng trừng phạt nếu Iran nhượng bộ về hạt nhân”… Trump: “Dối trá”, hoàn toàn phủ nhận

Axios dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump sẵn sàng nới lỏng các biện pháp trừng phạt và giải phóng các khoản tiền của Iran đang bị phong tỏa, đổi lại Iran thực hiện những biện pháp cụ thể liên quan đến chương trình hạt nhân. Bloomberg cũng dẫn lời một quan chức Mỹ và đưa tin với nội dung tương tự.

Iran đang muốn tập trung đàm phán vào vấn đề eo biển Hormuz và việc Hải quân Mỹ phong tỏa khu vực này, trong khi chính quyền Trump yêu cầu Iran nhượng bộ về vấn đề hạt nhân. Axios đánh giá đề xuất lần này, được đưa ra sau khi Tổng thống Trump từ chối đề xuất gần đây của Iran, đã mang lại một tia hy vọng về khả năng tạo ra đột phá ngoại giao.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump chỉ trích: “Bài báo của Axios là dối trá. Bài báo giả mạo này phải được rút ngay lập tức”. Bloomberg dẫn lời Tổng thống Trump phát biểu tại phòng Bầu dục cùng ngày rằng: “Chúng ta sẽ chiến thắng. Theo quan điểm của tôi, vấn đề sẽ được giải quyết theo hướng này hay hướng khác và sẽ diễn ra khá nhanh”.

◇ Mỹ: “Không có thỏa thuận nếu vấn đề hạt nhân chưa được giải quyết”… Bất đồng về trình tự thực hiện, nghi ngờ cam kết của Iran

Một quan chức Mỹ nắm rõ tình hình đàm phán gián tiếp thông qua các nước trung gian nói với Axios rằng cuộc đàm phán đang diễn ra “tích cực và mang tính xây dựng”, đồng thời Iran đã “cho thấy sự linh hoạt về vấn đề hạt nhân”. Tuy nhiên, quan chức này nhấn mạnh: “Hai bên vẫn còn khoảng cách về thời điểm thực hiện và bên nào sẽ hành động trước” và “sẽ không có thỏa thuận nếu vấn đề hạt nhân không được giải quyết”.

Quan chức này nhấn mạnh: “Lưu lượng qua eo biển Hormuz tiếp tục tăng, trong khi việc phong tỏa và các biện pháp trừng phạt tiếp tục làm suy yếu vị thế của Iran” và “lập trường của Mỹ đang mạnh lên từng ngày”. Quan chức này cũng cho biết Nhà Trắng hoài nghi về những cam kết của Iran, đồng thời chỉ ra rằng Iran đã vi phạm bản ghi nhớ ghi nhận thỏa thuận (MOU) trước đó khi nổ súng vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz hồi tháng 7. Ông nói: “Mỹ cần có sự đảm bảo rằng lần này Iran thực sự nghiêm túc, chứ không chỉ tìm cách thoát khỏi tình thế khó khăn mà họ đang đối mặt”.

◇ Nước trung gian thảo luận đề xuất Qatar với Araghchi… Iran: “Đang chờ lập trường cuối cùng của Mỹ”

Theo Axios, các nước trung gian sẽ gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại New York để thảo luận về đề xuất của Qatar mà các bên đã trao đổi trong vài ngày qua. Axios cho biết nhóm trung gian Qatar dự kiến sẽ gặp các quan chức chính quyền Trump vào cuối ngày 28/9 hoặc ngày 29/9 để tìm kiếm đột phá.

Tổng thống Trump ngày 26/9 cho biết ông đã từ chối đề xuất của Iran. Tuy nhiên, Reuters đưa tin Ngoại trưởng Araghchi ngày 27/9 cho biết Iran vẫn chưa chính thức nhận được thông báo về việc Mỹ từ chối đề xuất và đang chờ lập trường cuối cùng của chính quyền Trump. Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh: “Các điều kiện của chúng tôi rất rõ ràng và bất kỳ động thái nào hướng tới việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz đều phụ thuộc vào việc những điều kiện này được đáp ứng”. Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA dẫn lời ông Araghchi nói: “Nếu Mỹ tuyên bố đang tìm kiếm một thỏa thuận hoặc giải pháp hòa bình, chúng tôi đã đưa ra giải pháp đó”.

◇ Mỹ-Iran đàm phán sửa đổi “kế hoạch 7 ngày”… Mở cửa Hormuz và vấn đề hạt nhân là trọng tâm

Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ và Iran cho biết hai nước ngày 28/9 đã nối lại nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài 7 tháng, thông qua các cuộc trao đổi riêng với các nước trung gian. Reuters dẫn lời một quan chức nắm rõ tình hình đàm phán cho biết các cuộc đàm phán tiếp theo dự kiến sẽ tập trung vào bản sửa đổi của “kế hoạch 7 ngày” mà Iran đưa ra bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York hồi tuần trước.

“Kế hoạch 7 ngày” bao gồm chấm dứt mọi hành động thù địch tại Iran và Lebanon, dỡ bỏ phong tỏa tài sản của Iran, chấm dứt các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Iran và dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran. Sau đó, Iran sẽ cho phép mở cửa trở lại eo biển Hormuz và hai bên sẽ nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân. Nội dung đàm phán cũng bao gồm ý định của Tổng thống Trump về việc thu giữ hoặc loại bỏ lượng uranium được làm giàu ở mức cao của Iran.

◇ Bloomberg: “Iran bi quan về thỏa thuận trước bầu cử giữa nhiệm kỳ”… Lo ngại xung đột mở rộng sau bầu cử

Bloomberg dẫn lời các nguồn tin nắm rõ tình hình cho biết các quan chức Iran đã bày tỏ quan điểm bi quan trong nội bộ về khả năng chấm dứt các hành động thù địch và đạt được thỏa thuận mở cửa trở lại eo biển Hormuz trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11. Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran gần như không đạt được tiến triển đáng kể trong cuộc đàm phán tại New York bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc hồi tuần trước. Iran cho rằng khả năng xung đột leo thang sau cuộc bầu cử ngày 3/11 là cao.

Bloomberg đưa tin MOU được ký kết vào giữa tháng 6 đã dẫn đến lệnh ngừng bắn và gia tăng lưu lượng qua eo biển Hormuz, nhưng sụp đổ chỉ khoảng hai tuần sau đó. Giới chính trị Mỹ chỉ trích rằng thỏa thuận đã nhượng bộ Iran quá nhiều về các khía cạnh kinh tế, trong đó có việc nới lỏng trừng phạt. Bloomberg cũng cho biết tờ Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ trước đó đưa tin các quan chức tham gia đàm phán đang gây sức ép để Iran nhượng bộ về chương trình hạt nhân. Giá dầu quốc tế tăng khi kỳ vọng về thỏa thuận liên quan đến eo biển Hormuz suy yếu, trong đó dầu Brent được giao dịch quanh mức 106,20 USD/thùng (khoảng 144.220 won), tăng 2%.

Theo Ha Man-joo

Phóng viên thường trú tại Washington