1

HD Hyundai đang đứng trước nguy cơ phải gánh khoản áp lực tài chính lên tới hơn 300 tỷ won từ HD Hyundai Robotics, công ty con được tách ra theo hình thức chia tách tài sản nhằm hướng tới mục tiêu niêm yết riêng. Nguyên nhân là do chính phủ hiện nay chủ trương về nguyên tắc cấm niêm yết chéo. Theo quan điểm này, việc công ty con được niêm yết riêng sau khi tách khỏi công ty mẹ đang niêm yết, trong khi công ty mẹ vẫn nắm giữ 100% cổ phần, có thể làm suy giảm giá trị cổ đông của công ty mẹ. HD Hyundai Robotics được thành lập vào tháng 5/2020 thông qua việc chia tách tài sản từ Hyundai Heavy Industries Holdings (nay là HD Hyundai), khi đó trở thành công ty con do công ty mẹ sở hữu 100% vốn.

Năm ngoái, HD Hyundai Robotics đã ký hợp đồng phát hành cổ phiếu ưu đãi hoàn lại có thể chuyển đổi (RCPS) trị giá 180 tỷ won với các nhà đầu tư tài chính (FI), kèm điều kiện phải tiến hành IPO trong vòng 3 năm. Theo thỏa thuận, nếu HD Hyundai Robotics không thể niêm yết trước năm 2028, công ty phải hoàn trả khoản vốn gốc 180 tỷ won cùng khoản phụ trội hoàn lại khi đáo hạn khoảng 120 tỷ won. RCPS này áp dụng lãi suất kép 4,75%/năm trong 3 năm đầu sau khi phát hành, sau đó lãi suất sẽ tăng dần theo từng giai đoạn. Nếu HD Hyundai Robotics IPO thành công, các nhà đầu tư tài chính có thể chuyển đổi cổ phần đang nắm giữ thành cổ phiếu phổ thông rồi bán ra sau khi công ty niêm yết để thu hồi vốn. Tuy nhiên, việc thuyết phục các cổ đông của công ty mẹ HD Hyundai được dự báo sẽ là trở ngại lớn nhất.

Do đó, thị trường nhận định khả năng IPO trên thực tế là không cao. Theo phân tích, HD Hyundai Robotics nhiều khả năng sẽ phải chi hàng trăm tỷ won tiền mặt để hoàn trả vốn gốc cùng khoản lợi nhuận cộng thêm cho nhà đầu tư. Vấn đề nằm ở khả năng tài chính của công ty. Tính đến cuối năm ngoái, lượng tiền và các tài sản tương đương tiền của HD Hyundai Robotics chỉ đạt khoảng 100 tỷ won. Hơn nữa, công ty đã liên tục ghi nhận khoản lỗ ròng kể từ năm 2023. Dù vẫn còn khoảng 2 năm trước khi quyền yêu cầu hoàn trả được thực hiện, nhưng nếu kết quả kinh doanh không được cải thiện, công ty sẽ khó có thể tự huy động đủ nguồn tiền để thanh toán.

Trường hợp gần đây của SK Ecoplant cũng có những điểm tương đồng. Năm 2022, SK Ecoplant huy động được 800 tỷ won từ các nhà đầu tư tài chính nhưng sau đó phải rút kế hoạch IPO, khiến công ty mẹ SK Corp. phải đứng ra xử lý. Do SK Ecoplant gặp khó khăn trong việc tự huy động vốn, công ty mẹ đã tiến hành chào mua công khai với quy mô hơn 1.000 tỷ won, không chỉ nhằm mua lại cổ phần do các nhà đầu tư tài chính nắm giữ mà còn để hoàn tất việc sở hữu toàn bộ công ty con. Đây cũng là lý do thị trường cho rằng HD Hyundai cuối cùng có thể phải gánh khoản nghĩa vụ hoàn trả phát sinh từ việc HD Hyundai Robotics không thể IPO.

Theo Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc ngày 9, vào tháng 10/2025, HD Hyundai Robotics đã ký hợp đồng phát hành RCPS trị giá 180 tỷ won với Công ty TNHH KDB KY Tae Kwon (KY PE). Hợp đồng bao gồm điều kiện HD Hyundai Robotics phải hoàn tất IPO trước tháng 10/2028. KY PE là công ty có mục đích đặc biệt (SPC), được thành lập bằng nguồn vốn góp chung của Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDB) và quỹ đầu tư tư nhân KY PE.

Nếu IPO không thành công, KY PE có quyền yêu cầu HD Hyundai Robotics mua lại toàn bộ số cổ phiếu RCPS trong vòng 6 tháng kể từ thời hạn niêm yết đã cam kết. Nếu thực hiện quyền bán lại (put option), HD Hyundai Robotics sẽ phải thanh toán bằng tiền mặt tổng cộng 304,5 tỷ won, bao gồm 180 tỷ won vốn gốc và 124,5 tỷ won tiền phụ trội hoàn lại. Đây là khoản tiền được tính dựa trên mức lợi nhuận kép 4,75-5,75%/năm, phản ánh toàn bộ lợi nhuận đã cam kết đến thời điểm đáo hạn năm 2035 trong trường hợp IPO thất bại. Số tiền phải hoàn trả cũng thay đổi tùy theo thời điểm thực hiện quyền bán lại. Nếu thực hiện sau 3 năm, khoản thanh toán sẽ là 205,7 tỷ won; sau 4 năm và 5 năm, lần lượt là 215,1 tỷ won và 225,5 tỷ won.

Ngược lại, nếu HD Hyundai Robotics tiến hành IPO, KY PE có thể chuyển đổi RCPS thành cổ phiếu phổ thông và thu lợi nhuận từ chênh lệch giá sau khi công ty niêm yết. Với mức giá mua ban đầu là 202.500 won/cổ phiếu, nếu giá trị thị trường của cổ phiếu cao hơn mức này, HD Hyundai Robotics sẽ không phải chịu áp lực hoàn trả bằng tiền mặt.

Yếu tố then chốt là khả năng thanh toán bằng tiền mặt của HD Hyundai Robotics. Tiền và các tài sản tương đương tiền của công ty đã giảm mạnh từ 241,5 tỷ won năm 2023 xuống còn 37,6 tỷ won vào cuối năm 2024, trước khi tăng lên 100,2 tỷ won vào cuối năm ngoái. Công ty cũng đã thua lỗ ròng 3 năm liên tiếp, lần lượt là 20,3 tỷ won năm 2023, 11,8 tỷ won năm 2024 và 22,9 tỷ won năm 2025. Trong bối cảnh cần tạo ra lợi nhuận để mở rộng đầu tư và tăng lượng tiền mặt, riêng chi phí tài chính mà công ty phải chi trả trong năm ngoái đã lên tới 14,5 tỷ won.

Lợi nhuận hoạt động của công ty cũng ghi nhận mức âm 21,8 tỷ won trong năm ngoái và tiếp tục lỗ 5 tỷ won trong quý I năm nay. Phải đến quý II và quý III, công ty mới vừa đủ chuyển sang có lãi, với lợi nhuận hoạt động lần lượt đạt 1 tỷ won và 1,3 tỷ won.

Mặc dù liên tục thua lỗ, giá trị doanh nghiệp của HD Hyundai Robotics, một công ty chưa niêm yết, đã tăng gần 4 lần. Tháng 6/2020, HD Hyundai Robotics tiến hành phát hành cổ phiếu mới theo hình thức phân bổ riêng lẻ cho KT, qua đó phát hành 888.889 cổ phiếu phổ thông. Giá phát hành khi đó là 56.250 won/cổ phiếu, giúp công ty huy động 50 tỷ won vốn phục vụ hoạt động kinh doanh từ KT.

Sau 5 năm, trong đợt phát hành cổ phiếu mới theo hình thức phân bổ riêng lẻ tiếp theo, giá phát hành đã tăng lên 202.500 won/cổ phiếu. HD Hyundai Robotics phát hành tổng cộng 888.889 cổ phiếu, qua đó huy động 180 tỷ won vốn hoạt động từ KY PE. Tỷ lệ giá phát hành cao hơn mệnh giá tăng từ khoảng 1.025% năm 2020 lên 3.950% năm 2025.

Nói cách khác, dù chưa tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh, công ty vẫn tiến hành phát hành cổ phiếu mới với mức định giá doanh nghiệp cao hơn 3 lần so với trước đó. Khi quyền yêu cầu hoàn trả của nhà đầu tư tài chính bắt đầu có hiệu lực trong thời gian tới, gánh nặng tài chính được dự báo sẽ càng gia tăng. Đây cũng là lý do thị trường cho rằng nếu HD Hyundai Robotics không thể tự tìm được nguồn tiền để hoàn trả, HD Hyundai – cổ đông lớn nhất – nhiều khả năng sẽ phải hỗ trợ công ty con.

Đối với các cổ đông HD Hyundai, HD Hyundai Robotics đã trở thành một điểm yếu kéo dài suốt nhiều năm kể từ khi được tách ra theo hình thức chia tách tài sản. Nếu thúc đẩy IPO, công ty sẽ phải đối mặt với quy định hạn chế niêm yết chéo của chính phủ, trong khi thị trường chứng khoán suy giảm và áp lực định giá doanh nghiệp cũng khiến môi trường IPO trở nên kém thuận lợi. Mặc dù ngành robot có triển vọng tăng trưởng, nhưng nếu tâm lý nhà đầu tư xấu đi, công ty có thể không đạt được mức định giá kỳ vọng và buộc phải trì hoãn kế hoạch niêm yết. Ngay cả khi từ bỏ IPO, khả năng sinh lời suy yếu cùng lượng tiền mặt hạn chế của HD Hyundai Robotics cũng khiến HD Hyundai khó tránh khỏi việc phải đứng ra hỗ trợ.

Ngay cả trong trường hợp tiếp tục thúc đẩy IPO, công ty cũng cần tìm ra phương án phân chia lợi ích đáng kể cho các cổ đông phổ thông của HD Hyundai – công ty mẹ. Trên thực tế, gần đây, Ducksan Nepcoors, doanh nghiệp đầu tiên được áp dụng ngoại lệ đối với quy định hạn chế niêm yết chéo, đã tiến hành IPO với điều kiện một phần lượng cổ phiếu chào bán được phân phối dưới hình thức cổ tức bằng cổ phiếu cho các cổ đông phổ thông của công ty mẹ, ngoại trừ cổ đông lớn nhất. Điều kiện này được đưa ra sau khi hội đồng quản trị công ty mẹ đánh giá tác động đối với cổ đông và xem xét liệu lợi ích của các cổ đông phổ thông có được bảo đảm hay không.

Trong trường hợp HD Hyundai, việc phân bổ cổ phần cho các cổ đông, ngoại trừ Chủ tịch Chung Mong-joon – cổ đông lớn nhất của tập đoàn – cũng có thể làm suy yếu quyền kiểm soát của chủ sở hữu. Đây được xem là một trong những mối lo ngại nếu công ty tiến hành niêm yết.

Đại diện HD Hyundai cho biết: “Việc niêm yết HD Hyundai Robotics vẫn chưa được quyết định. Trên thực tế, hiện nay rất khó để triển khai kế hoạch này. Trong quá trình huy động vốn cho HD Hyundai Robotics trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đặt giá trị cổ đông của HD Hyundai lên hàng đầu”.

Theo Yoon Seo-young