0
Hình ảnh đường phố trong nội thành Hà Nội Việt Nam./ Jeong Rina-phóng viên thường trú tại Việt Nam

Cảnh quan của thủ đô Hà Nội, từng được mệnh danh là “thiên đường của xe máy”, dự kiến sẽ thay đổi toàn diện từ năm 2026. Để giải quyết ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng, chính quyền Hà Nội đã xác định lộ trình cấm vận hành xe máy động cơ đốt trong trong nội đô, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ.

 

Theo VN Express và các phương tiện truyền thông địa phương ngày 27, Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết “Quyết định khu vực phát thải thấp theo Luật Thủ đô 2024” với 100% phiếu thuận. Theo đó, từ ngày 1/7 năm sau, xe máy sử dụng xăng và các xe tải từ 3,5 tấn trở lên sẽ bị hạn chế lưu thông trong các khu vực được chỉ định.

 

Trọng tâm của nghị quyết là hạn chế vận hành theo từng giai đoạn. Hà Nội chọn phương án “hạn chế theo khung giờ và khu vực” thay vì “cấm hoàn toàn” nhằm giảm thiểu sự xáo trộn cho người dân và có thời gian xây dựng hạ tầng.

 

Giai đoạn 1 sẽ được thí điểm từ ngày 1/7 năm sau tại 5 quận trung tâm nội đô, gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, trên một số phường thuộc vành đai 1. Tại đây, xe máy xăng sẽ bị cấm lưu thông vào các khung giờ nhất định.

 

Từ ngày 1/1/2028, giai đoạn 2 sẽ mở rộng sang toàn bộ vành đai 1 và một phần khu vực đông dân thuộc vành đai 2 như Đống Đa, Thanh Xuân. Giai đoạn 3 dự kiến từ ngày 1/1/2030, khu vực phát thải thấp sẽ được mở rộng toàn bộ bên trong vành đai 3.

 

Trong các khu vực chỉ định, các ô tô cũ đạt chuẩn khí thải dưới mức 4 cũng sẽ bị hạn chế lưu thông, đồng thời các xe máy dùng cho giao hàng và vận tải theo ứng dụng như Grab cũng sẽ không được phép hoạt động nếu sử dụng xăng.

 

Các quy định đối với phương tiện vận tải thương mại còn nghiêm ngặt hơn. Từ ngày 1/7/2026, tất cả taxi mới đăng ký hoặc thay thế chỉ được phép sử dụng xe điện hoặc xe năng lượng thân thiện môi trường. Xe máy thương mại phải chuyển đổi 100% sang xe thân thiện môi trường trước năm 2030.

 

Ngoài ra, xe tải xăng và dầu diesel trên 3,5 tấn hoàn toàn bị cấm vào khu vực phát thải thấp. Từ năm 2035, chính quyền có quyền hạn chế vận hành xe động cơ đốt trong trên tất cả các tuyến đường nếu cần.

 

Chính sách này đã vấp phải phản ứng từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), chiếm hơn 80% thị trường xe máy, khi lo ngại “biện pháp cấm này có thể gây gián đoạn sản xuất và nguy cơ phá sản cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng”. Các hãng xe Nhật Bản như Honda và Yamaha được cho là sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề, đồng thời có ý kiến chỉ trích cho rằng đây là chính sách nhằm ưu tiên hãng xe điện Việt Nam VinFast.

 

Tuy nhiên, chính quyền vẫn quyết định thực hiện biện pháp mạnh mẽ vì ô nhiễm không khí đã đạt mức báo động. Báo cáo môi trường 2016–2020 cho thấy nồng độ bụi mịn PM2,5 tại Hà Nội gần gấp đôi tiêu chuẩn quốc gia. Chính quyền xác định 58–74% nguồn ô nhiễm từ phương tiện giao thông, trong đó 6,9 triệu xe máy là thủ phạm chính. Hiện tại, Hà Nội có 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy đăng ký, cộng thêm 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh lân cận di chuyển vào mỗi ngày.

 

 

Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội nhấn mạnh: “Ban đầu đã cân nhắc cấm hoàn toàn, nhưng do hạ tầng chưa đủ và ảnh hưởng đến sinh kế người dân, nên điều chỉnh bằng hạn chế theo khung giờ. Việc chỉ định khu vực phát thải thấp là lựa chọn bắt buộc để cải thiện chất lượng không khí tại Hà Nội”.

 

Jeong Rina