0
Tổng thống Mỹ Donald Trump giơ nắm tay sau bài phát biểu về kinh tế tại nhà thi đấu của Trường Cao đẳng Cộng đồng Rockland ở Suffern, bang New York ngày 22 (giờ địa phương), trước khi rời khỏi địa điểm sự kiện. /AFP·Yonhap News

Ngày 28 theo giờ địa phương, Reuters và trang tin Axios của Mỹ đưa tin Mỹ và Iran được cho là đã đạt đồng thuận tạm thời về một bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh (MOU), với nội dung chính gồm gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và khôi phục hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, thỏa thuận này vẫn cần sự phê chuẩn cuối cùng của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran dẫn nguồn tin từ nhóm đàm phán bác bỏ thông tin trên, cho rằng văn bản vẫn chưa được hoàn tất cuối cùng.

Thỏa thuận tạm thời lần này nhằm kéo dài thêm 60 ngày lệnh ngừng bắn vốn mong manh được duy trì từ đầu tháng 4 sau khi chiến tranh bùng phát ngày 28/2.

Báo Guardian của Anh cho biết Tổng thống Trump đã chuyển bản dự thảo MOU cho các đồng minh như Israel xem xét, đồng thời nhận định nội dung dự thảo không khác nhiều so với các thông tin đã được bàn tán tại Trung Đông trong những ngày gần đây.

Theo dự thảo, trong vòng 30 ngày, hoạt động lưu thông tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục về mức trước chiến tranh mà không áp dụng phí lưu thông. Đồng thời, hai bên sẽ gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày để bắt đầu các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran.

Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa đối với Iran và cho phép Tehran tiếp cận tối đa 12 tỷ USD (khoảng 18 nghìn tỷ won) tài sản bị đóng băng. Guardian cho biết như vậy. Reuters cũng đưa tin thỏa thuận bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran và nới lỏng một phần lệnh trừng phạt liên quan đến xuất khẩu dầu mỏ Iran.

Guardian cho biết lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng vũ trang Hezbollah thân Iran tại Lebanon cũng được đưa vào dự thảo. Trong bối cảnh đàm phán chấm dứt chiến tranh giữa Mỹ và Iran có tiến triển nhanh chóng, Israel đã tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào Lebanon. Reuters đưa tin Israel đã tấn công cơ sở hạ tầng Hezbollah tại thành phố Tyre ở miền nam Lebanon và không kích cả thủ đô Beirut.

Axios cho biết hầu hết điều khoản của thỏa thuận đã được hoàn thiện từ ngày 26 và giới lãnh đạo Iran cũng đã phê duyệt, nhưng Tổng thống Trump yêu cầu các bên trung gian “cho thêm vài ngày để suy nghĩ”, nên việc phê chuẩn cuối cùng vẫn bị trì hoãn.

Guardian dự đoán các cuộc đàm phán hạt nhân tiếp theo sẽ tập trung vào cách xử lý uranium làm giàu cấp cao, việc ngừng làm giàu thêm, sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân của Iran.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance phát biểu với báo giới rằng Mỹ và Iran hiện đang trao đổi qua lại về “một vài điểm ngôn từ” liên quan đến năng lực hạt nhân, đồng thời cho rằng Iran dường như đang đàm phán với thiện chí.

Ông Vance nhấn mạnh: “Tôi không thể chắc chắn, nhưng hiện tại tôi khá lạc quan”, đồng thời nói thêm: “Chúng ta chưa hoàn toàn đạt được thỏa thuận, nhưng đã rất gần và sẽ tiếp tục nỗ lực.”

Trong buổi họp báo tại Nhà Trắng cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent không xác nhận trực tiếp việc đạt được thỏa thuận tạm thời, nhưng tái khẳng định lập trường rằng: “Mọi thứ phụ thuộc vào điều Tổng thống muốn làm” và “Tổng thống Trump sẽ không ký một thỏa thuận bất lợi cho nước Mỹ và người dân Mỹ.”

Trước đó, trong cuộc họp nội các hôm 27, Tổng thống Trump từng tuyên bố: “Tôi không làm việc này để đạt một thỏa thuận tồi.”

Bộ trưởng Bessent nêu ra các “lằn ranh đỏ” của Mỹ gồm: Iran phải chuyển giao uranium làm giàu cấp cao, không theo đuổi vũ khí hạt nhân và đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ không thảo luận việc dỡ bỏ trừng phạt Iran cho đến khi Tehran chấp nhận các nguyên tắc này. Ông cũng cho biết Đại sứ Oman tại Mỹ đã xác nhận trong cuộc điện đàm sáng cùng ngày rằng không có kế hoạch áp phí lưu thông qua eo biển Hormuz.

Tasnim dẫn lời nguồn tin từ nhóm đàm phán cho biết: “Một số truyền thông phương Tây cho rằng văn bản MOU đã được hoàn tất và chỉ còn chờ công bố chính thức là không đúng sự thật. Thỏa thuận vẫn chưa được chốt cuối cùng”.

Nguồn tin này nói thêm: “Iran chưa từng thông báo với phía Pakistan rằng văn bản đã được hoàn thiện cuối cùng,” đồng thời khẳng định nếu văn bản thực sự được hoàn tất, Tehran sẽ công bố chính thức.

Nghị sĩ Fada-Hossein Maleki thuộc Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran cũng cho biết các cuộc đàm phán Mỹ–Iran đã đạt “tiến triển đáng kể”, nhưng Mỹ vẫn chưa đưa ra quyết định đối với nhiều điều kiện mà Iran đưa ra. Hãng thông tấn bán chính thức ISNA của Iran đưa tin như vậy.

Reuters cho biết Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar sẽ thăm Washington D.C. ngày 29 để hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết hai bên sẽ trao đổi quan điểm về tình hình quốc tế trong cuộc gặp lần này.

Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington