Hyundai Motor và công đoàn đã chính thức bắt đầu thảo luận về việc áp dụng "chế độ lương tháng cố định hoàn toàn". Điều này làm gia tăng khả năng hệ thống tiền lương tại các nhà máy sản xuất sẽ có sự thay đổi lớn sau nhiều thập kỷ. Trọng tâm của cuộc thảo luận là cách cải tổ cơ chế tiền lương hiện nay, vốn phụ thuộc vào số giờ làm việc như tăng ca hay làm thêm cuối tuần.

Đối với người lao động, ngay cả khi thời gian làm việc giảm do quá trình tự động hóa, thu nhập vẫn có thể được đảm bảo ổn định. Về phía doanh nghiệp, việc này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để đẩy nhanh quá trình xây dựng hệ thống sản xuất dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và robot. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại rằng doanh nghiệp sẽ phải gánh chi phí cố định lớn hơn khi vẫn phải trả một mức lương nhất định ngay cả khi sản lượng giảm.

Theo ngành ô tô ngày 14, trong cuộc đàm phán tiền lương năm 2026 diễn ra vào ngày 8, Hyundai Motor và công đoàn đã thống nhất cùng nghiên cứu "phương án cải thiện hệ thống tiền lương tiên tiến, hướng tới tương lai", bao gồm cả đề xuất áp dụng chế độ lương tháng cố định hoàn toàn do công đoàn đưa ra. Hai bên sẽ thảo luận về định hướng cải cách và phương thức áp dụng thông qua Tổ công tác chung giữa công ty và công đoàn (TF) đã được thành lập trước đó.

"Chế độ lương tháng cố định hoàn toàn" là cơ chế trả mức lương cố định hàng tháng, không phụ thuộc vào sự thay đổi của số giờ làm việc. Trước đây, vào năm 2012, Hyundai Motor đã chuyển từ chế độ trả lương theo giờ sang trả lương theo tháng. Tuy nhiên, cuộc thảo luận lần này tập trung vào việc tiếp tục cải thiện hệ thống tiền lương, trong đó giảm sự phụ thuộc giữa tiền lương và các yếu tố như tăng ca hay làm thêm.

Trong ngành, nhiều ý kiến cho rằng Hyundai Motor Group bắt đầu cuộc thảo luận này nhằm xem xét liệu hệ thống tiền lương hiện tại còn phù hợp với môi trường sản xuất mới hay không, khi tập đoàn đang mở rộng các nhà máy thông minh dựa trên AI và hệ thống sản xuất tự động hóa.

Đối với người lao động, lợi ích lớn nhất là sự ổn định thu nhập. Ngay cả khi số giờ tăng ca hoặc làm thêm giảm, họ vẫn được đảm bảo một mức lương nhất định, qua đó giảm bớt lo ngại về việc thu nhập bị giảm do quá trình tự động hóa.

Thực tế, theo báo cáo "Phương án cải cách chế độ trả lương tại các doanh nghiệp làm việc theo ca: Tập trung vào việc chuyển từ trả lương theo giờ sang trả lương theo tháng" do Viện Nghiên cứu Trung ương thuộc Liên đoàn Lao động Hàn Quốc công bố năm 2022, chế độ trả lương theo tháng có thể trở thành giải pháp giúp ổn định thu nhập trong quá trình cải tổ chế độ làm việc theo ca đối với ngành ô tô và cơ khí - kim loại.

Báo cáo cũng dẫn kết quả khảo sát đối với đoàn viên công đoàn Hyundai Motor cho thấy, 56,9% số người được hỏi cho biết họ sẵn sàng chấp nhận việc chuyển sang chế độ làm việc 2 ca liên tục ban ngày, dù cường độ lao động tăng lên, nếu được đảm bảo mức lương cố định hàng tháng.

Về phía doanh nghiệp, chế độ này cũng được kỳ vọng sẽ giúp giảm xung đột lao động trong quá trình mở rộng tự động hóa và tạo điều kiện vận hành hệ thống sản xuất linh hoạt hơn. Nhiều ý kiến cho rằng nếu tiền lương vẫn được đảm bảo ngay cả khi robot thay thế phần lớn công việc tăng ca và làm thêm, sự phản đối của người lao động đối với quá trình tự động hóa cũng sẽ giảm bớt.

Hiện Hyundai Motor Group chưa chính thức công bố kế hoạch đưa robot hình người Atlas vào các nhà máy trong nước. Tuy nhiên, theo thông tin từ ngành, tập đoàn dự kiến sẽ triển khai robot này tại các cơ sở sản xuất ở Mỹ từ năm 2028. Giới chuyên môn nhận định nếu tự động hóa được đẩy mạnh tại các nhà máy ở Hàn Quốc, các cuộc thảo luận về cải cách hệ thống tiền lương cũng sẽ diễn ra nhanh hơn.

Tuy nhiên, gánh nặng chi phí đối với doanh nghiệp sẽ không nhỏ. Ngay cả khi sản lượng hoặc tỷ lệ vận hành nhà máy giảm, doanh nghiệp vẫn phải trả một mức lương cố định, khiến tỷ trọng chi phí nhân công cố định tăng lên. Nếu năng suất không được cải thiện tương ứng, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.

Giáo sư Lee Ho-geun của Khoa Ô tô Tương lai, Đại học Daedeok nhận định: "Nếu áp dụng chế độ lương tháng cố định hoàn toàn, doanh nghiệp sẽ phải chi trả lương cố định bất kể số giờ làm việc, nên gánh nặng quản lý và vận hành sẽ tăng lên".

Một số ý kiến cũng cho rằng nếu quá trình tự động hóa làm gia tăng tâm lý bất ổn về việc làm, xung đột giữa doanh nghiệp và người lao động có thể còn nghiêm trọng hơn. Nghiên cứu "Kỹ năng và chế độ tiền lương" đăng trên hệ thống KCI của Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Hàn Quốc chỉ ra rằng khi tâm lý lo ngại mất việc gia tăng tại nơi làm việc, mâu thuẫn lao động sẽ kéo dài và cuối cùng có thể làm giảm năng suất.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định khi xu hướng đổi mới sản xuất dựa trên AI và robot ngày càng lan rộng, các cuộc thảo luận về hệ thống tiền lương theo hướng tăng tỷ trọng lương cố định sẽ không chỉ dừng lại ở Hyundai Motor mà có thể mở rộng sang toàn bộ ngành sản xuất của Hàn Quốc. Theo đó, yếu tố quyết định thành công không chỉ là việc áp dụng chế độ mới, mà còn là cách thiết kế mức lương, tiền thưởng theo thành tích và cơ chế gắn với năng suất.

Ông Lee Hang-gu, nghiên cứu viên của Viện Nghiên cứu Ô tô Hàn Quốc, cho biết: "Nếu Hyundai Motor áp dụng chế độ lương tháng cố định hoàn toàn, các công đoàn tại các doanh nghiệp cung ứng linh kiện cũng nhiều khả năng sẽ đưa ra yêu cầu tương tự. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng vốn không đủ nguồn lực để đầu tư tự động hóa, đây có thể trở thành gánh nặng rất lớn và làm khoảng cách giữa các tập đoàn lớn với doanh nghiệp đối tác ngày càng nới rộng".

Theo Kim Jung-kyu, Kim Ah-yeon