Giữa giai đoạn thị trường chứng khoán Hàn Quốc biến động dữ dội, các nhà đầu tư cá nhân tham gia "đầu tư bằng tiền vay" (vay để đầu tư cổ phiếu) đã bị bán giải chấp hơn 810 tỷ won chỉ trong tháng 7. Ngay cả khi thị trường bật tăng mạnh sau cú lao dốc, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ vì hoảng sợ đã bán ra hơn 10 nghìn tỷ won cổ phiếu. Sau đó, họ tiếp tục mua hơn 500 tỷ won các quỹ ETF nghịch đảo (Inverse ETF) – loại quỹ đặt cược vào đà giảm của chỉ số – khiến mức thua lỗ càng nặng hơn. Từ đầu năm đến nay, tổng giá trị tài sản bị bán giải chấp đã vượt 4 nghìn tỷ won. Cùng với đó, số vụ mất khả năng thanh toán nợ của cá nhân trong nửa đầu năm cũng tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, làm dấy lên lo ngại rằng sự bất ổn trên thị trường chứng khoán đang lan sang gánh nặng nợ trong nền kinh tế thực.

Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc ngày 2, tổng giá trị bán giải chấp phát sinh do nhà đầu tư không hoàn tất nghĩa vụ thanh toán các khoản mua chứng khoán ký quỹ trong tháng 7 đạt khoảng 812,8 tỷ won.

Đáng chú ý, riêng ngày 30/7, giá trị bán giải chấp lên tới 103,7 tỷ won, cao gấp hơn 4 lần mức trung bình mỗi ngày trong năm nay (khoảng 25,7 tỷ won).

Bán giải chấp là cơ chế trong đó công ty chứng khoán buộc phải bán cổ phiếu của nhà đầu tư để thu hồi vốn nếu nhà đầu tư mua cổ phiếu bằng tín dụng hoặc tiền ứng trước nhưng không nộp đủ tiền đúng thời hạn thanh toán. Khi giá cổ phiếu giảm mạnh, giá trị tài sản thế chấp cũng lao dốc nhanh chóng, khiến lượng cổ phiếu bị bán giải chấp tăng đột biến trong thời gian ngắn.

Hoạt động bán giải chấp tăng mạnh từ cuối tháng 7, khi thị trường bước vào đợt giảm sâu. Trong hai ngày 23–24/7, quy mô bán giải chấp mỗi ngày chỉ quanh 7,3 tỷ won, nhưng đến ngày 27/7 đã tăng lên hơn 20 tỷ won. Đến ngày 30/7, khi đà giảm của thị trường trở nên nghiêm trọng hơn, con số này lập tức vượt 100 tỷ won.

Mức này cũng cao gấp hơn 7,5 lần so với ngày 28/7, thời điểm KOSPI lao dốc 10,84%, khi giá trị bán giải chấp chỉ ở mức 13,9 tỷ won.

Trong bối cảnh tâm lý hoảng loạn bao trùm thị trường, ngay cả khi chứng khoán bật tăng mạnh vào ngày hôm sau, nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn không vượt qua được nỗi lo thị trường sẽ tiếp tục giảm và quyết định cắt lỗ.

Trong phiên 31/7, khi KOSPI tăng hơn 17%, nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng 8.770,9 tỷ won, mức cao nhất trong lịch sử. Ngược lại, nhà đầu tư cá nhân bán ròng tới 10.388,4 tỷ won, cũng là mức kỷ lục từ trước đến nay.

Sau chuỗi phiên giảm sâu, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ đã vội vàng bán cắt lỗ và vì thế bỏ lỡ cơ hội phục hồi những khoản lỗ trước đó.

Việc các nhà đầu tư cá nhân đặt cược vào đà giảm của thị trường thông qua ETF nghịch đảo (Inverse ETF) cũng khiến họ chịu thêm tổn thất. Ngay trong ngày 31/7, khi KOSPI tăng mạnh, nhà đầu tư cá nhân đã mua ròng hơn 500 tỷ won các quỹ ETF nghịch đảo chỉ trong một ngày. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, thị trường tiếp tục duy trì đà hồi phục, khiến họ tiếp tục ghi nhận khoản lỗ đánh giá (lỗ chưa thực hiện) quy mô lớn.

Trong khi đó, khi tổng giá trị tài sản bị bán giải chấp từ đầu năm đã vượt 4 nghìn tỷ won, ngày càng xuất hiện nhiều lo ngại rằng thiệt hại trên thị trường chứng khoán đang làm gia tăng gánh nặng nợ trong nền kinh tế thực. Theo Báo cáo thống kê hàng tháng của Tòa án, trong 6 tháng đầu năm, các tòa án trên toàn quốc đã tiếp nhận 81.723 đơn xin phục hồi nợ cá nhân, tăng 13,2% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Han Hye-seong