Nhờ xuất khẩu bán dẫn bùng nổ, thặng dư tài khoản vãng lai hằng tháng của Hàn Quốc lần đầu tiên vượt mốc 60 tỷ USD. Xuất khẩu hàng hóa duy trì trên 100 tỷ USD trong 4 tháng liên tiếp, đưa cả thặng dư tài khoản vãng lai và thặng dư thương mại hàng hóa lên mức cao kỷ lục mới. Trái lại, nhà đầu tư nước ngoài gia tăng bán ròng cổ phiếu Hàn Quốc, tập trung vào các mã bán dẫn vốn hóa lớn, khiến diễn biến xuất khẩu và thị trường chứng khoán đi theo hai chiều trái ngược.

Theo báo cáo sơ bộ về “Cán cân tài khoản vãng lai tháng 9” do Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) công bố ngày 5/11, thặng dư tài khoản vãng lai trong tháng 9 đạt 61,46 tỷ USD. Con số này tăng so với mức 46,11 tỷ USD của tháng trước, đồng thời vượt hơn 10 tỷ USD so với kỷ lục cũ 49,73 tỷ USD được thiết lập vào tháng 6 năm nay. Tính chung 9 tháng đầu năm, thặng dư lũy kế đạt 340,66 tỷ USD, cao hơn 4 lần so với mức 83,89 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Động lực chính giúp thặng dư tài khoản vãng lai mở rộng là cán cân hàng hóa. Trong tháng 9, thặng dư thương mại hàng hóa đạt 62,75 tỷ USD, vượt kỷ lục trước đó là 47,89 tỷ USD vào tháng 6 năm nay. Xuất khẩu đạt 130,72 tỷ USD, tăng 92,4% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi nhập khẩu đạt 67,97 tỷ USD, tăng 29,4%. Dù nhập khẩu cũng tăng, xuất khẩu tăng với tốc độ nhanh hơn, qua đó giúp thặng dư mở rộng.

Xét theo mặt hàng, xuất khẩu công nghệ thông tin (IT) tính theo tiêu chuẩn thông quan tăng vọt 195,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu chất bán dẫn tăng 260,3%, còn ổ cứng thể rắn (SSD), thuộc nhóm thiết bị ngoại vi máy tính, tăng 392,3%, trở thành những động lực chính thúc đẩy xuất khẩu. Các mặt hàng ngoài lĩnh vực IT cũng tăng 13,4%. Xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ và thép lần lượt tăng 73,3% và 6,7%, trong khi ô tô chở khách giảm 5,6%, cho thấy sự phân hóa giữa các nhóm hàng.

Nhập khẩu tăng chủ yếu ở nhóm nguyên liệu thô và tư liệu sản xuất. Theo tiêu chuẩn thông quan, nhập khẩu nguyên liệu thô tăng 21,3%, chủ yếu nhờ dầu thô và khí đốt. Nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng 42,3% do nhu cầu đối với chất bán dẫn và thiết bị sản xuất bán dẫn mở rộng. Trong khi đó, nhập khẩu hàng tiêu dùng tăng 2%.

Ngược lại, thâm hụt cán cân dịch vụ gia tăng. Trong tháng 9, cán cân dịch vụ thâm hụt 3,35 tỷ USD, gần gấp đôi mức 1,68 tỷ USD của tháng trước. Nguyên nhân là thặng dư vận tải giảm do chi phí thuê tàu tăng, đồng thời hiệu ứng mùa vụ từ nguồn thu phí sử dụng quyền sở hữu trí tuệ tăng mạnh trong tháng trước không còn. Cán cân du lịch thâm hụt 770 triệu USD, tương đương mức của tháng trước.

Cán cân thu nhập sơ cấp ghi nhận thặng dư 2,65 tỷ USD, tăng so với mức 1,92 tỷ USD của tháng trước. Khi tác động từ việc tập trung chi trả cổ tức định kỳ cho nhà đầu tư nước ngoài trong tháng 8 không còn, thặng dư thu nhập cổ tức đã tăng từ 1,18 tỷ USD lên 2,24 tỷ USD. Trong khi đó, cán cân thu nhập thứ cấp thâm hụt 590 triệu USD.

Ở tài khoản tài chính, tài sản ròng tăng 54,34 tỷ USD, ghi nhận mức tăng lớn nhất từ trước đến nay. Đầu tư chứng khoán ở nước ngoài của nhà đầu tư trong nước tăng 16,63 tỷ USD, mức tăng lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau tháng 10 năm ngoái. Đầu tư vào các chứng khoán nợ như trái phiếu cũng tăng 6,72 tỷ USD. Theo BOK, nguyên nhân là xu hướng ưu tiên tài sản an toàn đã làm tăng sức hấp dẫn của trái phiếu nước ngoài đối với nhà đầu tư.

Trong khi đó, hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài tăng mạnh. Tháng 9, đầu tư chứng khoán của khối ngoại tại Hàn Quốc giảm 13,81 tỷ USD. Đáng chú ý, đầu tư vào cổ phiếu trong nước giảm 13,74 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức giảm 470 triệu USD của tháng trước. Nguyên nhân là hoạt động bán ra gia tăng, tập trung vào các cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn. Tính từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay, tổng giá trị đầu tư cổ phiếu Hàn Quốc bị nhà đầu tư nước ngoài rút ròng đã lên tới 114,5 tỷ USD. Như vậy, dù chất bán dẫn là động lực thúc đẩy xuất khẩu, nhóm cổ phiếu này lại trở thành mục tiêu bán ra chủ yếu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán.

Theo Han Sang-wook