Iran phóng tên lửa vào Israel, ông Trump thúc ép quay lại bàn đàm phán hòa bình

08/06/2026 09:39Dịch sang：trangamy319@gmail.com
facebook twitter link Font big Font small print
Tổng thống Mỹ Donald Trump điện đàm khi rời Nhà Trắng để tới sân golf Trump National ở Sterling, bang Virginia ngày 31/5 (giờ địa phương). / Reuters-Yonhap

Iran phóng khoảng 10 tên lửa đạn đạo vào miền bắc Israel lần đầu tiên kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hôm 7/6 (giờ địa phương), khiến các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran đứng trước phép thử mới.

Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi Iran “dừng lại và quay lại bàn đàm phán để đạt thỏa thuận” sau vụ phóng tên lửa, đồng thời cho biết các cuộc thương lượng đang có tín hiệu tiến triển trong các ngày 8, 9 và 10/6.

Iran đã phóng khoảng 10 tên lửa đạn đạo nhằm vào miền bắc Israel, buộc quân đội Israel ra lệnh đóng cửa toàn bộ trường học tại khu vực này.

Đây được xem là đòn đáp trả sau khi Israel tấn công các căn cứ trọng yếu của lực lượng Hezbollah thân Iran ở khu vực ngoại ô phía nam thủ đô Beirut của Lebanon, đồng thời là vụ tấn công đầu tiên nhằm vào lãnh thổ Israel kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực ngày 8/4. Tổng thống Trump nhận định vụ tấn công này “hoàn toàn không giúp ích cho đàm phán”.

Trong cuộc điện đàm với Axios, ông Trump cũng nói: “Không có ai bị thương trong cuộc tấn công của Iran. Tôi hy vọng Israel sẽ không trả đũa”. Ông nhắc đến Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bằng biệt danh “Bibi” và cho rằng nếu Israel tiếp tục trả đũa, xung đột sẽ kéo dài như suốt “47 năm hay thậm chí 3.000 năm qua”.

Ông Trump cho biết sẽ gọi điện trực tiếp cho ông Netanyahu để yêu cầu không đáp trả quân sự. “Israel đã tấn công, Iran cũng đã tấn công. Chúng ta không cần thêm bất kỳ cuộc tấn công nào nữa”, ông nói và nhấn mạnh Mỹ đang “rất gần với một thỏa thuận cuối cùng” với Iran.

Trong chương trình “Meet the Press” của NBC phát sóng cùng ngày, ông Trump đánh giá năng lực quân sự của Iran đã suy giảm mạnh, cho rằng giới lãnh đạo Iran “gần như đã bị chặt đầu”, lực lượng hải quân, không quân và hệ thống phòng không gần như bị vô hiệu hóa, trong khi kho tên lửa chỉ còn khoảng 21~22%.

Tuy nhiên, tờ Washington Post dẫn nguồn tình báo Mỹ cho biết Iran vẫn còn duy trì phần lớn năng lực tên lửa đạn đạo, cho thấy có sự khác biệt với đánh giá của ông Trump.

Tổng thống Mỹ cũng cho rằng đối tác đàm phán hiện nay không còn là bộ máy lãnh đạo cũ của Iran mà là một “nhóm thứ ba”, đồng thời mô tả đây là tình trạng “thay đổi chế độ trên thực tế”.

Liên quan đến ông Mojtaba Khamenei, con trai của Lãnh tụ tối cao Iran, ông Trump nhận xét đây là người “trẻ hơn, lý trí hơn nhưng bị tổn thương nặng”, đồng thời cho biết sự chấp thuận của ông Mojtaba là một phần trong tiến trình đàm phán.

Ông Trump cũng tuyên bố sẽ chưa rút 50.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại Trung Đông cho tới khi “mọi việc hoàn tất”.

Về cuộc không kích của Israel vào Lebanon, ông Trump nói với Fox News rằng Mỹ “không phối hợp trước với Israel” và bản thân ông “không hài lòng” về vụ việc.

Một trong những vấn đề cốt lõi của đàm phán hiện nay là xử lý uranium làm giàu cấp độ cao (HEU). Ông Trump cho biết nếu đạt được thỏa thuận hữu nghị, Mỹ sẽ cùng Iran xử lý lượng uranium này bằng thiết bị của Mỹ tại chỗ hoặc ở địa điểm bên ngoài.

Ngược lại, nếu đàm phán thất bại, ông cảnh báo Mỹ sẽ “tấn công quân sự cực kỳ mạnh mẽ”. Ông cũng nói bản ghi nhớ hòa bình (MOU) không chỉ bao gồm điều khoản Iran không phát triển vũ khí hạt nhân mà còn cấm “mua, sở hữu hoặc thu nhận” loại vũ khí này theo yêu cầu từ phía Mỹ.

Tờ New York Times nhận định việc Iran cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân đã nhiều lần được đưa ra kể từ khi nước này tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), và giá trị thực chất của cam kết sẽ phụ thuộc vào cơ chế kiểm chứng và giới hạn làm giàu uranium trong tương lai.

Vấn đề tài sản bị đóng băng tiếp tục là trở ngại lớn nhất. Ông Trump khẳng định Mỹ sẽ không chấp nhận việc dỡ bỏ phong tỏa tài sản hay nới lỏng trừng phạt như điều kiện tiên quyết.

Trong khi đó, Iran xem việc giải phóng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa là phép thử niềm tin. Theo các phương án từng được thảo luận, giai đoạn đầu sẽ giải phóng 12 tỷ USD trước khi mở khóa thêm 12 tỷ USD còn lại.

Cùng ngày, quân đội Israel không kích khu vực Dahieh ở ngoại ô phía nam Beirut – nơi đặt trụ sở Hezbollah – nhằm đáp trả các cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 2 người thiệt mạng và 11 người bị thương, trong khi AP và truyền thông Israel đưa tin số người bị thương lên tới 20.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo trên mạng xã hội X rằng “họ không tuân thủ lệnh ngừng bắn và cũng không tin vào đối thoại”, đồng thời tuyên bố quân đội Iran luôn sẵn sàng tấn công các căn cứ và tài sản của Mỹ và Israel trong khu vực.

Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại Quốc hội Iran Ebrahim Rezaei cũng cảnh báo về một phản ứng “kiên quyết và đau đớn”.

Hezbollah đã bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon do Mỹ làm trung gian, gọi đây là một “trò hề”, trong khi Iran tiếp tục giữ lập trường rằng khó có thể đạt thỏa thuận với Mỹ nếu Lebanon chưa có hòa bình.

Iran đồng thời sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép trong đàm phán. Hãng tin bán chính thức Fars cho biết Tehran đã bắt đầu thu phí dịch vụ từ 1,5~2 triệu USD đối với mỗi tàu đi qua eo biển này. Một số khoản thanh toán được thực hiện bằng USDT, hàng hóa hoặc hình thức đổi chác.

Theo New York Times, chi phí chiến sự của Iran tính đến tháng 5 đã lên tới khoảng 29 tỷ USD. Khảo sát của Economist và YouGov cho thấy 68% người được hỏi và 55% cử tri ủng hộ ông Trump muốn hai bên đạt thỏa thuận càng sớm càng tốt.

Pakistan tiếp tục đóng vai trò trung gian. Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi đã gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại Tehran và chuyển thư từ phía Pakistan tới lãnh tụ tối cao Iran.

Cựu quan chức kiểm soát vũ khí cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ Robert Einhorn nhận định với New York Times rằng trên thực tế không có bất kỳ thỏa thuận nào có thể bảo đảm tuyệt đối Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông cho rằng chừng nào Iran còn nắm giữ kiến thức và nguồn lực, nước này vẫn có khả năng phớt lờ các nghĩa vụ pháp lý để theo đuổi vũ khí hạt nhân trong tương lai.


Theo Ha Man-joo, phóng viên thường trú tại Washington

bài viết liên quan

ⓒASIATODAY, nghiêm cấm sao chép và phân phối lại trái phép